Séc: Vaccine cúm năm 2026 bị giao chậm do xuất hiện các chủng virus mới
Theo chuyên gia dịch tễ học Roman Prymula cho biết, hầu hết các lô vaccine phòng cúm mùa trong năm nay sẽ được giao chậm. Nguyên nhân là sự xuất hiện của các chủng virus mới tại Nam bán cầu, buộc các nhà sản xuất phải điều chỉnh kế hoạch.
Do virus cúm và thành phần vaccine liên tục thay đổi, người dân cần tiêm phòng cúm vào mỗi mùa thu. Tại Séc, người từ 65 tuổi trở lên được bảo hiểm y tế công chi trả chi phí tiêm chủng. Với người trẻ hơn, chủ lao động hoặc công ty bảo hiểm y tế thường hỗ trợ một phần chi phí.
“Hiện Séc đã có phiên bản vaccine mới nhất, được phát triển dựa trên dự báo về những chủng virus sẽ lưu hành trong cộng đồng. Tuy nhiên, vaccine của năm ngoái, vốn có hiệu quả đối với các chủng virus lây lan trong mùa cúm trước, vẫn còn được cung cấp”, ông Prymula cho biết.
Theo chuyên gia này, vaccine của mùa trước vẫn có thể mang lại mức độ bảo vệ nhất định, đặc biệt nhờ cơ chế được gọi là miễn dịch chéo. “Tuy nhiên, vaccine cập nhật cho mùa cúm hiện nay rõ ràng vẫn là lựa chọn được ưu tiên”, ông nhấn mạnh.
Theo ông Prymula, đặc biệt với bệnh cúm, việc lựa chọn đúng các chủng virus để vaccine nhắm tới là một “bài toán vô cùng phức tạp”, bởi các chuyên gia phải phân tích khoảng 100.000 mẫu để xác định những biến thể có khả năng lưu hành cao nhất. Sau đó, ba chủng có khả năng xuất hiện cao nhất sẽ được lựa chọn dựa trên diễn biến lây lan của bệnh tại Nam bán cầu cùng nhiều yếu tố khác. Ông Prymula thừa nhận đôi khi, khoảng 10 năm một lần, các chuyên gia có thể dự báo sai.
Miễn dịch chéo là gì?
Miễn dịch chéo là khả năng bảo vệ cơ thể trước một tác nhân gây bệnh nhờ miễn dịch hình thành sau lần tiếp xúc trước đó với một tác nhân có liên quan hoặc với các kháng nguyên của tác nhân này. Cơ chế này có thể làm giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh do tác nhân “mới” gây ra, nhưng không ngăn chặn hoàn toàn nguy cơ nhiễm bệnh.
Nguồn: Cổng thông tin Y tế Quốc gia Séc (NZIP)
Một bộ phận người dân phải chờ đợi
Theo ông Prymula, vấn đề hiện nay là vaccine mới nhất vẫn chưa được cung cấp cho phần lớn người dân.
“Thông thường, chúng tôi khuyến cáo tiêm vaccine phòng cúm vào tháng 10 và muộn nhất là tháng 11, trước khi mùa cúm có thể bắt đầu. Tuy nhiên, năm nay, vaccine dành cho người dưới 65 tuổi phải đến trong tháng 11 mới được chuyển tới”, ông nói.
Theo ông Prymula, tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Nguyên nhân chính là cả ba chủng virus trong vaccine đều được thay thế, trong khi thông thường chỉ một số chủng được điều chỉnh. Việc thay đổi hoàn toàn thành phần vaccine trong năm nay khiến quá trình sản xuất bị chậm trễ. Ngoài ra, một trong những chủng virus mà vaccine nhắm tới cũng được xác định tương đối muộn.
Đến nay, Séc mới nhập khẩu 195.000 liều vaccine cúm Efluelda.
“Một lô vaccine Efluelda khác sẽ được chuyển tới vào đầu tháng 10. Các loại vaccine cúm còn lại dự kiến sẽ về muộn hơn, vào đầu tháng 11/2026”, Hiệp hội Vaccine học Séc thông báo.
Người Séc và việc tiêm vaccine
Nhu cầu tiêm vaccine phòng cúm tại Séc đang gia tăng trong thời gian gần đây và đã tăng hơn gấp đôi trong 15 mùa cúm vừa qua. Năm ngoái, hơn 825.000 người Séc đã tiêm vaccine, tương đương khoảng 7,5% dân số. Trong nhóm người cao tuổi, cứ bốn người thì có một người được tiêm phòng.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, tỷ lệ tiêm vaccine phòng cúm tại Séc vẫn thấp so với các nước phát triển. Tỷ lệ trung bình tại Liên minh châu Âu (EU) vào khoảng 50%.
Theo ông Prymula, châu Âu đang tồn tại sự phân hóa khá rõ rệt giữa phía Tây và phía Đông. Người dân tại các quốc gia từng thuộc khối Liên Xô có mức độ tin tưởng vào vaccine này thấp hơn đáng kể.
Các chuyên gia cũng cảnh báo tỷ lệ tiêm vaccine phòng cúm trong đội ngũ nhân viên y tế còn thấp, đặc biệt ở nhóm nhân sự không phải bác sĩ, theo dữ liệu của mùa cúm năm ngoái.
Theo tuyên bố trước đây của Bộ trưởng Y tế Séc Adam Vojtěch (ANO), tỷ lệ tiêm chủng thấp gây ra những hệ lụy đáng kể. Ông Vojtěch cho biết tình trạng người lao động mắc bệnh khiến nhà nước thiệt hại hàng chục tỷ korun mỗi năm, đồng thời khiến khoảng 100.000 người phải nghỉ làm.
Theo tính toán của tổ chức nghiên cứu chính sách Ministr zdraví, mỗi korun đầu tư vào tiêm vaccine phòng cúm sẽ mang lại cho xã hội lợi ích tương đương 6,53 korun.
(Theo ČT24)
