Chương trình trợ cấp Nová zelená úsporám sắp có những thay đổi đáng kể theo hướng cắt giảm ngân sách. Theo Bộ trưởng Công Thương, thay vì trợ cấp trực tiếp sẽ chuyển sang hỗ trợ gián tiếp, điển hình là các khoản vay ưu đãi cho các hộ gia đình.

Nhân viên của công ty cung cấp dịch vụ cách nhiệt bằng vật liệu thổi có thể chuẩn bị không gian để cách nhiệt chỉ trong buổi sáng. Rất nhiều khách hàng của họ đã tận dụng trợ cấp từ chương trình cải tạo nhà tiết kiệm năng lượng “Nová zelená úsporám” dành cho căn hộ và nhà riêng.

“Nhiều hộ gia đình từng gặp khó khăn về năng lượng, nhờ việc được cách nhiệt trong nhà cùng sự hỗ trợ từ Liên minh châu Âu và nhà nước, giờ đây họ không còn phải lo lắng về vấn đề này,” Nikolas Pátek, đồng sáng lập công ty Blowin, cho biết.

Tuy nhiên, kể từ tháng 11 năm ngoái, chương trình trợ cấp đã tạm dừng vì ngân sách đã cạn. Trong tương lai, hỗ trợ có thể dựa chủ yếu vào các khoản vay ưu đãi và bảo lãnh.  Theo Bộ trưởng Công Thương, động lực chính không nên là việc ai đó nhận được khoản trợ cấp, mà là thấy sự hiệu quả kinh tế sau 1 thời gian sử dụng chẳng hạn như đối với việc cách nhiệt. Bộ trưởng đồng thời nhấn mạnh rằng các hộ gia đình có thu nhập thấp hoặc trung bình sẽ khó tiếp cận các khoản vay, do đó ông muốn tập trung thay đổi chương trình để hướng đến nhóm này.

“Nếu có thể, năm nay nên tiếp tục như chính phủ trước đã khởi xướng – rằng có ngân sách và 12 tỷ korun đã được hứa hẹn sẽ thực sự được chi cho chương trình,” Pátek phản đối. Tuy nhiên, ngân sách sẽ ít hơn và phải được phân bổ cho các mục tiêu khác.

Theo Bộ trưởng Môi trường Petr Macinka (Motoristé), dự kiến năm nay quỹ sẽ có nguồn thu khoảng 12 tỷ korun. “Thực tế đáng tiếc là hiện chúng tôi chỉ làm việc với khoảng 5,5 tỷ. Do đó, điều cần thiết là ưu tiên chi cho các khoản chi bắt buộc và gần như bắt buộc, chủ yếu liên quan đến việc tài trợ nhà ở giá rẻ,” ông cho biết.

Cựu Bộ trưởng Môi trường Petr Hladík (KDU-ČSL) lại cho rằng ông Macinka không thương lượng được ngân sách và gọi ông là một bộ trưởng yếu kém. “Đây là sự nhạo báng người dân, vì chương trình Nová zelená úsporám đã tồn tại 16 năm, qua 5 chính phủ. Đây là cách hiệu quả nhất để tiết kiệm năng lượng,” ông Hladík chỉ trích.

Ông Hladík cùng với cựu Bộ trưởng Lao động và Xã hội Marian Jurečka (KDU-ČSL) cũng đã khởi xướng một kiến nghị kêu gọi duy trì chương trình theo nguyên bản.

Những thay đổi trong trợ cấp cũng sẽ ảnh hưởng đến các công ty – không chỉ những công ty làm việc về cách nhiệt mà cả các công ty lắp đặt điện mặt trời hoặc máy bơm nhiệt.

Theo Thủ tướng Andrej Babiš (ANO), chính phủ sẽ quay lại với chương trình này trong tương lai.

Điện mặt trời và cách nhiệt

Chương trình Zelená úsporám, sau này được gọi là “Nová Zelená úsporám”, đã hỗ trợ cải tạo tòa nhà và tiết kiệm năng lượng từ năm 2009. Cho đến nay, khoảng 600.000 hộ gia đình Séc đã tận dụng chương trình này. Phần lớn trong số đó là trong 5 năm gần đây, chủ yếu liên quan đến khủng hoảng năng lượng và cách thiết lập trợ cấp.

Trong 10 năm qua qua, nhà nước đã phân bổ 95 tỷ korun. Hỗ trợ thường được dành cho các hệ thống điện mặt trời, nhưng khoản chi lớn nhất lại dành cho việc cách nhiệt.

Nguồn tài trợ trước đây chủ yếu từ việc bán giấy phép phát thải, sau đó nhà nước sử dụng Ngân sách Kế hoạch Phục hồi Quốc gia để giảm tác động của đại dịch COVID-19 – và gần đây nhất là từ Quỹ Hiện đại hóa, vốn được bổ sung lại từ hoạt động thương mại khí thải. Tuy nhiên, kế hoạch tương lai của chương trình vẫn chưa rõ ràng.

(Theo ČT24)