Theo Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (ANO), việc nhà nước kiểm soát giá nhiên liệu có thể chấm dứt trước kỳ nghỉ hè. Nguyên nhân chủ yếu là do giá dầu đang giảm. Biện pháp kiểm soát giá đã ảnh hưởng đến hoạt động của các trạm xăng; một doanh nghiệp đã thông báo nộp đơn kiện Bộ Tài chính lên Tòa án Thành phố Praha vì biện pháp này. Nhiều doanh nghiệp khác cũng đang cân nhắc tham gia vụ kiện. Liên minh các nhà kinh doanh xăng dầu độc lập ước tính thiệt hại từ 50 đến 100 triệu korun.

Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová muốn đưa chủ đề chấm dứt việc kiểm soát giá nhiên liệu của nhà nước ra thảo luận tại cuộc họp chính phủ vào thứ Hai tới. Theo bà, quyết định cuối cùng sẽ do chính nội các đưa ra, dựa trên thông tin từ thị trường và sau khi tham vấn các chuyên gia.

“Hoàn toàn có khả năng chúng tôi sẽ kết thúc biện pháp này, nhưng hiện tại vẫn còn rất sớm. Tôi phải đánh giá tất cả các yếu tố – giá cả đang phát triển như thế nào, và tình hình xung đột đang dịu lại ra sao,” bà Schillerová nói, đồng thời cho biết bà sẽ thảo luận vấn đề này không chỉ với các chuyên gia mà còn với công ty Čepra và đại diện thị trường. “Chúng tôi còn vài ngày nữa, nhưng đúng là theo diễn biến hiện tại thì khả năng kết thúc là khá cao,” bà nói thêm.

Ví dụ, một trạm xăng ở vùng Královéhradecko, nơi đoàn quay của ČT thực hiện phóng sự, nhập nhiên liệu một đến hai lần mỗi tuần. Ở đây, chủ trạm xăng bán tổng cộng từ 5.000 đến 14.000 lít dầu diesel mỗi tuần. Theo chủ trạm, việc kiểm soát giá của nhà nước đôi khi khiến họ phải bán dầu diesel dưới giá vốn.

“Thiệt hại của chúng tôi chủ yếu xảy ra vào đầu giai đoạn áp dụng quy định. Khoản lỗ khoảng 10.800 korun. Nếu tính cả phần biên lợi nhuận bị mất, thì tổng thiệt hại khoảng 38.000 korun,” chủ trạm xăng Tomáš Jarkovský mô tả vấn đề, đồng thời cho biết ông đang cân nhắc việc kiện biện pháp này. Theo ông, chính sách của chính phủ ảnh hưởng nặng nhất đến các cơ sở nhỏ.

Việc các chủ cây xăng kiện nhà nước, theo ông, là đúng đắn vì biện pháp này mang tính phân biệt đối với các trạm nhỏ. “Chúng tôi đã mua dầu diesel với giá khá cao trước khi có lệnh áp giá, nên sau đó tất nhiên phải bán lỗ,” ông nói.

“Đây không phải là thị trường tự do, mà đơn giản là quyết định của chính phủ. Vì vậy, việc ai bị buộc phải bán lỗ bởi quyết định của chính phủ rồi yêu cầu bồi thường là điều dễ hiểu,” Ivan Indráček từ SČS – Liên minh các nhà kinh doanh xăng dầu độc lập nói.

Cộng hòa Séc có một trong những mạng lưới trạm xăng dày đặc nhất. Có hơn 3.900 trạm xăng công cộng đang hoạt động. Chúng được chia cho khoảng 1.500 chủ sở hữu. Có 8 chuỗi lớn với hơn 50 trạm xăng ở Séc. Gần 1.300 chủ sở hữu chỉ sở hữu một trạm xăng.

Theo chuyên gia kinh tế, việc dừng biện pháp này đúng thời điểm là rất quan trọng.

Bộ Tài chính đặt trần giá dựa trên mức trung bình ba ngày của giá bán buôn. Mức trần lợi nhuận tối đa cho các trạm xăng được quy định là 3 korun mỗi lít. Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với dầu diesel cũng đang được giảm tạm thời.

Người đứng đầu Bộ Tài chính cho rằng do lạm phát cao trong những năm trước, biện pháp này được thực hiện đúng thời điểm. “Tôi đứng sau quyết định của mình. Với tư cách là luật sư, tôi nói rằng ai cũng có quyền bảo vệ quyền lợi của mình, nhưng nếu có kiện tụng thì Bộ sẽ bảo vệ các quyết định của mình,” bà nói.

Theo cựu Bộ trưởng Công Thương Lukáš Vlček (STAN), biện pháp của chính phủ là sai ngay từ đầu. “Cộng hòa Séc có môi trường cạnh tranh rất mạnh trong lĩnh vực bán nhiên liệu, và bất kỳ biện pháp tương tự nào cuối cùng cũng sẽ gây thiệt hại cho người tiêu dùng,” ông nói.

Trong khi một số doanh nghiệp cho rằng cần tiếp tục giữ trần giá, một số nhà kinh tế lại không thấy lý do để duy trì. Chuyên gia kinh tế của Raiffeisenbank Helena Horská giải thích rằng việc dừng các biện pháp như vậy đúng thời điểm là rất quan trọng. “Khi giá dầu đang bắt đầu giảm, việc giữ trần giá không có lợi, vì nó khiến giá bị neo lại ở mức trần thay vì tự giảm,” bà nói.

Theo Bộ trưởng Schillerová, giá dầu sẽ đóng vai trò quan trọng trong quyết định của nội các về việc có giữ hay không giữ trần giá.

Theo Giám đốc đầu tư của Amundi Asset Management, Petr Zajíc, việc khôi phục hoạt động của eo biển Hormuz chỉ giải quyết được một phần ba vấn đề. “Phần còn lại nằm ở năng lực sản xuất của các nước vùng Vịnh Ba Tư, cả về dầu thô lẫn các sản phẩm dầu mỏ,” ông nói.

(Theo ČT24)