Séc hiện không sở hữu loại vũ khí nào có thể tự đánh chặn các tên lửa đạn đạo tầm xa. Tuy nhiên, nước này không hoàn toàn không được bảo vệ trước các mối đe dọa từ trên không, nhờ vị trí nằm giữa châu Âu và mạng lưới phòng thủ của NATO, bao gồm hệ thống radar liên minh, các tổ hợp phòng thủ tên lửa Aegis của Mỹ tại Ba Lan và hệ thống Arrow đang được Đức phát triển.

“Chúng tôi có một lợi thế rất lớn là không phải quốc gia biên giới ở sườn đông của NATO. Vị trí ở Trung Âu là rất thuận lợi cho Séc, vì các nước láng giềng có thể bảo vệ chúng tôi,” chuyên gia an ninh Vlastislav Bříza nói với Novinky.

Nền tảng bảo vệ không phận Séc hiện nay là hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp của NATO, mang tên NATINAMDS (NATO Integrated Air and Missile Defence System). Đây là một mạng lưới kết nối radar, sở chỉ huy, máy bay chiến đấu và các hệ thống phòng thủ mặt đất của các nước thành viên, nhằm đối phó với mọi loại mối đe dọa trên không – từ máy bay, trực thăng, thiết bị bay không người lái cho đến tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo.

Trong hệ thống này, radar và các cảm biến của từng quốc gia cùng theo dõi không phận, sau đó chuyển dữ liệu về bộ chỉ huy của liên minh để điều phối việc triển khai máy bay, hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa khi cần thiết. NATINAMDS hoạt động liên tục cả trong thời bình lẫn khi xảy ra xung đột. Bộ chỉ huy của hệ thống đặt tại Ramstein, Đức.

Lá chắn tên lửa của NATO bao phủ Séc
Khả năng phòng thủ trước tên lửa đạn đạo trong khuôn khổ NATO hiện chủ yếu dựa vào các hệ thống Patriot của Mỹ được triển khai tại Đức, Ba Lan, Romania và Thụy Điển, cùng với radar tại Kürecik, Thổ Nhĩ Kỳ, các tàu khu trục mang hệ thống Aegis hoạt động từ Tây Ban Nha, và các căn cứ trên bộ Aegis Ashore tại Romania và Ba Lan.

“Các quốc gia này có thể can thiệp khi cần thiết và qua đó bảo vệ chúng tôi,” ông Bříza nói.

Theo chuyên gia an ninh Jakub Drmola của Đại học Masaryk, mô hình phòng thủ chung còn hợp lý bởi quỹ đạo bay của tên lửa đạn đạo khiến rất khó xác định chính xác điểm rơi từ sớm.

“Nếu Séc phải đối mặt với một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo từ Nga hoặc từ Viễn Đông, sẽ không thể xác định rõ tên lửa sẽ rơi xuống đâu. Đặc biệt với các quốc gia nhỏ, rất khó biết nó sẽ rơi về phía nào của biên giới – chẳng hạn vào Séc, Ba Lan hay Đức,” ông Drmola giải thích.

Hệ thống Aegis của Mỹ sử dụng, trong số các phương tiện đánh chặn, tên lửa SM-3 để đối phó với tên lửa đạn đạo. Đây là loại tên lửa đánh chặn chuyên dụng, có khả năng tiêu diệt mục tiêu ở giai đoạn giữa quỹ đạo bay, khi tên lửa vẫn còn ở ngoài khí quyển.

“Nếu muốn vô hiệu hóa các tên lửa như vậy, thì việc tổ chức phòng thủ tên lửa ở cấp độ cao hơn từng quốc gia riêng lẻ là hoàn toàn hợp lý,” ông Drmola nhấn mạnh.

Tự xây dựng lá chắn riêng là quá tốn kém
Theo các chuyên gia, việc tự xây dựng một hệ thống phòng thủ tương tự sẽ vượt quá khả năng tài chính của Séc.

“Cộng hòa Séc không thể tự mình mua các hệ thống như Patriot, Arrow 2” – hệ thống của Israel dùng để tiêu diệt tên lửa ở độ cao hàng chục km – “hay David’s Sling” – hệ thống của Israel dùng để đánh chặn mục tiêu ở cự ly trung bình – “”, tướng về hưu František Mičánek, hiện là Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu An ninh tại Đại học CEVRO, nhận định.

Ông Jakub Drmola cũng cho rằng, với kế hoạch chi tiêu quốc phòng hiện nay, Séc không phải là quốc gia có thể tự trang bị một lá chắn phòng thủ tên lửa hoàn chỉnh.

Tham gia “Lá chắn bầu trời châu Âu”
Ngoài NATINAMDS, Séc còn là một trong những nước sáng lập European Sky Shield Initiative (Sáng kiến Lá chắn Bầu trời châu Âu). Đức đưa ra sáng kiến này vào năm 2022, sau khi Nga mở cuộc tấn công vào Ukraine. Mục tiêu là để các nước cùng mua sắm các hệ thống và đạn dược tương thích cho nhiều tầng phòng thủ khác nhau.

Theo bài viết, European Sky Shield không cạnh tranh với NATINAMDS. Trong khi NATINAMDS là mạng lưới tác chiến kết nối các hệ thống phòng không quốc gia, thì European Sky Shield được thiết kế để giúp các nước châu Âu cùng mua sắm thêm hệ thống phòng thủ và đạn dược, thống nhất công tác bảo trì, đồng thời bổ sung những năng lực còn thiếu. Các hệ thống mới sau đó sẽ được tích hợp vào kiến trúc phòng thủ của NATO.

“European Sky Shield ở một mức độ nhất định đã có một số thành phần đi vào hoạt động. Trong khoảng 5 năm tới, hệ thống này sẽ có thể vận hành,” ông Bříza cho biết.

Một phần của sáng kiến này là Arrow 3 – hệ thống của Israel dùng để tiêu diệt tên lửa tầm xa ngoài khí quyển. Đức đã đưa những thành phần đầu tiên của hệ thống này vào vận hành từ cuối năm ngoái.

EU thúc đẩy thêm một mạng lưới phòng thủ mới
Bên cạnh đó, Liên minh châu Âu cũng đang hình thành một dự án mới mang tên Federated Integrated Air and Missile Defence (EU-FIAMD). Ủy ban châu Âu đã đề xuất dự án này vào ngày 3/7/2026.

Theo đề xuất, EU-FIAMD sẽ kết nối radar quốc gia, hệ thống cảnh báo sớm, trung tâm chỉ huy và các loại vũ khí phòng không thành một mạng lưới chung của châu Âu, đồng thời hỗ trợ việc cùng nghiên cứu, sản xuất và mua sắm các năng lực phòng thủ.

Theo Novinky