CH Séc đang trải qua một trong những đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất trong lịch sử. Nhiệt độ trong ngày Chủ nhật thậm chí có thể vượt mức kỷ lục tuyệt đối 40,4 độ C. Nắng nóng cực đoan gây áp lực lớn lên cơ thể con người. Trao đổi với Novinky, ông Tomáš Janoš, nhà nghiên cứu thuộc ISGlobal và trung tâm RECETOX của Khoa Khoa học Tự nhiên, Đại học Masaryk, đã phân tích mức độ nguy hiểm của việc nhiệt độ chỉ tăng thêm “vài độ”, cũng như lý do vì sao sóng nhiệt có thể đe dọa tính mạng.

Mỗi độ tăng thêm đều có ý nghĩa
Trước câu hỏi liệu mức 40 độ C có thực sự khác biệt hay từ một ngưỡng nào đó thì nắng nóng đều nguy hiểm như nhau, ông Janoš nhấn mạnh rằng sự khác biệt là rất đáng kể.

“Điều đó chắc chắn rất quan trọng và đóng vai trò lớn. Nguy cơ, chẳng hạn nguy cơ tử vong, tăng theo cấp số mũ cùng với nhiệt độ, chứ không tăng tuyến tính. Mỗi độ C đều có vai trò đáng kể và xét về tổng thể, mỗi độ tăng thêm hoàn toàn có thể đồng nghĩa với hàng trăm ca tử vong bổ sung,” ông nói.

Không chỉ nhiệt độ đo được, mà còn là nhiệt độ cảm nhận
Theo chuyên gia, khi nói đến các yếu tố vật lý ảnh hưởng tới cảm nhận của con người trong nắng nóng, những yếu tố quan trọng nhất ngoài mức nhiệt hiển thị trên nhiệt kế là độ ẩm không khí, sự lưu thông của gió và bức xạ mặt trời trực tiếp.

Cần chủ động bảo vệ cơ thể trong những ngày nhiệt độ cực cao
Trả lời câu hỏi về cách tự bảo vệ trong điều kiện nắng nóng gay gắt, ông Janoš cho rằng phần lớn các khuyến nghị hiện nay đều là những điều mọi người đã nghe nhiều lần, nhưng lại ít khi thật sự áp dụng nghiêm túc trong thực tế.

Ông đặc biệt nhấn mạnh đến việc bù nước đầy đủ. Theo ông, nhiều người thực tế không uống đủ nước, thậm chí thường xuyên quên uống. Trong những ngày nóng nhất, cơ thể mất rất nhiều nước qua mồ hôi và lượng này cần được bổ sung kịp thời.

Dấu hiệu cảnh báo cơ thể bị quá nhiệt
Theo nhà nghiên cứu, tình trạng quá nhiệt cơ thể là trạng thái nghiêm trọng, song hoàn toàn có thể phòng tránh nếu có cách ứng phó đúng. Những biểu hiện như khó chịu, lú lẫn, đau đầu, mệt mỏi, khát dữ dội có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang bị quá nhiệt.

Trong trường hợp này, biện pháp sơ cứu trước tiên là làm mát cơ thể ngay lập tức, nhưng không nên quá đột ngột. Các cách phù hợp gồm tắm nước mát, dùng khăn ướt lạnh, vào không gian có điều hòa hoặc uống đồ uống mát.

Vì sao nắng nóng được gọi là “kẻ giết người thầm lặng”
Ông Janoš cho biết các đợt nắng nóng thường được mô tả là “kẻ giết người thầm lặng” vì tác động của chúng rất khó đo lường trực tiếp. Không tồn tại một mã nguyên nhân tử vong nào ghi rõ một người “chết vì nắng nóng”. Chẩn đoán cuối cùng thường là bệnh khác, chẳng hạn như nhồi máu cơ tim, nhưng nắng nóng lại đóng vai trò quyết định trong việc cơn nhồi máu đó có xảy ra hay không.

Theo ông, tác động tổng thể của nắng nóng thường chỉ có thể được lượng hóa bằng các mô hình dịch tễ học dựa trên dữ liệu dân số. Do các dữ liệu này không sẵn có ngay lập tức, việc đánh giá đầy đủ có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Tử vong liên quan đến nắng nóng đang gia tăng rõ rệt
Trả lời về xu hướng trong những năm gần đây, ông Janoš cho biết số ca tử vong liên quan đến các đợt nắng nóng đang gia tăng rõ rệt.

“Đúng vậy, và thật đáng tiếc. Theo báo cáo của chúng tôi, 99,6% các khu vực nghiên cứu đã ghi nhận mức tăng đáng kể về số ca tử vong liên quan đến nắng nóng trong khoảng 36 năm qua. Riêng tại Séc, mỗi năm hiện có nhiều hơn khoảng 200 đến 400 ca tử vong liên quan đến nắng nóng so với giai đoạn tham chiếu 1991–2000,” ông nói.

Làm sao xác định một ca tử vong có liên quan đến sóng nhiệt?
Theo chuyên gia, để tách biệt các trường hợp tử vong do tác động của sóng nhiệt với những ca tử vong vốn vẫn xảy ra bình thường, giới khoa học sử dụng các mô hình dịch tễ học theo dõi đồng thời nhiệt độ từng ngày và số ca tử vong từng ngày, từ đó ghi nhận mọi biến động nhỏ ở cả hai chỉ số.

“Nhờ mô hình này, chúng tôi có thể phân biệt được những ca tử vong liên quan đến sự gia tăng bất thường của nhiệt độ — tức sóng nhiệt — với những trường hợp vẫn xảy ra ngay cả khi không có đợt nóng,” ông giải thích.

Theo Novinky