Cơ quan Thanh tra Thương mại Séc (ČOI) vào cuối năm ngoái đã phạt tổng cộng 4 khoản phạt đối với các chuỗi bán lẻ lớn nhất vì vi phạm quy định về khuyến mãi và Luật bảo vệ người tiêu dùng, với tổng số tiền 1,7 triệu korun. Mức phạt cao nhất lần này thuộc về Lidl.

Trong quý IV năm ngoái, cơ quan thanh tra đã phạt Lidl 1 triệu korun. Chuỗi Albert bị phạt 600 nghìn korun, Globus 100 nghìn korun và Kaufland chỉ 10 nghìn korun.

“Trong quý IV, không có quyết định xử phạt có hiệu lực pháp lý nào đối với các công ty Billa, Penny Market và Tesco Stores,” ông Michael Maxa, Phó Tổng giám đốc Cơ quan Thanh tra Thương mại, cho biết với báo Novinky.

Mức phạt lần này thấp hơn đáng kể so với quý III, khi có tổng cộng 16 khoản phạt với gần 9 triệu korun. Khi đó, Billa nhận mức phạt cao nhất, hơn 5 triệu korun.

Các khoản phạt đã có hiệu lực pháp lý liên quan đến những sai phạm mà các chuỗi bán lẻ gây ra chủ yếu vào đầu năm ngoái hoặc thậm chí từ năm trước đó. Trong thời gian chờ đợi, nhiều đơn kháng cáo đã được nộp, và thời gian xử lý các kháng cáo này cũng có thể ảnh hưởng đến tổng mức phạt thấp hơn. Cơ quan thanh tra không bình luận chi tiết về việc vì sao mức phạt lại thấp.

Ví dụ, tháng 2 năm ngoái tại Břeclav, Lidl đã vi phạm quy định khi chào bán đồ ngủ trẻ em với mức giảm giá 61%, nhưng chú thích bằng chữ nhỏ rằng đây chỉ là “so sánh giá với mẫu của năm ngoái”. Cách làm tương tự cũng được áp dụng cho nhiều sản phẩm khác. Tại Brno, Lidl lại tính mức giảm 50 korun dựa trên giá đang được công bố trên cửa hàng trực tuyến.

Trong khi đó, tại Cộng hòa Séc đã có luật áp dụng được ba năm, theo đó khi giảm giá, người bán phải nêu rõ mức giá thấp nhất trong vòng 30 ngày trước đó, và tỷ lệ giảm giá phải được tính từ mức giá này.
Tại Olomouc, chuỗi Albert cũng từng quảng cáo sản phẩm Milka Choco Brownie với mức giảm giá 30%, giá bán 44 korun và giá gốc được cho là 62,90 korun. Tuy nhiên, qua hồ sơ lưu trữ, Cơ quan Thanh tra Thương mại phát hiện rằng mức giá thấp nhất trong vòng 30 ngày trước khi giảm giá chỉ là 37,90 korun. Trên thực tế, sản phẩm này đã bị tăng giá chứ không hề giảm.

Việc những sai sót hoặc “chiêu trò” tương tự vẫn tiếp diễn được cho thấy qua một vụ việc tại Billa vào đầu năm nay. Chuỗi này quảng cáo bánh quy được giảm giá so với “giá trước đó”, nhưng theo cách so sánh đúng quy định thì giá thực tế lại tăng.

“Trong quá trình điều chỉnh giá sau Năm mới, hệ thống đã bị thiết lập sai bởi một thành viên của bộ phận mua hàng. Lỗi kỹ thuật dẫn đến việc tính sai giá đã được khắc phục ngay sau khi phát hiện. Chúng tôi xin lỗi tất cả khách hàng vì sự việc này,” Dana Bratánková, phát ngôn viên của Billa, nói với báo Novinky.

Theo chuyên gia marketing và thương mại Robert Le Veneur, không thể loại trừ khả năng lỗi con người, nhưng ông cho rằng điều này khó xảy ra. “Việc định giá và in nhãn giá thường được kiểm soát bởi các thuật toán và chương trình máy tính,” ông nhận định.

Luật sư và Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ Người tiêu dùng Ondřej Zelenka cho biết cần thận trọng khi diễn giải rằng mức phạt thấp đồng nghĩa với việc các chuỗi bán lẻ đã cải thiện đáng kể hành vi.

“Theo tôi, đây là sự kết hợp của nhiều yếu tố. Các chuỗi lớn hiện nay có quy trình rất chặt chẽ và nền tảng pháp lý mạnh, cho phép họ vừa phòng tránh sai sót, vừa bảo vệ hiệu quả trong các thủ tục với cơ quan thanh tra thương mại – thông qua việc tranh luận về tình tiết vụ việc hoặc đưa ra các phản đối về mặt thủ tục,” Zelenka nói.

Quy định về mốc 30 ngày cũng có một số ngoại lệ, áp dụng cho hàng dễ hỏng hoặc cho các cách ghi nhãn như “giá của chúng tôi”, điều này tạo thêm không gian linh hoạt cho các cửa hàng.

“Đồng thời, không thể loại trừ ảnh hưởng từ chính hoạt động kiểm tra. Năng lực của cơ quan thanh tra là có hạn, và chiến lược kiểm tra có thể thay đổi theo từng giai đoạn, chẳng hạn chuyển hướng sang các doanh nghiệp nhỏ hơn hoặc các loại vi phạm ít thu hút truyền thông hơn. Điều đó sau cùng cũng phản ánh trong thống kê các khoản phạt đã có hiệu lực,” ông Zelenka bổ sung.

Theo ông, việc giải thích các sai phạm của siêu thị là do ‘lỗi con người’ cũng không thuyết phục. “Ở các chuỗi lớn với hệ thống định giá tập trung, khả năng đây chỉ là những sai sót cá nhân đơn lẻ là rất thấp. Thực tế hơn là chúng ta đang đứng ở ranh giới của việc thiết lập các quy trình nội bộ và động cơ, nơi rủi ro vi phạm pháp luật được tính toán là tương đối thấp so với lợi ích thương mại tiềm năng,” - ông Zelenka nói thêm.

Các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng thường nhắc đến việc các chuỗi lớn tại Séc có doanh thu hàng tỷ korun và lợi nhuận từ hàng trăm triệu đến vài tỷ korun. Vì vậy, ngay cả mức phạt tối đa của cơ quan thanh tra là 5 triệu korun cũng không gây tác động đáng kể đối với họ.

Do đó, việc siết chặt các biện pháp xử phạt có thể là cần thiết. “Chẳng hạn, tại Pháp, các nhà quản lý có thể bị kết án tới hai năm tù vì định giá không trung thực. Ở Áo, có thể khởi kiện trực tiếp các nhà quản lý cụ thể. Pháp và Áo cũng áp dụng mức phạt cao hơn nhiều, tại Áo lên tới 4% doanh thu. Ở Đức, việc khởi kiện các nhà bán lẻ vì giảm giá gian dối khá dễ dàng,” chuyên gia Le Veneur mô tả.

(Theo Novinky)