Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) chưa sẵn sàng cho một cuộc chiến với Nga, tờ Politico nhận định, cho rằng điều này được bộc lộ rõ qua xung đột Mỹ – Israel với Iran. Theo phân tích của tờ báo, có năm yếu tố then chốt bộc lộ điểm yếu của liên minh: thiếu đạn dược, không bảo đảm được ưu thế trên không, lực lượng hải quân thiếu trang bị, tình trạng chia rẽ nội bộ kéo dài và vai trò then chốt của Ukraine đối với NATO.

Liên minh phòng thủ này không trực tiếp tham chiến chống Iran, bất chấp nhiều lời kêu gọi từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Sự “án binh bất động” của các đồng minh đã nhiều lần khiến ông nổi giận, đến mức đe dọa Mỹ rời khỏi NATO, cắt giảm quân số tại châu Âu hoặc không đến hỗ trợ các nước châu Âu nếu bị Nga tấn công.

Theo Politico, dù các nước thành viên không trực tiếp tham chiến, cuộc xung đột với Iran vẫn “phơi bày những vết nứt trong năng lực phòng thủ của liên minh, mà nếu Nga tấn công, NATO sẽ rơi vào thế rất khó khăn.”

Đạn dược đang cạn kiệt
Cuộc chiến với Iran cho thấy rõ tình trạng thiếu hụt đạn dược của NATO. Mỹ đã sử dụng khoảng một nửa số tên lửa đánh chặn thuộc hệ thống phòng không Patriot. Riêng trong những ngày đầu, lượng đạn bắn ra đã tương đương toàn bộ số tên lửa mà Ukraine sử dụng kể từ khi Nga mở cuộc chiến toàn diện.

Trong hai tuần đầu chiến sự, các quan chức Pháp cảnh báo kho tên lửa cho hệ thống Aster và Mica gần như cạn. Các tập đoàn quốc phòng như Rheinmetall và MBDA cũng lên tiếng về nhu cầu tăng vọt và nguy cơ thiếu hụt.

Trong bối cảnh Nga hiện được cho là sản xuất “6.000 đến 7.000” máy bay không người lái tấn công mỗi tháng, các đồng minh NATO “chỉ trong vài tuần” có thể sẽ bắn hết sạch loại tên lửa phòng không có giá thành rất cao, chuyên gia Justin Bronk thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng Hoàng gia Anh (RUSI) cảnh báo.

Theo ông, điều này tạo ra “nhu cầu khẩn cấp” đối với các loại tên lửa không đối không có chi phí thấp hơn. Ông cho rằng NATO cần ưu tiên những giải pháp rẻ hơn so với Patriot, chẳng hạn tên lửa dẫn đường bằng laser AGR‑20, đồng thời tăng cường các biện pháp phòng thủ thụ động như xây dựng nhà chứa máy bay bê tông kiên cố.

Một nguồn tin am hiểu cho biết, chủ đề thiếu đạn cho hệ thống phòng không sẽ nằm trong chương trình nghị sự hội nghị thượng đỉnh NATO tháng 7 tới tại Ankara.

Bất lợi trên không
Việc Iran, bất chấp chiến dịch không kích của Mỹ, vẫn liên tục phóng hàng nghìn tên lửa và UAV tấn công các nước láng giềng vùng Vịnh, cho thấy “giới hạn rõ rệt của ý tưởng có thể buộc một quốc gia phải khuất phục bằng các đợt ném bom từ máy bay thông thường”, chuyên gia Pieter Wezeman thuộc Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm nhận định.

Từ đó, theo Bronk, NATO phải xem xét lại khái niệm “ưu thế trên không” và tìm kiếm những giải pháp sáng tạo hơn để răn đe Nga, trong đó có việc tăng mạnh đầu tư vào vũ khí chính xác tầm xa, đủ khả năng tấn công các nhà máy sản xuất UAV và mục tiêu quân sự sâu trong lãnh thổ Nga.

“Nếu giành được ưu thế trên không ở khu vực giao chiến, ngay cả châu Âu cũng có thể tự mình tiêu diệt lực lượng Nga trên thực địa,” ông nói, đồng thời đề xuất tăng mua tên lửa AGM‑88G của Mỹ với tầm bắn tới 300 km.

Hải quân thiếu năng lực và đầu tư
Vai trò mờ nhạt của châu Âu tại vùng Vịnh cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng về đầu tư cho lực lượng hải quân của NATO. “Ví dụ rõ nhất là Anh,” Politico viết. Nước này mất ba tuần mới đưa được khu trục hạm HMS Dragon tới Địa Trung Hải, rồi ngay sau đó tàu phải quay lại cảng vì trục trặc kỹ thuật.

Điều này không gây bất ngờ. Tư lệnh Hải quân Hoàng gia Anh Gwyn Jenkins hồi tháng 3 thừa nhận hạm đội Anh chưa sẵn sàng cho chiến tranh, và cho rằng nhiều đồng minh khác cũng trong tình trạng tương tự. Thủ tướng Canada Mark Carney thì cho biết chưa tới một nửa số tàu trong hạm đội nước này ở tình trạng sẵn sàng hoạt động.

“Từ năm 2022, chúng ta tập trung nhiều hơn vào lực lượng trên bộ, và giờ mới nhận ra khả năng sẵn sàng của hạm đội trong toàn NATO đang ở mức rất thấp,” cựu quan chức NATO Ed Arnold bình luận.

Theo chuyên gia an ninh hàng hải Sidharth Kaushal (RUSI), nếu xảy ra xung đột với Nga, lực lượng hải quân sẽ đóng vai trò thiết yếu trong nhiệm vụ truy tìm tàu ngầm Nga gần bán đảo Kola và vô hiệu hóa các tàu mang tên lửa hành trình Kalibr.

Ông cho rằng NATO cần cải thiện hạ tầng chung phục vụ bảo dưỡng tàu, giải quyết tình trạng thiếu nhân lực và đầu tư nhiều hơn vào các lớp tàu linh hoạt, có thể cấu hình phù hợp với nhiều loại nhiệm vụ.

Chia rẽ nội bộ kéo dài
Xung đột với Iran cũng làm sâu sắc thêm những khác biệt trong nội bộ liên minh. Politico nhắc lại, châu Âu đã từ chối các lời kêu gọi hỗ trợ quân sự của ông Trump, buộc Washington phải chuẩn bị các phương án trả đũa.

Cựu tổng thống Mỹ nhiều lần công khai tuyên bố cân nhắc rút khỏi NATO, đồng thời đe dọa sẽ không bảo vệ những nước “không đóng góp đủ” nếu họ bị tấn công. Ông cũng từng nhiều lần gọi NATO là “con hổ giấy”.

Theo cựu Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen, trong bối cảnh đó, châu Âu cần tiếp cận theo đúng “logic giao dịch” mà chính ông Trump áp dụng, cụ thể là gắn việc tham gia các sứ mệnh như tái mở cửa eo biển Hormuz với sự bảo đảm rõ ràng hơn về cam kết của Washington đối với liên minh.

Vai trò then chốt của Ukraine
Yếu tố cuối cùng được Politico nhấn mạnh là Ukraine. Trong những ngày đầu chiến sự với Iran, Kiev đã cử các chuyên gia về UAV sang hỗ trợ, những người am hiểu sâu cách sử dụng tiêm kích Ukraine để bắn hạ máy bay không người lái Shahed do Iran sản xuất và Nga sử dụng dưới tên Geran‑2.

Đồng thời, Ukraine ký một loạt thỏa thuận quốc phòng với các quốc gia vùng Vịnh. NATO cũng mở rộng kết nối thể chế với Kiev: từ trung tâm huấn luyện và nghiên cứu đặt tại Ba Lan, các chuyến thăm quân sự tới Kiev, cho đến chương trình công nghiệp mới mang tên UNITE‑Brave NATO nhằm huy động các công nghệ quốc phòng sáng tạo.

Theo Bronk, NATO giờ cần xây dựng một “vành đai” các phương tiện phòng chống UAV dọc biên giới với Nga, đóng vai trò tuyến phòng thủ đầu tiên nếu nổ ra chiến tranh. “Ukraine đang hoạt động như một nhà cung cấp an ninh,” một nhà ngoại giao NATO giấu tên nói với Politico.

Các cơ quan tình báo phương Tây cảnh báo Liên bang Nga có thể tấn công một quốc gia thành viên NATO trong những năm tới, phần lớn kịch bản đều gắn với thời điểm chiến tranh tại Ukraine kết thúc. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk thậm chí cảnh báo khả năng một cuộc tấn công nhằm vào thành viên NATO có thể xảy ra “ngay trong những tháng tới”.

Theo Novinky