Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dự Ngày Việt Nam tại Pháp: Sân khấu Việt sẽ 'lên đèn' giữa Paris
Nhận lời mời của Tổng Giám đốc UNESCO, bà Ngô Phương Ly, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, sẽ là khách mời đặc biệt tham dự các hoạt động của chương trình Ngày Việt Nam tại Pháp năm 2026.
Chiều 15-10, tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng thông báo chương trình Ngày Việt Nam tại Pháp năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 24 đến 30-10, với chủ đề "Tuần sân khấu Việt Nam tại Pháp".
Chương trình do Bộ Ngoại giao phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các cơ quan liên quan tổ chức nhân dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt Nam - UNESCO.
Nhận lời mời của Tổng Giám đốc UNESCO, bà Ngô Phương Ly, phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, sẽ là khách mời đặc biệt tham dự các hoạt động.
Sự kiện diễn ra khi quan hệ Việt Nam - Pháp ngày càng thực chất, nhất là từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 10-2024. Pháp là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam tại châu Âu và có nhiều thế mạnh về văn hóa, nghệ thuật, di sản. Pháp cũng là nơi có cộng đồng người Việt đông đảo.
Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao, chương trình nhằm giới thiệu những nét đặc sắc về văn hóa, đất nước và con người Việt Nam tới công chúng Pháp, bạn bè quốc tế và cộng đồng người Việt tại Pháp.
Qua đó, chương trình muốn truyền tải hình ảnh một Việt Nam "giàu bản sắc, năng động, sáng tạo, hội nhập và chủ động trong hợp tác quốc tế". Điểm nhấn năm nay là "Tuần sân khấu Việt Nam tại Pháp", giới thiệu nghệ thuật sân khấu Việt Nam, từ các loại hình truyền thống đến sáng tạo đương đại.
"Chân dung Việt Nam" giữa lòng Paris
Tuần sân khấu mang tên "Chân dung Việt Nam" (Viet Nam en scène), đánh dấu lần đầu tiên một chương trình kiểu này được tổ chức tại Pháp.
Chương trình quy tụ nghệ sĩ của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam, Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đà Nẵng, Nhà hát Múa rối Việt Nam, Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam cùng các nghệ sĩ Pháp.
Trong nhiều cách để một đất nước giới thiệu mình với thế giới, sân khấu có một sức mạnh rất riêng. Bởi trên sân khấu có văn học, âm nhạc, mỹ thuật, trang phục, hình thể, tiếng nói nhưng trên hết chính là yếu tố con người.
Thông qua sân khấu, Việt Nam sẽ không chỉ hiện lên trong tâm trí công chúng Pháp qua du lịch, ẩm thực hay những hình ảnh quen thuộc, mà còn sẽ để lại ấn tượng trong lòng họ bằng năng lực sáng tạo, chiều sâu văn hóa và đời sống tinh thần của một dân tộc có lịch sử hàng nghìn năm.
Trong khuôn khổ sự kiện, mỗi tối tại Paris sẽ là một vở diễn, một câu chuyện khác nhau và loại hình nghệ thuật để qua đó mở ra một cánh cửa khác nhau cho người xem đến với Việt Nam.
Hoạt động mở màn sẽ diễn ra trong hai ngày 24 và 25-10, với các suất múa rối nước tại Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp - như một lời chào gần gũi và đầy bản sắc.
Tối 26-10, đêm khai mạc chính thức sẽ được tổ chức tại Nhà hát Marigny giới thiệu vở "Hồn Trương Ba, da hàng thịt" của Lưu Quang Vũ, qua bản dựng của nữ đạo diễn Pháp Anne Bouvier.
Ngày 27-10, cũng tại Marigny, công chúng sẽ thưởng thức hai vở ca kịch "Con Rồng Vàng" và "Người đánh cá trong tách trà" của đạo diễn Pháp gốc Việt Olivier Dhénin Hữu. Hai đêm 28 và 30-10 mang chủ đề "Từ di sản đến đương đại", lần lượt diễn ra tại Grand Rex và Trung tâm nghệ thuật Carreau du Temple.
Đêm của đối thoại và sáng tạo văn hóa
Việc để kịch nói biểu diễn trong đêm khai mạc là một sự lựa chọn có chủ ý. Kịch nói, vốn một loại hình sân khấu đến với Việt Nam từ phương Tây, song qua hơn một thế kỷ đã được người Việt tiếp nhận, Việt hóa và biến thành một phần quan trọng của đời sống sân khấu Việt Nam.
Mở đầu tuần lễ bằng một tác phẩm kịch nói Việt Nam vì thế cũng là cách kể về khả năng đối thoại của văn hóa Việt Nam với thế giới.
Sâu xa hơn, ý nghĩa của việc quảng bá văn hóa được đẩy thêm một bước. Không còn chỉ là "Mang văn hóa Việt Nam sang Pháp để kể cho người Pháp nghe", mà là: "Nghệ sĩ Việt Nam và Pháp cùng nhau kể câu chuyện Việt Nam cho công chúng Pháp".
Trong họp báo về Ngày Việt Nam tại Pháp 2026, bà Ngô Mai, trợ lý tổng đạo diễn, cho biết Tuần sân khấu Việt Nam tại Pháp được xây dựng như một hành trình từ di sản đến đương đại.
Thay vì đi theo trình tự quen thuộc từ truyền thống đến hiện đại, chương trình có thể bắt đầu từ múa đương đại, tức ngôn ngữ của hôm nay, rồi dẫn người xem lần ngược về cải lương, chèo, tuồng.
Các tiết mục không đặt cạnh nhau rời rạc mà nối thành một mạch liền. Nhờ vậy, công chúng có thể nhận ra phía sau những hình thức rất khác nhau là cùng một ký ức văn hóa và một nhu cầu kể chuyện.
Sự đa dạng cũng được kỳ vọng sẽ giúp tuần sân khấu chạm tới nhiều tầng lớp công chúng. Người yêu di sản có thể đến với tuồng, chèo, cải lương, rối nước trong khi người yêu văn học và sân khấu có thể đến với kịch nói. Công chúng trẻ hay giới sáng tạo có thể bước vào Việt Nam qua múa đương đại và những ngôn ngữ biểu đạt mới.
Khi nghệ sĩ Pháp cùng kể chuyện Việt
Bên cạnh các đêm diễn, tuần lễ còn có các hội thảo và buổi gặp gỡ nghề nghiệp giữa nghệ sĩ hai nước. Ban tổ chức cũng biên soạn cuốn sách "Khám phá sân khấu Việt Nam" dành cho độc giả Pháp, dự kiến chuyển ngữ sang tiếng Pháp.
Cuốn sách sẽ giới thiệu khái quát về sân khấu Việt Nam qua các bài tiểu luận, chân dung những gương mặt tiêu biểu và một số kịch bản đã được thời gian khẳng định.
Cuộc gặp gỡ Việt - Pháp ấy cũng không chỉ diễn ra tại Paris.
Đạo diễn Olivier Dhénin Hữu cho biết hai vở ca kịch "Con Rồng Vàng" và "Người đánh cá trong tách trà" được tách ra từ một tác phẩm lớn ông thực hiện tại Việt Nam ba năm trước, trong thời gian lưu trú sáng tác của Viện Pháp.
Tác phẩm từng được trình diễn tại Hà Nội nhân kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Pháp. Các nghệ sĩ đã làm việc tại Việt Nam, trong khi phục trang được thực hiện tại Việt Nam sau quá trình nhà thiết kế trao đổi với các nghệ sĩ trong nước để tìm hiểu về trang phục truyền thống và lịch sử.
Dự án nghệ thuật này mang dấu ấn rất riêng bởi bắt nguồn từ chính câu chuyện gia đình ông, đặc biệt là người mẹ và người bà Việt Nam. Tuy nhiên, đạo diễn người Pháp gốc Việt không chỉ muốn kể lại câu chuyện của một gia đình, mà còn muốn vượt ra ngoài những biến cố và bi kịch của thế kỷ XX để tìm về vẻ đẹp của Việt Nam qua những truyền thuyết và chiều sâu của một nền văn hóa có lịch sử hàng nghìn năm
Khi một đạo diễn Pháp đến Việt Nam, dành nhiều tuần làm việc với một nhà hát Việt Nam để dựng một tác phẩm Việt Nam, giá trị của dự án đã bắt đầu từ rất lâu trước khi tấm màn sân khấu Paris mở ra.
Dòng chảy vì thế không đơn giản là Việt Nam sang Pháp, mà là một hành trình hai chiều: Pháp đến Việt Nam, hai bên cùng sáng tạo, rồi tác phẩm từ Việt Nam trở lại Pháp.
Đó cũng là tinh thần thực sự của trao đổi văn hóa, khi không phải một bên giới thiệu và một bên tiếp nhận, mà hai bên cùng tham gia vào quá trình sáng tạo.
Năm 2026 đánh dấu tròn 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO. Nửa thế kỷ qua, hợp tác giữa hai bên được triển khai toàn diện trên các lĩnh vực văn hóa, di sản, giáo dục và khoa học.
Chuyến thăm lịch sử của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới trụ sở UNESCO vào tháng 10-2024 đã mở ra những định hướng hợp tác mới cho giai đoạn phát triển mới.
Theo người phát ngôn Phạm Thu Hằng, trong khuôn khổ chương trình Ngày Việt Nam tại Pháp năm nay, Bộ Ngoại giao phối hợp với UBND tỉnh Hưng Yên tổ chức lễ kỷ niệm 300 năm ngày sinh danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn tại trụ sở UNESCO, cùng một triển lãm về ông.
(Theo Tuổi Trẻ)
