Các đợt nắng nóng cực đoan đang xuất hiện đồng thời tại nhiều khu vực trên thế giới ngay từ cuối tháng 5, với nhiều nơi ghi nhận nhiệt độ vượt 45 độ C và phá kỷ lục nhiều thập kỷ. Giới khoa học cảnh báo xu hướng thời tiết cực đoan xuất hiện sớm có thể báo hiệu một mùa hè đặc biệt khắc nghiệt trong năm 2026.

Theo The Guardian, nhiều quốc gia tại châu Âu đang trải qua đợt nóng đầu mùa bất thường do hiện tượng vòm nhiệt (heat dome) hình thành trên Tây Âu, kéo không khí nóng từ Bắc Phi tràn lên khu vực Địa Trung Hải và Bắc Âu. Nhiệt độ tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và miền Nam nước Pháp đã vượt 35 - 38 độ C, cao hơn khoảng 10 độ C so với trung bình nhiều năm.

Anh cũng ghi nhận một trong những ngày tháng 5 nóng nhất gần 80 năm qua. Ngày 24/5, nhiệt độ tại Kew Gardens ở London đạt 32,3 độ C, trong khi nhiều khu vực chính thức bước vào trạng thái nắng nóng kéo dài. Cơ quan khí tượng Anh cảnh báo nhiệt độ có thể tiếp tục tăng trong những ngày tới và nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng đang gia tăng.

Theo các nhà khí tượng, điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở nhiệt độ cao, mà còn ở việc các đợt nóng xuất hiện sớm hơn thường lệ. Nhiều khu vực châu Âu vốn chưa bước vào cao điểm mùa hè nhưng đã ghi nhận nền nhiệt tương đương tháng 7 hoặc tháng 8. The Guardian cho biết một số thành phố tại Pháp có thể thiết lập kỷ lục nhiệt độ mới cho tháng 5 trong vài ngày tới.

Trong khi đó, Nam Á tiếp tục trở thành tâm điểm của một trong những đợt nóng nghiêm trọng nhất thế giới hiện nay. Tại Ấn Độ và Pakistan, nhiều khu vực ghi nhận nhiệt độ từ 45 - 49 độ C. Chính quyền tỉnh Sindh của Pakistan đã phát cảnh báo nắng nóng khi nhiệt độ tại một số địa phương có thể lên tới 49 độ C, cao hơn khoảng 6 độ C so với mức trung bình theo mùa.

Al Jazeera nhận định hàng trăm triệu người tại Nam Á đang chịu ảnh hưởng bởi đợt nóng được mô tả là “thảm họa”, trong bối cảnh nhiệt độ liên tục vượt ngưỡng nguy hiểm đối với sức khỏe con người.

Nắng nóng cực đoan cũng đang gây áp lực lớn lên hệ thống điện và hạ tầng năng lượng. Reuters cho biết nhu cầu điện tại Ấn Độ đã lập kỷ lục mới khi đạt hơn 270 gigawatt trong ngày 21/5, vượt dự báo của chính phủ. Nhiều thành phố lớn như New Delhi, Chennai và Noida đã xuất hiện tình trạng mất điện cục bộ do hệ thống quá tải.

Tại bang Uttar Pradesh, một trong những khu vực đông dân nhất Ấn Độ, nhu cầu điện tăng mạnh khiến nhiều nhà máy nhiệt điện phải hoạt động tối đa công suất. Tuy nhiên, tình trạng gián đoạn nguồn cung vẫn xảy ra tại nhiều địa phương, đặc biệt ở khu vực nông thôn.

Giới chuyên gia cho rằng biến đổi khí hậu đang khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện thường xuyên và dữ dội hơn. Reuters dẫn báo cáo của Liên hợp quốc cho biết cường độ các đợt nóng cực đoan có thể tăng gấp đôi nếu nhiệt độ toàn cầu tăng thêm 2 độ C.

Ngoài nhiệt độ ban ngày tăng cao, một yếu tố khác khiến các đợt nóng hiện nay nguy hiểm hơn là nền nhiệt ban đêm không giảm sâu. Điều này khiến cơ thể con người khó phục hồi sau nhiều giờ tiếp xúc với thời tiết khắc nghiệt, đồng thời làm gia tăng nguy cơ sốc nhiệt và các bệnh tim mạch. Bang Andhra Pradesh của Ấn Độ đã ghi nhận hơn 300 trường hợp nghi sốc nhiệt chỉ trong chưa đầy ba tháng đầu mùa hè.

Không chỉ Nam Á và châu Âu, Đông Nam Á cũng đang chịu áp lực lớn từ thời tiết nóng bất thường. Chính phủ Việt Nam gần đây đã kêu gọi người dân và doanh nghiệp tiết kiệm điện khi nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh do nắng nóng kéo dài.

Các nhà khoa học cảnh báo năm 2026 có thể tiếp tục nằm trong nhóm những năm nóng nhất lịch sử nếu xu hướng nhiệt độ hiện tại tiếp tục kéo dài. Theo giới nghiên cứu khí hậu, các đợt nóng cực đoan từng được xem là hiếm gặp đang dần trở thành “bình thường mới” của khí hậu toàn cầu.

Nguồn: TTXVN