Chính quyền Tổng thống Trump muốn phát hành tờ 250 USD mang chân dung ông, nhưng kế hoạch vấp rào cản pháp lý phức tạp.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 28/5 cho biết cơ quan này đã chuẩn bị bản thiết kế cho tờ tiền mệnh giá 250 USD có in chân dung Tổng thống Donald Trump.

Kế hoạch trên nằm trong chuỗi hoạt động mà chính quyền ông Trump đang thúc đẩy cho dịp kỷ niệm 250 năm ngày Mỹ tuyên bố độc lập, dự kiến bắt đầu từ tháng 7. Chính quyền cũng đã đề xuất xây dựng cổng khải hoàn cao hơn 76 m cùng "vườn anh hùng" với 250 bức tượng tại Washington.

Tuy nhiên, khác với các biểu tượng mang tính trang trí hoặc tưởng niệm, việc phát hành tiền giấy mới tại Mỹ chịu sự kiểm soát chặt chẽ của luật liên bang và quy trình kỹ thuật phức tạp.

Bản thiết kế mô phỏng của tờ 250 USD được đề xuất, in chân dung và chữ ký của tổng thống, mà các quan chức chính quyền cung cấp cho nhân viên Cục Khắc và In hồi tháng 8. (Ảnh do The Washington Post thu thập.)
Bản thiết kế mô phỏng của tờ 250 USD được đề xuất, in chân dung và chữ ký của Tổng thống Donald Trump. Ảnh: Washington Post

Rào cản lớn nhất với kế hoạch của Bộ Tài chính Mỹ là "điều khoản Thayer" có hiệu lực từ năm 1866, quy định chỉ người đã qua đời mới được xuất hiện trên tiền tệ Mỹ. Điều khoản này bắt nguồn từ bê bối của Spencer Clark, quan chức đứng đầu cơ quan tiền thân của Cục Khắc và In ấn Mỹ (BEP).

Trong thời kỳ nội chiến, Mỹ thiếu kim loại để đúc tiền xu nên quốc hội cho phép phát hành tiền giấy mệnh giá nhỏ như 5, 10 hay 50 cent để thay thế. Năm 1864, quốc hội quyết định đưa chân dung nhà thám hiểm William Clark lên tờ 5 cent, nhưng văn bản chỉ ghi là "Clark".

Lợi dụng cách viết mơ hồ này, Spencer Clark cho in chính chân dung của ông lên tờ tiền phát hành năm 1866. Động thái được coi là lạm quyền và vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ quốc hội. Nghị sĩ Martin Russell Thayer sau đó đã bổ sung một điều khoản vào luật ngân sách Bộ Tài chính, quy định không được in hình người còn sống trên trái phiếu hay tiền giấy Mỹ.

Kể từ đó, không có bất cứ chân dung người còn sống nào được in lên các loại tiền của Mỹ. Luật hiện hành cũng không cho phép lưu hành tờ tiền mệnh giá 250 USD, đồng nghĩa kế hoạch đưa hình ông Trump lên tờ tiền mệnh giá mới phải được quốc hội Mỹ thông qua trước khi Bộ Tài chính có thể tiến hành in ấn, theo các chuyên gia về tiền tệ Mỹ.

"Bộ trưởng Tài chính phải được quốc hội chấp thuận trước khi thực hiện điều này", Larry Felix, cựu giám đốc BEP, nói với Washington Post.

Để giải quyết rào cản pháp lý, hạ nghị sĩ Cộng hòa Joe Wilson ngày 27/2/2025 đã đệ trình "Dự luật tờ tiền 250 USD in hình Donald J. Trump" nhằm thiết lập ngoại lệ cho ông chủ Nhà Trắng. Văn kiện đã được chuyển đến Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện, nhưng ủy ban này chưa có thêm động thái nào mới liên quan đến tờ tiền mệnh giá mới.

Một trợ lý của ủy ban nói với Axios rằng các nghị sĩ Cộng hòa đang tiếp tục trao đổi với thành viên Hạ viện và Thượng viện về đề xuất.

"Tổng thống không làm việc này. Hạ viện và Thượng viện phải hành động", Bộ trưởng Bessent nói, hàm ý lưỡng viện cần sớm thông qua dự luật. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries chỉ trích đề xuất phát hành tờ 250 USD hình ông Trump, gọi đây là "tiền trong Monopoly", nhắc đến trò chơi cờ tỷ phú nổi tiếng.

Bộ Tài chính Mỹ khẳng định việc chuẩn bị các mẫu thiết kế không đồng nghĩa kế hoạch đã được phê duyệt. Họ chỉ đang "thực hiện các bước chuẩn bị và thẩm định phù hợp", từ đó có thể sẵn sàng bắt đầu nếu quốc hội thông qua dự luật liên quan.

Một trở ngại nữa là các nhân viên tại BEP cho rằng quá trình phát triển một loại tiền giấy mới không thể diễn ra trong thời gian ngắn như các quan chức mong muốn.

Giám đốc BEP Patricia Solimene đã nhiều lần giải thích với hai quan chức thân cận Nhà Trắng tại Bộ Tài chính là Brandon Beach, phụ trách ký phát tiền giấy Mỹ, và cố vấn cấp cao của ông là Michael Brown, rằng việc phát triển tờ tiền mới có thể cần rất nhiều thời gian.

"Một tờ tiền mới thường mất từ 6 đến 8 năm để hoàn thiện, đặc biệt với loại có mệnh giá cao như vậy", một nhân viên cho biết.

Một người khác nói thêm rằng việc thiết kế tiền giấy mới không đơn thuần là tạo hình ảnh rồi đưa vào lưu hành.

"Họ nghĩ có thể in thứ gì đó chỉ sau một đêm rồi dùng được trong cây ATM. Điều đó thật điên rồ", người này nói. "Phải mất rất nhiều năm để tạo ra các tờ tiền đủ độ tin cậy cho công chúng".

Theo các chuyên gia, quá trình phát triển tiền giấy mới tại Mỹ đòi hỏi sự phối hợp giữa Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Mật vụ Mỹ và các đối tác tư nhân nhằm bảo đảm khả năng chống làm giả cũng như tương thích với hệ thống ATM và thanh toán trên toàn quốc.

Cựu giám đốc BEP Felix cho biết riêng quá trình phát triển mẫu tờ 100 USD hiện nay đã mất hơn một thập kỷ, vì phải bổ sung hàng chục tính năng bảo mật chống tiền giả.

Những tranh cãi quanh dự án cũng được cho là gây căng thẳng trong nội bộ BEP. Bà Solimene được cho là đã bị điều chuyển khỏi vị trí giám đốc cơ quan hồi cuối tháng 4. Trong email chia tay đồng nghiệp, bà viết rằng đây "không phải lựa chọn của tôi". Bộ Tài chính Mỹ từ chối bình luận về vị trí hiện tại của bà Solimene, nhưng xác nhận ông Brown là quyền giám đốc BEP từ ngày 18/5.

Bên cạnh kế hoạch phát hành tờ 250 USD, chính quyền ông Trump cũng đang thúc đẩy nhiều dự án khác, nhằm đưa hình ảnh và dấu ấn của Tổng thống lên các biểu tượng quốc gia.

BEP đã bắt đầu in các tờ 100 USD có chữ ký của ông Trump. Đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử Mỹ, chữ ký của một tổng thống đương nhiệm xuất hiện trên tiền giấy.

"Dựa trên đề xuất của ông Beach, Bộ trưởng Bessent vinh danh các thành tựu của đất nước và nhiệm kỳ của Tổng thống Trump bằng cách thêm chữ ký của ông vào tiền tệ", Bộ Tài chính Mỹ cho biết. Khác với in chân dung Tổng thống, việc thêm chữ ký của ông Trump lên tiền giấy không vi phạm luật liên bang và nằm trong thẩm quyền của Bộ Tài chính.

Chính quyền ông Trump cũng thúc đẩy kế hoạch phát hành đồng xu vàng và xu kỷ niệm mang hình Tổng thống. Một hội đồng liên bang đã phê duyệt thiết kế đồng xu vàng có chân dung ông Trump ở mặt trước và hình đại bàng ở mặt sau. Năm 1926, hình ảnh tổng thống Mỹ Calvin Coolidge cũng xuất hiện trên đồng xu nhân dịp kỷ niệm 150 năm lập quốc.

Nguon vnexpress