Séc tiếp tục điều chỉnh đồng hồ hai lần mỗi năm: Lịch trình năm 2027 và những bất đồng tại EU
Năm 2027, người dân Séc sẽ tiếp tục điều chỉnh đồng hồ hai lần. Giờ mùa hè bắt đầu vào Chủ nhật, ngày 28/3 và kết thúc vào ngày 31/10. Chính phủ đã phê duyệt lịch đổi giờ đến năm 2031, dù Liên minh châu Âu (EU) từ lâu muốn bãi bỏ việc luân phiên này. Khi nào người dân sẽ ngủ ít hơn một giờ, vì sao các nước thành viên chưa đạt được đồng thuận và loại giờ nào tốt hơn cho sức khỏe theo giới khoa học?
Đồng hồ được điều chỉnh như thế nào?
* Chuyển sang giờ mùa đông (giờ tiêu chuẩn): Khi chuyển sang giờ mùa đông, vào lúc 3 giờ sáng, đồng hồ được lùi một giờ về 2 giờ. Như vậy, đêm sẽ dài thêm một giờ.
* Chuyển sang giờ mùa hè: Khi chuyển sang giờ mùa hè, vào lúc 2 giờ sáng, đồng hồ được chỉnh tiến một giờ thành 3 giờ. Ban đêm và thời gian ngủ sẽ ngắn đi một giờ, nhưng trời sẽ sáng lâu hơn vào buổi tối.
Lịch đổi giờ năm 2027 và những năm tiếp theo
Séc sẽ tiếp tục duy trì việc đổi giờ định kỳ trong những năm tới. Quy định này được nêu trong Nghị định Chính phủ số 181/2026, chính thức xác nhận lịch điều chỉnh đồng hồ phù hợp với quy định của châu Âu cho đến năm 2031.
Bắt đầu giờ mùa hè năm 2027: Vào lúc 2 giờ sáng Chủ nhật, ngày 28/3/2027 theo Giờ Trung Âu, đồng hồ được chỉnh tiến một giờ thành 3 giờ theo giờ mùa hè. Người dân sẽ ngủ ít hơn một giờ.
Kết thúc giờ mùa hè năm 2027: Vào lúc 3 giờ sáng Chủ nhật, ngày 31/10/2027 theo giờ mùa hè, đồng hồ được lùi một giờ về 2 giờ theo Giờ Trung Âu. Người dân sẽ được ngủ thêm một giờ.
Đợt đổi giờ vào mùa thu năm 2027 diễn ra vào cuối tuần ngay trước Lễ tưởng niệm những người đã khuất, còn gọi là lễ Dušičky, rơi vào thứ Ba, ngày 2/11.
Giờ Trung Âu: Giờ Trung Âu là SEČ (CET, GMT+1), còn được gọi là giờ thông thường, giờ tiêu chuẩn hoặc giờ cổ điển. Đây là giờ dân sự được áp dụng tại Séc khi không sử dụng giờ mùa hè.
Giờ mùa hè: Giờ mùa hè tương ứng với múi giờ liền kề ở phía đông. Tại Séc, đó là SELČ (CEST), tương ứng với Giờ Đông Âu VEČ (EET, GMT+2).
Việc đổi giờ ảnh hưởng thế nào đến người lao động?
Pháp luật cũng có quy định dành cho người làm ca đêm. Theo nghị định, khi ca làm việc bị rút ngắn một giờ vào mùa xuân, thời gian làm việc hằng tuần theo quy định cũng được giảm tương ứng. Ngược lại, vào mùa thu, khi ca làm việc dài thêm một giờ, thời gian làm việc sẽ tăng theo. Tuy nhiên, khoảng thời gian này không tự động được coi là làm thêm giờ mà còn phụ thuộc vào lịch phân ca.
Vì sao EU vẫn chưa bãi bỏ việc đổi giờ?
Trong khi người dân kêu gọi chấm dứt việc điều chỉnh đồng hồ, tiến trình lập pháp của châu Âu vẫn rơi vào bế tắc.
Đề xuất ban đầu được Ủy ban châu Âu đưa ra vào năm 2018, với mục tiêu chấm dứt việc đổi giờ theo mùa. Tháng 3/2019, Nghị viện châu Âu cũng ủng hộ kế hoạch này và kỳ vọng việc đổi giờ sẽ kết thúc vào năm 2021. Tuy nhiên, đến nay các nước thành viên trong Hội đồng EU vẫn chưa thống nhất được nên lựa chọn loại giờ nào để áp dụng cố định.
Trong khi một số quốc gia ủng hộ duy trì giờ mùa hè quanh năm, những nước khác muốn giữ giờ tiêu chuẩn tự nhiên, hay còn gọi là giờ mùa đông. Bất đồng cũng xuất phát từ lo ngại về tác động đối với thị trường nội khối, giao thông quốc tế và hoạt động logistics.
Chừng nào các nước thành viên chưa tìm được tiếng nói chung và thông qua một lập trường thống nhất, chỉ thị hiện hành của EU vẫn có hiệu lực. Các quốc gia thành viên, trong đó có Séc, vẫn phải tuân thủ lịch đổi giờ.
Loại giờ nào tốt hơn cho sức khỏe?
Việc duy trì cố định giờ mùa hè hay giờ tiêu chuẩn tốt hơn cho sức khỏe cũng là vấn đề được giới chuyên môn quan tâm. Nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Viện Sinh lý học và Viện Xã hội học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Séc cho thấy, xét theo đồng hồ sinh học của con người, giờ tiêu chuẩn, tức Giờ Trung Âu, là lựa chọn phù hợp hơn.
Ánh sáng ban ngày vào buổi sáng đóng vai trò quan trọng trong việc đồng bộ hóa đồng hồ sinh học với môi trường bên ngoài.
Nếu áp dụng giờ mùa hè quanh năm, vào các tháng mùa đông, trời có thể phải đến khoảng 9 giờ sáng mới sáng. Tình trạng trời tối kéo dài vào buổi sáng sẽ khiến trẻ em, người lao động và cư dân các thành phố lớn gặp khó khăn khi thức dậy, đồng thời có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nhịp ngủ.
Ngược lại, những người ủng hộ giờ mùa hè cho rằng lối sống hiện đại không còn đòi hỏi con người phải thức dậy khi mặt trời mọc. Thời gian có ánh sáng kéo dài hơn vào buổi tối mùa hè cũng tạo thêm điều kiện cho các hoạt động ngoài trời và thể thao.
Các cuộc thăm dò dư luận trong thời gian dài cho thấy người dân không hài lòng với việc đổi giờ. Chẳng hạn, một khảo sát trước đây của STEM/MARK cho thấy khoảng hai phần ba người Séc ủng hộ bãi bỏ việc này, trong đó mức độ bất mãn cao nhất thuộc về nhóm người lớn tuổi.
Vì sao việc đổi giờ được áp dụng?
Lịch sử của giờ mùa hè đã có từ lâu. Tại các vùng đất của Séc, chế độ này lần đầu được chính thức áp dụng vào ngày 30/4/1916 dưới thời Đế quốc Áo-Hung, trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Nhà chức trách tiếp tục áp dụng biện pháp này trong Chiến tranh thế giới thứ hai, sau đó khôi phục vào năm 1979 do khủng hoảng năng lượng và thiếu nhiên liệu.
Cho đến giữa những năm 1990, giờ mùa hè tại Tiệp Khắc chỉ kéo dài sáu tháng. Từ năm 1996, Séc bắt đầu tuân theo thông lệ của EU, kéo dài thời gian áp dụng lên bảy tháng, từ cuối tháng 3 đến cuối tháng 10.
Lý do ban đầu chủ yếu để áp dụng giờ mùa hè là tiết kiệm năng lượng nhờ tận dụng tốt hơn ánh sáng ban ngày. Tuy nhiên, các phân tích hiện đại của Ủy ban châu Âu và các nghiên cứu chuyên môn cho thấy tổng mức năng lượng tiết kiệm được hiện nay chỉ rất nhỏ, gần như không đáng kể về mặt kinh tế hoặc giao thông.
Vì vậy, việc đổi giờ hiện vẫn là một phần cố định trong lịch sinh hoạt, ít nhất đến năm 2031.
Theo cuộc khảo sát gần nhất vào tháng 3/2025, có 67,6% người Séc cho biết không hài lòng với việc đổi giờ. Cuộc khảo sát gần nhất đặt câu hỏi trực tiếp về việc bãi bỏ quy định này, do STEM/MARK thực hiện năm 2023, ghi nhận 67% người được hỏi ủng hộ.
Hiện chưa có khảo sát mới mang tính so sánh trên toàn EU về riêng vấn đề bãi bỏ việc đổi giờ. Cuộc khảo sát quy mô lớn gần nhất trên toàn châu Âu vẫn là cuộc tham vấn công khai của Ủy ban châu Âu năm 2018. Khi đó, 84% trong khoảng 4,6 triệu người tham gia ủng hộ bãi bỏ. Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu nhấn mạnh đây không phải là cuộc khảo sát đại diện cho toàn bộ dân số EU.
Theo iDnes
