Bảy loại thuốc bảo vệ thực vật trong một quả táo – dù đều ở mức rất thấp so với giới hạn an toàn. Nghiên cứu mới của một tổ chức môi trường quốc tế đã làm dấy lên tranh luận: táo trồng tại Séc có thực sự an toàn, hay các quy định hiện hành đang bỏ qua những rủi ro tiềm ẩn? Giới trồng trọt lẫn các nhà khoa học đều trấn an rằng mọi thứ vẫn trong chuẩn mực và không có vi phạm pháp luật.

Tổ chức PAN Europe, chuyên vận động hạn chế hóa chất nguy hại trong nông nghiệp và ủng hộ các giải pháp canh tác thân thiện, đã phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong 59 mẫu táo. Các mẫu được mua cuối tháng 1 tại các siêu thị thông thường ở 13 nước châu Âu.

“Kết quả cho thấy hỗn hợp thuốc bảo vệ thực vật trong táo đa dạng nhất là ở Luxembourg và ngay tại Séc,” Jan Skalnik từ phong trào Hnutí Duha – đơn vị cung cấp mẫu phía Séc – cho biết. Tất cả đều là táo trồng tại các vườn cây ăn quả trong nước.

Dư lượng thuốc được phát hiện ở phần lớn mẫu táo trên khắp châu Âu – từ Tây Ban Nha, qua Đức đến Ba Lan. Trung bình, mỗi quả có ba hoạt chất khác nhau. Nghiên cứu lưu ý một số hoạt chất thuộc nhóm chế phẩm mà Liên minh châu Âu xếp vào diện rủi ro cao hơn, do nguy cơ ảnh hưởng đến hệ thần kinh hoặc tồn lưu lâu trong môi trường. Trong khi ở Đan Mạch hay Pháp vẫn có mẫu hầu như không “pha trộn” nhiều hoạt chất, thì tại các nước khác, “cocktail thuốc trừ sâu” là điều khá phổ biến.

Tại Séc, sự kết hợp nhiều loại thuốc bảo vệ thực vật trong một quả táo thuộc nhóm thường gặp hơn. Táo cũng là loại cây ăn quả chủ lực của nông nghiệp Séc, với các vùng trồng lớn ở Polabí, Nam Morava và Nam Bohemia. Theo Quỹ can thiệp nông nghiệp nhà nước, sản lượng táo hàng năm khoảng 200.000 tấn, trong đó một phần đáng kể là từ vườn nhà của các hộ gia đình.

Không mẫu nào vượt ngưỡng, nông dân nói bị “dọa oan”

Các tác giả nghiên cứu nhấn mạnh: không mẫu nào vượt quá giới hạn tối đa về dư lượng mà EU quy định. Họ chỉ trích chính hệ thống đánh giá hiện hành, vốn xem xét từng hoạt chất riêng rẽ và chưa tính đủ đến khả năng tương tác cộng dồn. Nhóm nghiên cứu so sánh với chuẩn dành cho thực phẩm trẻ sơ sinh: nếu dùng chính những quả táo này để sản xuất đồ ăn dặm, theo tính toán của họ, 93% mẫu sẽ không đạt mức ngưỡng phòng ngừa khắt khe hơn – 0,01 mg thuốc bảo vệ thực vật trên 1 kg.

Giới trồng táo và một phần cộng đồng chuyên gia phản bác, cho rằng đây là kiểu “hù dọa” và bóp méo thông tin. “Tất cả các mẫu táo được kiểm tra đều đáp ứng những chuẩn khắt khe nhất. Ở các mẫu Séc, giá trị dư lượng chủ yếu chỉ ở mức tối đa khoảng 5% giới hạn cho phép,” Chủ tịch Hiệp hội trồng cây ăn quả Séc (Ovocnářská unie ČR) Martin Ludvík khẳng định. Phòng Thương mại Nông nghiệp cũng nhấn mạnh, sản phẩm trong nước được kiểm soát lâu dài và an toàn kể cả với trẻ em.

Các nhà khoa học thuộc Viện Nghiên cứu cây ăn quả Holovousy và Trung tâm quốc gia về nghiên cứu nông nghiệp – thực phẩm cũng đưa ra lập luận tương tự. Họ nhắc rằng ngưỡng 0,01 mg/kg không phải là ranh giới sức khỏe, mà là chuẩn phòng ngừa đặc biệt dành riêng cho sản phẩm cho trẻ sơ sinh. “Việc phát hiện dấu vết thuốc bảo vệ thực vật trong hoa quả thông thường tự thân nó không đồng nghĩa với nguy cơ đối với sức khỏe,” Tereza Horská từ Trung tâm nghiên cứu quốc gia nói.

Tranh cãi còn xoay quanh nguồn gốc táo được khảo sát. Ban đầu chưa rõ liệu chúng có thực sự được trồng tại Séc hay không. Hnutí Duha sau đó đã cung cấp cho trang Novinky hình ảnh các sản phẩm được sử dụng trong nghiên cứu, trong đó nước xuất xứ được ghi rõ là Cộng hòa Séc. Các mẫu táo này được mua tại các siêu thị thuộc chuỗi Billa, Lidl và Tesco.

Theo Novinky