Mặc dù lượng khí thải độc hại từ giao thông ô tô ở Cộng hòa Séc cao hơn mức trung bình của châu Âu, số lượng kiểm tra các phương tiện thải khói lại giảm xuống. Từ tháng 7 năm ngoái đến tháng 3 năm nay, Cơ quan Thanh tra Giao thông Đường bộ chỉ thực hiện 165 lần đo khí thải, trong khi năm trước đó có hơn 500 lần kiểm tra.

“Cơ quan thanh tra không thể thay thế vai trò của các trạm kiểm định khí thải, nơi thực hiện kiểm tra định kỳ và trên diện rộng đối với phương tiện. Nhiệm vụ của chúng tôi là tăng cường an toàn và đảm bảo điều kiện công bằng trong giao thông đường bộ,” ông Pavel Bergman, giám đốc bộ phận kiểm tra, cho biết.

Ông nhấn mạnh rằng cơ quan này vẫn kiểm tra các phương tiện có dấu hiệu bất thường, chẳng hạn như thải khói rõ rệt. “Tuy nhiên, đây không phải là sự thay thế cho các đợt kiểm định kỹ thuật định kỳ,” ông nói thêm.

Trong số 165 lần đo được thực hiện, thanh tra phát hiện sai phạm ở 38 phương tiện — tức gần một phần tư tổng số xe được kiểm tra.

“Đối với ô tô con mới tại Liên minh châu Âu, mức trung bình là khoảng 107 gram CO₂ trên mỗi km, còn ở Séc thì cao hơn khoảng 20%,” ông Ondřej Mirovský, giám đốc Trung tâm Giao thông và Năng lượng, cho biết. Giao thông vận tải là một trong số ít lĩnh vực mà lượng phát thải này không giảm trong thời gian dài.

“Tại Séc, lượng phát thải đã tăng 70% kể từ năm 1990 và vẫn tiếp tục tăng trong 5 năm gần đây,” ông nói thêm, đồng thời chỉ ra rằng nước này sử dụng nhiều xe cũ hơn so với Tây Âu và tỷ lệ xe điện vẫn còn thấp.

Khí CO₂ là một trong những khí nhà kính chính mà các nhà khoa học cho rằng góp phần gây nóng lên toàn cầu và biến đổi khí hậu. Động cơ đốt trong còn tạo ra các hạt bụi mịn có hại cho sức khỏe, có thể dẫn đến bệnh về phổi, tim hoặc đường hô hấp. “Những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất là trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh mãn tính,” người phát ngôn Bộ Y tế Martin Novotný cho biết.

Cơ quan thanh tra chủ yếu tập trung vào xe tải và xe van, còn xe cá nhân chỉ bị kiểm tra trong những trường hợp hiếm hoi. Người lái xe có thể bị phạt tới 1.500 korun. Các công ty sở hữu phương tiện có thể bị phạt hành chính từ 10.000 đến 100.000 korun. Hiện có khoảng 50 thanh tra viên làm việc ngoài thực địa cùng với ba xe chuyên dụng có thiết bị đo khí thải.

Ông Bergman cũng giải thích rằng số lượng kiểm tra giảm là do vào mùa đông, việc đo khí thải gần như không thể thực hiện về mặt kỹ thuật — điều kiện thời tiết không cho phép đánh giá chính xác kết quả. Theo ông, từ mùa xuân số lượng kiểm tra đang tăng lên và các thanh tra viên sẽ bù lại phần chậm trễ này.

“So với cùng kỳ năm trước, chúng tôi dự kiến số lượng kiểm tra sẽ tương đương thời kỳ Trung tâm Dịch vụ Giao thông Đường bộ cũ còn hoạt động,” ông Bergman nhắc đến con số 534 cuộc kiểm tra của năm trước đó.

Cơ quan thanh tra hiện nay hoạt động từ tháng 7 năm ngoái như đơn vị kế nhiệm Trung tâm cũ và chủ yếu thực hiện các loại kiểm tra khác — như cân xe tải quá tải, kiểm tra tình trạng kỹ thuật của phương tiện hoặc việc tuân thủ thời gian nghỉ của tài xế. Trong giai đoạn được theo dõi, đã có hơn 10.000 cuộc kiểm tra như vậy được tiến hành; riêng kiểm tra tình trạng kỹ thuật có hơn 3.000 trường hợp. Cơ quan này cũng tiến hành kiểm tra việc can thiệp vào hệ thống khí thải, nhưng các trường hợp này không được tính vào số liệu đo khí thải.

Các cuộc kiểm tra trực tiếp trên đường rất quan trọng vì không phải mọi sai phạm đều được phát hiện tại các trạm kiểm định khí thải định kỳ. Trong những năm trước, các cuộc kiểm tra ngẫu nhiên đã phát hiện lượng khí thải vượt mức ở hơn một nửa số xe được kiểm tra, dù phần lớn trong số đó vẫn có giấy chứng nhận khí thải hợp lệ. Thậm chí từng xuất hiện một số trường hợp tháo bỏ bộ xúc tác khí thải — chẳng hạn để tăng hiệu suất cho xe thể thao.

(Theo Novinky)