Vào thứ Hai, chính phủ sẽ xem xét gói sửa đổi luật liên quan đến việc cư trú của người tị nạn Ukraine. Theo một trong các đề xuất, quy chế bảo hộ tạm thời sẽ bị chấm dứt nếu người đó ở ngoài khu vực Schengen quá 30 ngày. Theo bà Renáta Vesecká (Motoristé), Chủ tịch Ủy ban Hiến pháp – Pháp luật, đây là phản ứng trước việc một số người mang quốc tịch nước ngoài lạm dụng trợ cấp xã hội. Cựu Bộ trưởng Nội vụ Vít Rakušan (STAN) nói rằng việc điều chỉnh một phần quy chế bảo hộ tạm thời là cần thiết, nhưng ông muốn thảo luận thêm về các đề xuất này tại Quốc hội. Những sửa đổi cũng liên quan đến đăng ký phương tiện và xe mang biển số Ukraine.

Dự luật vừa xuất hiện trong thư viện điện tử công khai do Bộ Nội vụ trình lên. Ngay từ tên gọi đã cho thấy dự luật nhằm điều chỉnh một số biện pháp được ban hành “liên quan đến cuộc xung đột Ukraine - Nga”.

Một điểm mới là thay đổi quy định về việc chấm dứt quy chế bảo hộ tạm thời. Theo đó, quy chế này sẽ bị hủy nếu “người được hưởng bảo hộ lưu trú ngoài lãnh thổ các quốc gia thuộc khối Schengen quá 30 ngày”.

“Trong những trường hợp như vậy, có thể hợp lý cho rằng người nước ngoài đó sẽ không quay trở lại lãnh thổ Cộng hòa Séc hoặc khu vực Schengen nữa. Đây là sự tham khảo từ quy định pháp luật của một số quốc gia thành viên,” bản giải trình của dự luật nêu rõ.

Vesecká: Một số người đã biến chiến tranh thành “nghề kiếm tiền”

Chủ tịch Ủy ban Hiến pháp – Pháp luật của Hạ viện, bà Renáta Vesecká, trong cuộc phỏng vấn với CNN Prima NEWS, giải thích rằng biện pháp này là phản ứng trước số vụ ngày càng tăng, trong đó một số công dân Ukraine “đang biến chiến tranh thành một nghề kiếm tiền khá béo bở”.

“Họ đến đây và nhận các khoản trợ cấp – thậm chí còn từ chính đồng hương của mình – rồi lại quay về nước mà không thực sự đáp ứng các điều kiện để được hưởng trợ cấp trên lãnh thổ Séc hoặc Schengen,” cựu Tổng công tố viên tối cao cảnh báo.

Theo bà, chính phủ sẽ kiểm soát việc một người ở ngoài Séc hoặc Schengen quá lâu như thế nào? “Đó là vấn đề của các cuộc kiểm tra biên giới hoặc những hình thức kiểm tra khác khi cấp trợ cấp và tương tự,” thành viên nhóm nghị sĩ đảng Motoristé giải thích.

Quy định mới đối với xe mang biển số Ukraine

Dự luật quy mô lớn này cũng sẽ thay đổi quy định đối với các phương tiện mang biển số Ukraine tại Séc. Theo đó, các xe này sẽ phải tuân theo cùng quy định như xe mang biển số Séc, “bao gồm cả việc phải kiểm định kỹ thuật định kỳ,” các tác giả dự luật cho biết.

Điều đó đồng nghĩa với việc chủ xe phải đăng ký xe vào hệ thống đăng ký phương tiện đường bộ của Séc. Những người mới được cấp quy chế bảo hộ tạm thời sẽ có sáu tháng để thực hiện nghĩa vụ này.

Cựu Bộ trưởng Nội vụ Vít Rakušan cho rằng việc mở rộng nghĩa vụ đăng ký là phản ứng hợp lý trước tình trạng số lượng người tị nạn ở Séc đã ổn định hơn. “Ngoại lệ dành cho xe Ukraine thực chất không phải là đặc quyền mà là bước đi cần thiết để tránh làm quá tải hệ thống đăng ký xe trong giai đoạn có hàng chục nghìn người đến mỗi tuần,” ông giải thích với truyền thông.

Thay đổi lớn về công nhận bằng cấp

Những thay đổi đáng kể cũng sẽ diễn ra trong lĩnh vực “nostrifikace” — tức công nhận bằng đại học nước ngoài theo tiêu chuẩn giáo dục đại học của Séc. Các điều kiện pháp lý được ban hành sau khi chiến tranh Ukraine nổ ra đã miễn lệ phí hành chính cho những người tị nạn có quy chế bảo hộ tạm thời khi nộp đơn xin công nhận bằng cấp.

“Từ thông tin của Bộ Giáo dục cho thấy các chính quyền khu vực và các trường đại học công lớn trong nửa năm qua chỉ ghi nhận số lượng rất ít người có quyền được miễn lệ phí này,” Bộ Nội vụ giải thích lý do muốn hủy bỏ chính sách miễn phí đó.

“Chúng tôi sẵn sàng thảo luận”, Rakušan nói

Chủ tịch đảng STAN cũng cho biết phần lớn các thay đổi mà chính phủ sẽ xem xét dựa trên logic mà chính phủ trước đây từng áp dụng khi chuẩn bị các đạo luật lex Ukrajina 1–7.

“Chúng tôi cũng đã từng dần điều chỉnh hệ thống để phản ứng với tình hình hiện tại của người tị nạn Ukraine tại Séc cũng như tình hình ở Ukraine,” ông nói.

Theo Rakušan, những thay đổi từng phần đối với quy định cấp bảo hộ tạm thời hoặc trợ cấp nhân đạo là hợp lý. “Chúng tôi sẵn sàng thảo luận tại Quốc hội về các thông số cụ thể. Chúng phải được thiết lập công bằng và không gây gánh nặng không cần thiết cho nhà nước cũng như người tị nạn Ukraine,” ông nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông chỉ trích thành viên liên minh cầm quyền SPD vì sử dụng “giọng điệu thù địch” đối với cộng đồng người Ukraine. “Đáng tiếc là một số chính trị gia của ANO và Bộ trưởng Nội vụ Lubomír Metnar (ANO) cũng đang hùa theo điều đó. Điều này là không cần thiết và gây hại cho tất cả chúng ta,” ông Rakušan nói thêm.

Dự luật không qua quy trình lấy ý kiến

Tuy nhiên, theo hệ thống lập pháp, dự luật này không trải qua quy trình lấy ý kiến thông thường nên các cơ quan liên quan không có cơ hội đưa ra nhận xét. Bà Vesecká thừa nhận đây không phải là “cách làm luật hằng ngày”, nhưng cũng “không phải điều gì đặc biệt”.

“Có nhiều đạo luật mà chính phủ liên minh này muốn nhanh chóng đưa vào thực tế và nhanh chóng thông qua. Vì vậy đã không có quy trình lấy ý kiến bên ngoài,” nữ luật sư bảo vệ cách làm này.

Chủ tịch ủy ban tin rằng tại Hạ viện sẽ diễn ra cuộc tranh luận sâu rộng về hình thức cuối cùng của luật. “Khả năng đưa ra nhận xét, bày tỏ quan điểm và đề xuất sửa đổi hoàn toàn không bị hạn chế bởi cách làm này,” bà khẳng định.

Theo chương trình nghị sự, chính phủ sẽ thảo luận về dự luật sửa đổi siết chặt điều kiện cư trú của người nước ngoài vào thứ Hai ngày 25 tháng 5. Những thay đổi dự kiến sẽ ảnh hưởng đến bảy đạo luật — gồm ba bộ luật phản ứng với tình hình sau khi Nga phát động xâm lược Ukraine vào tháng 2 năm 2022, liên quan đến Bộ Nội vụ, Bộ Lao động và Xã hội, cũng như Bộ Giáo dục.

Các sửa đổi cũng liên quan đến luật tị nạn, luật cư trú của người nước ngoài, bộ luật tố tụng hành chính và cuối cùng là bộ luật hình sự.

(Theo TN Nova)