Chỉ trong một năm, robot hình người Trung Quốc đã chuyển mình ngoạn mục - từ những bước đi lóng ngóng trên sân khấu Xuân vãn 2025 sang các màn nhào lộn, võ thuật điêu luyện trong đêm giao thừa Tết Bính Ngọ 2026.

Đêm giao thừa Tết Bính Ngọ 2026, hàng trăm triệu khán giả theo dõi chương trình đêm gala mừng xuân (Xuân vãn) của Đài Phát thanh - Truyền hình trung ương Trung Quốc đã không khỏi trầm trồ trước màn trình diễn kungfu của các robot hình người.

Đây là năm thứ ba liên tiếp robot xuất hiện trên sân khấu xuân vãn, nhưng sự tiến bộ vượt bậc trong vòng 12 tháng mới thực sự khiến thế giới phải nhìn lại.

Bước nhảy vọt trong 12 tháng

Tại Xuân vãn 2025, robot hình người của Unitree xuất hiện với tiết mục múa Nữu Ương thiếu tự nhiên - chỉ xoay khăn và di chuyển theo đội hình nhất định. Dư luận Trung Quốc khi đó trêu chọc rằng nhóm robot này "giống như mới tập đi" - điều mà nhà sáng lập Unitree Robotics Vương Hưng Hưng nhớ mãi.

Đến Xuân vãn 2026, robot hình người của nhiều doanh nghiệp như Unitree, MagicLab, Galbot, Noetix đã thực hiện được các động tác võ thuật tinh xảo: đánh túy quyền, nhào lộn vượt chướng ngại vật, múa côn nhị khúc và kiếm, diễn tiểu phẩm cùng diễn viên với chuyển động mượt mà.

Theo báo The Paper, phần khó nhất trong các động tác nhào lộn liên tiếp là việc xác định chính xác vị trí khi robot đang di chuyển nhanh. Hệ thống phải tính toán khoảng cách và điểm tiếp đất trong lúc đang chạy, rồi điều chỉnh bước chân ngay lập tức nếu có sai lệch.

Đại diện Unitree cho biết các kỹ sư đã liệt kê mọi khả năng khiến robot lệch tư thế hoặc mất thăng bằng, tối ưu thuật toán điều khiển, hệ thống cảm biến và quét sân khấu bằng lidar 3D để đảm bảo độ chính xác tiếp đất đến từng centimet.

Chiến lược quốc gia đằng sau sân khấu

Tổng đạo diễn chương trình Xuân vãn 2026, bà Vu Lôi, khẳng định với CCTV News rằng việc tăng mật độ robot trong đêm hội năm nay không đơn thuần để gây chú ý, mà nhằm cho khán giả thấy "trạng thái phát triển đa chiều, đa tầng, đa mảng của ngành robot Trung Quốc".

Sau khi mô hình DeepSeek R1 ra mắt đầu năm 2025, Chính phủ Trung Quốc đẩy mạnh chuyển đổi công nghệ AI từ không gian số sang gắn với nền kinh tế thực.

Trong báo cáo công tác chính phủ năm 2025 do Quốc vụ viện công bố, trí tuệ nhân tạo hiện thân - AI có thể cảm nhận, quyết định và hành động trong thế giới thực (embodied AI) - được xếp ngang hàng với các lĩnh vực chiến lược như công nghệ lượng tử, công nghệ sinh học và mạng 6G.

Tháng 1-2026, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc ban hành chính sách chiến lược nhằm chuẩn hóa tiêu chuẩn ngành robot, phối hợp chuỗi cung ứng và kích hoạt các quỹ đầu tư quốc gia - nhằm tránh tình trạng phát triển tràn lan như từng xảy ra với xe điện.

Các cơ quan chuyên ngành cũng đang thúc đẩy tiêu chuẩn hóa linh kiện và giao diện robot trong nước với mục tiêu lâu dài đưa các tiêu chuẩn này vào các tổ chức quốc tế như ISO.

Theo báo cáo của Tencent Technology, tổng vốn đầu tư vào thị trường sơ cấp của ngành robot Trung Quốc trong năm 2025 tăng 220,1%, từ 21,85 tỉ nhân dân tệ lên 69,93 tỉ nhân dân tệ (khoảng 9,71 tỉ USD) - cao hơn cả các lĩnh vực nóng như trí tuệ nhân tạo, chip bán dẫn và năng lượng mới.

Bên cạnh hỗ trợ tài chính, Trung Quốc còn thúc đẩy tạo nhu cầu thị trường thông qua khối doanh nghiệp nhà nước. Những tập đoàn lớn như China Mobile - nhà mạng lớn nhất Trung Quốc - đã trao hợp đồng trị giá khoảng 124 triệu nhân dân tệ (khoảng 17 triệu USD) cho hai công ty robot là AgiBot và Unitree.

Ở cấp địa phương, các trung tâm công nghệ lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Đông, Chiết Giang và Hồ Bắc đã triển khai các gói hỗ trợ trị giá hàng tỉ USD, tổng giá trị ước tính vượt 20 tỉ USD, dưới các hình thức vốn vay ưu đãi, miễn giảm thuế và đầu tư trực tiếp từ quỹ quốc gia.

"Đối thủ ở đẳng cấp khác"

Bất chấp những bước tiến ấn tượng, nhiều chuyên gia vẫn chỉ ra những giới hạn thực tế. Trang Jiupai News dẫn ý kiến trong ngành cho rằng phần lớn doanh nghiệp robot Trung Quốc - ngoại trừ Unitree với lợi thế rõ hơn về tích hợp kỹ thuật và sản xuất hàng loạt - đang phát triển dựa trên các khung công nghệ tương tự nhau, chưa tạo ra cách biệt rõ ràng.

Trung Quốc vẫn bị hạn chế tiếp cận chip tiên tiến, phụ thuộc cảm biến lực đa chiều và linh kiện chính xác cao từ phương Tây. Điểm nghẽn hiện tại nằm nhiều ở phần cứng - thứ được đánh giá quan trọng không kém, thậm chí hơn cả thuật toán.

Tuy nhiên, lợi thế sản xuất phần cứng và chuỗi cung ứng giúp Trung Quốc liên tục mở rộng quy mô nghiên cứu và phát triển, rút ngắn các vòng thử nghiệm và sửa lỗi xuống còn vài tháng.

Chuyên gia phân tích công nghệ Trương Ba nhận định với Reuters rằng robot hình người "tập hợp nhiều lợi thế của Trung Quốc vào chung một câu chuyện - bao gồm năng lực AI, chuỗi cung ứng phần cứng và chiến lược sản xuất lớn".

Ngay cả ông Elon Musk - ông chủ Tesla, công ty đang phát triển robot hình người Optimus - cũng thừa nhận với Reuters rằng nhiều bên đang đánh giá thấp Trung Quốc và gọi các công ty nước này là "đối thủ ở một đẳng cấp khác".

Nhóm chuyên gia thuộc dự án China Power của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) cho rằng điều này có thể tạo ra một dạng lợi thế địa kinh tế, tương tự những gì từng xảy ra trong các lĩnh vực 5G, pin xe điện và năng lượng mặt trời. Robot và nền tảng tự động hóa do Trung Quốc phát triển có thể sẽ trở thành một phần quan trọng của sản xuất toàn cầu.

Trung Quốc dẫn đầu doanh số robot hình người
Theo công ty phân tích Omdia, trong năm 2025, thế giới xuất xưởng khoảng 13.000 robot hình người, trong đó Trung Quốc chiếm tới 90% - vượt xa các đối thủ Mỹ, kể cả robot Optimus của Tesla.
Đứng đầu là AgiBot với 5.168 robot (39% thị phần), tiếp theo là Unitree (4.200 robot) và UBTech (1.000 robot).
Công ty nghiên cứu Morgan Stanley dự báo doanh số Trung Quốc có thể đạt 28.000 robot trong năm 2026.
Lãnh đạo Unitree đặt mục tiêu riêng là 20.000 robot, tăng gấp gần bốn lần so với khoảng 5.500 robot trong năm 2025, theo trang TechAsia.
Đại diện AgiBot nhận định với The Paper rằng đây là cột mốc đánh dấu sự chuyển dịch của công nghệ AI hiện thân - từ phục vụ doanh nghiệp sang tiếp cận nhận thức của đại chúng.

Theo Tuoitre