Thủ tướng Lê Minh Hưng cân bằng lợi ích trong Luật Điện lực

Chiều 20-10, tại phiên thảo luận tổ, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu ý kiến về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng cần cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư để thu hút đầu tư vào nguồn điện, đáp ứng nhu cầu điện cho đất nước - Ảnh: NGỌC AN

Theo Thủ tướng, tuy Luật Điện lực mới được sửa đổi, bổ sung nhưng nhiều quy định pháp luật đang xem xét sửa đổi có mối liên quan chặt chẽ với luật này nên phải tiếp tục sửa đổi cho phù hợp.

Đặc biệt, với mục tiêu tăng trưởng hai con số dựa trên động lực mới là khoa học công nghệ, chuyển đổi số, khiến cho nhu cầu điện rất lớn. Đặc biệt khi đầu tư các trung tâm dữ liệu của quốc gia và bộ ngành, mời gọi các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào phát triển công nghệ cao càng đặt ra yêu cầu phải bảo đảm cung ứng đủ điện cho nhu cầu phát triển.

Cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người dân với nhà đầu tư

Nêu thực tế làm việc với các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực năng lượng, Thủ tướng cho biết các dự án điện đòi hỏi thời gian và chi phí đầu tư rất lớn. Nhà đầu tư phải đi vận động, vay vốn từ các ngân hàng nước ngoài, nên rất cần môi trường đầu tư dự báo được, có tính cạnh tranh và bảo đảm an toàn cho các khoản đầu tư.

Ngược lại, cũng cần phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước và người dân trong việc tiếp cận nguồn điện với mức giá hợp lý. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải tìm được điểm cân bằng giữa lợi ích của nhà đầu tư, lợi ích của Nhà nước và nhân dân. Việc sửa đổi Luật Điện lực để xử lý những quan ngại của nhà đầu tư nhằm huy động nguồn lực lớn này.

Điều này càng cần thiết hơn đặt trong bối cảnh các nguồn thủy điện đã đến giới hạn khai thác, nguồn nhiệt điện phải thực hiện cam kết Net Zero, cần phải tập trung đầu tư nguồn năng lượng mới. Bao gồm điện khí trong nước, điện khí hóa lỏng (LNG) phải nhập khẩu, điện gió, điện mặt trời, điện gió ngoài khơi...

Theo Thủ tướng, chúng ta phải tính toán tỉ trọng giữa các nguồn điện rất hợp lý do có những nguồn điện có chi phí rất lớn. Ví dụ như nguồn LNG khi đưa vào hệ thống sẽ đẩy giá thành điện lên cao, nên phải cân đối hết sức hợp lý và điều chỉnh phù hợp trong Luật Điện lực.

Thêm nữa, để huy động đầu tư, đặt ra yêu cầu bắt buộc là thủ tục hành chính phải rất đơn giản. Thủ tướng cho biết, các nhà đầu tư trao đổi rằng để làm một dự án điện gió ngoài khơi, thủ tục hành chính mất tới 10 năm.

Nếu cải cách thủ tục hành chính tốt thì có thể rút ngắn một nửa thời gian, xuống chỉ còn khoảng 5 năm. Với việc sửa đổi Luật Dầu khí và lần này sửa Luật Điện lực, sẽ là cơ sở để huy động nguồn lực.

Ông cũng chỉ ra thêm một bất cập hiện nay là nhà đầu tư bỏ ra nguồn lực rất lớn trong thời gian rất dài, sẽ rất rủi ro nếu như không sửa đổi các quy định.

Ví dụ quy định trước đây chỉ cam kết bao tiêu khoảng 65% công suất, hay cơ chế ngoại tệ cho suốt vòng đời dự án nếu không cam kết tỉ giá hay cân đối ngoại tệ, thì nhà đầu tư sẽ chịu rủi ro rất cao. Do đó, Thủ tướng cho rằng phải xem xét, cân nhắc kỹ để vừa giữ vững lợi ích quốc gia, vừa thu hút được các nhà đầu tư lớn.

"Hiện tất cả các nhà đầu tư rất quan tâm đến Luật Điện lực (sửa đổi) và việc Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, có triển khai đúng tiến độ hay không. Vấn đề này phụ thuộc vào một khuôn khổ pháp lý minh bạch, rõ ràng, vừa đảm bảo lợi ích quốc gia, vừa huy động được nhà đầu tư là những vấn đề chúng ta phải xem xét kỹ lưỡng" - Thủ tướng nhấn mạnh.

Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng - Ảnh: NGỌC AN

Nhiều dự án điện vướng mắc thực hiện thủ tục

Trước đó, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng chỉ ra thực trạng cần tháo gỡ đó là vướng mắc về trình tự, thủ tục đầu tư các dự án điện lực đã có trong quy hoạch được phê duyệt. Mặc dù Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã rất nỗ lực triển khai các dự án điện, nhưng thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, chấp thuận nhà đầu tư vẫn phải trải qua nhiều khâu, mất nhiều thời gian, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.

Để khắc phục tình trạng này, dự thảo Luật được thiết kế theo hướng phân loại các dự án điện lực nằm trong quy hoạch. Với những dự án đáp ứng đầy đủ điều kiện, đề xuất miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và sử dụng văn bản chấp thuận nhà đầu tư làm cơ sở pháp lý để triển khai dự án. Giải pháp này nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh tiến độ các dự án.

Đáng chú ý, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là quá trình đàm phán giá điện và ký kết hợp đồng mua bán điện giữa nhà đầu tư và bên mua điện. Theo quy định hiện hành, sau khi tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, giá điện trúng thầu vẫn phải tiếp tục được đàm phán do đây mới là mức giá tối đa.

Trong khi đó, việc xác định mức giá cuối cùng thường gặp khó khăn do lợi ích của bên mua và bên bán điện không hoàn toàn thống nhất. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, trên thực tế, quá trình đàm phán hợp đồng mua bán điện có thể kéo dài vài năm. Thậm chí, có những dự án đã đưa vào vận hành thương mại nhưng vẫn chưa ký kết được hợp đồng mua bán điện.

Để tháo gỡ vướng mắc này, Bộ Công Thương đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội xem xét quy định sử dụng giá điện trúng thầu trong quá trình đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư làm cơ sở xác định giá điện trong hợp đồng mua bán điện. Theo cơ chế này sẽ góp phần hạn chế rủi ro, giảm bớt những bất đồng trong quá trình đàm phán, tiết kiệm thời gian và tạo thuận lợi cho việc triển khai các dự án điện lực.

(Theo Tuổi Trẻ)