Praha – Hệ thống bảo hiểm hưu trí của CH Séc khép lại nửa đầu năm với mức thâm hụt 3,3 tỷ korun. Đây là mức thâm hụt bán niên thấp nhất trong 7 năm qua kể từ khi dịch Covid-19 bùng phát, đồng thời là kết quả tốt thứ ba kể từ năm 2013 – thời điểm dữ liệu theo tháng bắt đầu được công bố. Lần gần nhất “tài khoản hưu trí” ghi nhận thặng dư sau 6 tháng đầu năm là vào năm 2019, trước đại dịch. Thông tin này được rút ra từ số liệu của Bộ Tài chính.

Theo dự toán ngân sách và các phát biểu trước đó của Bộ Lao động, hệ thống này đến cuối năm có thể chuyển sang thặng dư khoảng 15–20 tỷ korun. Từ năm tới, chính phủ dự kiến triển khai các khoản chi mới liên quan đến lương hưu.

Trong 6 tháng đầu năm, tổng số tiền đóng góp vào quỹ hưu trí từ người lao động, người sử dụng lao động và lao động tự doanh đạt 375,4 tỷ korun, tăng 23,2 tỷ korun so với cùng kỳ năm trước. Tổng chi ở mức 378,7 tỷ korun, trong đó 375,2 tỷ korun được dùng để chi trả lương hưu và khoảng 3,5 tỷ korun dành cho công tác quản lý. Trong nửa đầu năm, số tiền chi cho lương hưu tăng thêm 17,3 tỷ korun so với cùng kỳ năm ngoái.

Tính đến cuối tháng 6, mức thâm hụt vượt 3,3 tỷ korun. Cùng kỳ năm trước, con số này gần 8,8 tỷ korun. Trong những năm gần đây, mức thâm hụt cao nhất được ghi nhận vào năm 2023, khi lên tới 40,3 tỷ korun. Tình hình bán niên khả quan nhất kể từ năm 2013 được Bộ Tài chính ghi nhận vào năm 2019, thời điểm nền kinh tế tăng trưởng mạnh, với mức thặng dư 6,3 tỷ korun.

Chính phủ tiền nhiệm của Thủ tướng Petr Fiala (ODS), trong nỗ lực kiềm chế đà tăng mạnh của chi tiêu và củng cố tính bền vững của hệ thống, đã thông qua cải cách hưu trí, bao gồm tiếp tục nâng tuổi nghỉ hưu, giảm mức tính lương hưu mới, đồng thời siết điều kiện nghỉ hưu sớm và điều chỉnh tăng lương hưu. Khi đó, phe ANO – nay đang cầm quyền – đã đưa vụ việc lên Tòa án Hiến pháp nhưng không thành công. Nội các hiện nay gồm ANO, SPD và đảng Motoristé cam kết khôi phục một số biện pháp trước đây và đưa ra thêm các chính sách mới.

Theo các phát biểu trước đó của Bộ Lao động, nếu tình hình diễn biến thuận lợi, mức thặng dư vào cuối năm có thể đạt tới 20 tỷ korun. Chính phủ của Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) hiện đã trình Hạ viện dự thảo sửa đổi luật theo hướng tăng lương hưu cho người trên 80 tuổi và cho người vẫn tiếp tục làm việc khi đã nghỉ hưu. Các khoản chi cho biện pháp này trong năm tới có thể lên tới 2,6 tỷ korun. Đến năm 2060, theo kịch bản nhẹ nhất, con số này có thể tăng lên 60,8 tỷ korun.

Trong một dự luật sửa đổi khác, liên minh cầm quyền muốn khôi phục cơ chế tăng lương hưu ở mức cao hơn, ấn định trần tuổi nghỉ hưu ở mức 65 và điều chỉnh lương hưu cho các ngành nghề nặng nhọc. Theo tính toán của Bộ Lao động, khoản kinh phí cần để trang trải các biện pháp này sẽ tăng dần qua từng năm; đến năm 2060, riêng việc giữ trần tuổi nghỉ hưu và tăng mức điều chỉnh lương hưu sẽ cần khoảng 292,7 tỷ korun.

Bộ trưởng Lao động Aleš Juchelka (ANO) trước đó cho biết CH Séc hiện dành tỷ lệ GDP cho lương hưu thấp hơn so với các nước phát triển khác, và nguồn tài chính bổ sung nên được đảm bảo nhờ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, theo giới kinh tế, tăng trưởng kinh tế sẽ không đủ để đáp ứng các cam kết nói trên, và chính phủ cần công bố rõ sẽ lấy nguồn tiền từ đâu hoặc chuyển từ khoản nào sang quỹ hưu trí.

Cơ quan An sinh Xã hội Séc (ČSSZ) vào cuối tháng 3 chi trả 2,34 triệu lương hưu tuổi già, 419.500 lương hưu mất sức lao động và 66.200 lương hưu dành cho thân nhân người đã mất. Mức lương hưu tuổi già trung bình là 21.793 korun. Ngoài ra, còn có hàng chục nghìn khoản lương hưu khác do các hệ thống thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp chi trả; các khoản này có mức cao hơn.

Nguồn ČTK