Từ tháng 10/2025, người dân tại Cộng hòa Séc bắt đầu có thể nộp đơn xin nhận “siêu trợ cấp” (superdávka) – một loại hỗ trợ xã hội mới sẽ thay thế dần các khoản trợ cấp cũ như: hỗ trợ chi phí nhà ở, trợ cấp sinh hoạt và phụ cấp trẻ em. 

Tuy nhiên, ngay trước khi chính thức triển khai, Bộ Lao động và Phát triển xã hội đã thay đổi định mức tính toán gọi là “chi phí chuẩn” (normativy), vốn được sử dụng để xác định mức hỗ trợ nhà ở. Các chuyên gia cảnh báo rằng thay đổi này có thể gây thiệt hại lớn cho nhiều người đang hưởng trợ cấp, đặc biệt là các hộ gia đình thu nhập thấp.

Giảm mạnh tiền hỗ trợ – người lao động lo lắng

Trường hợp của chị Klára Pokorná, 30 tuổi, làm việc toàn thời gian trong một cơ quan nhà nước ở Praha, là ví dụ điển hình. Sau khi chia tay bạn đời, chị buộc phải tìm chỗ ở mới. Với mức lương công chức, chị gặp nhiều khó khăn khi thuê nhà ở Praha. Dù không muốn ở ghép khi đã 30 tuổi, nhưng sau nhiều nỗ lực, chị cũng thuê được một căn hộ nhỏ và kịp nộp đơn xin trợ cấp nhà ở theo hệ thống cũ trước tháng 4/2026.

Tuy nhiên, theo tính toán từ các tổ chức phi lợi nhuận, sau khi chuyển sang superdávka, mức hỗ trợ của chị Pokorná có thể giảm tới hàng nghìn korun mỗi tháng. “Tôi buộc phải cân nhắc: Hoặc tìm việc lương cao hơn và từ bỏ vị trí hiện tại là công việc có ý nghĩa xã hội, hoặc sẽ phải sống ghép trong căn phòng vài mét vuông,” chị chia sẻ.

Định mức hỗ trợ mới thấp hơn nhiều so với trước đây

Việc giảm trợ cấp chủ yếu đến từ thay đổi về mức chi phí chuẩn để tính hỗ trợ nhà ở. Theo quy định mới, các khoản này giảm đáng kể so với trước.

Ví dụ cho người độc thân:
- Tại Praha và Brno: từ 17.928 Kč xuống còn 10.500 Kč
- Thành phố trên 70.000 dân: từ 14.680 Kč xuống còn 7.489 Kč
- Thành phố nhỏ hơn: từ 14.204 Kč xuống còn 6.000 Kč

Với các nhóm “dễ bị tổn thương” như người già, người khuyết tật hay phụ huynh trẻ nhỏ, mức chuẩn cao hơn, nhưng cũng thấp hơn trước đáng kể.  

Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ

Ông Mikoláš Opletal từ Tổ chức Hỗ trợ Nhà ở Xã hội cho biết: “Nhiều hộ gia đình thu nhập thấp sẽ bị mất tới 5.000 Kč mỗi tháng. Đặc biệt, người sống trong nhà thuê tư nhân hoặc nhà kém hiệu quả năng lượng sẽ bị ảnh hưởng nặng.”

Ông Martin Hruška từ Cơ quan Nhà ở Thuê tại Praha nhấn mạnh rằng đối với người sống một mình, chi phí nhà ở gần như không khác gì so với hai người. Nhưng các mức hỗ trợ hiện tại không phản ánh điều đó, khiến người độc thân – nhất là người già – gặp khó khăn nghiêm trọng. Theo ông, việc thuê nhà tại Praha với chi phí trong ngưỡng hỗ trợ mới gần như là điều không thể.

Chính phủ bảo vệ chính sách mới

Người phát ngôn Bộ Lao động, bà Kateřina Procházková, giải thích rằng việc điều chỉnh mức chuẩn là để tách biệt chi phí nhà ở và chi phí năng lượng. Một phần hỗ trợ mới sẽ bao gồm “mức trợ cấp năng lượng cố định” thay vì dựa trên chi phí thực tế. Ngoài ra, superdávka sẽ cộng thêm "bonus làm việc" dành cho người có thu nhập từ lao động.

Theo bà, người trong độ tuổi lao động có sức khỏe tốt sẽ được tính với mức chi phí chuẩn bằng 82% so với trước đây, trong khi với các hộ không có người có khả năng lao động (gọi là “dễ tổn thương”) sẽ được tính ở mức khoảng 108%.

Tuy nhiên, nghiên cứu từ Viện PAQ Research cho rằng: “Chúng tôi ước tính mức trợ cấp trung bình hàng tháng mà các hộ hiện nhận sẽ giảm khoảng 1.000 Kč so với tổng các khoản cũ.” Tuy nhiên, không phải tất cả các hộ đều bị ảnh hưởng tiêu cực – các gia đình có trẻ em có thể được tăng vài trăm korun mỗi tháng.

Việc áp dụng superdávka giúp đơn giản hóa hệ thống trợ cấp xã hội, nhưng đồng thời đặt ra nhiều thách thức mới cho các nhóm yếu thế, đặc biệt giữa bối cảnh giá thuê nhà và chi phí năng lượng liên tục tăng cao. Các tổ chức xã hội đang kêu gọi chính phủ rà soát lại chính sách và đảm bảo không bỏ lại những người dễ bị tổn thương phía sau khi thực hiện cải cách.

Theo Novinky