Tiến sĩ Việt tuổi 30 và niềm tin Tổ quốc hùng cường

Đến 40 nước trước tuổi 30, Phạm Xuân Quyết hiện là giảng viên Đại học Sunway (Malaysia). Đằng sau thành tựu của tiến sĩ trẻ là biến cố gia đình và khát vọng cống hiến, trao truyền tri thức.

Thời còn học phổ thông tại Vũng Tàu, tiến sĩ Phạm Xuân Quyết mê những trang bản đồ. Với cậu, địa lý không đơn thuần là thủ đô, dân số, mà còn có cộng đồng, văn hóa và những câu chuyện con người.

Từ niềm say mê địa lý đến ngã rẽ cuộc đời

Quyết sinh 1992, yêu thích các môn khoa học xã hội từ thời phổ thông. Từng được định hướng vào đội tuyển học sinh giỏi tiếng Anh, anh vẫn chọn gắn bó địa lý và hai lần giành giải học sinh giỏi quốc gia. Cậu không chỉ quan tâm địa danh, mà thắc mắc người dân cách mình hàng nghìn cây số sống ra sao.

"Tôi luôn tò mò cuộc sống con người những nơi xa xôi", anh nhớ lại. Quyết đặc biệt biết ơn cô giáo dạy địa lý không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn nuôi dưỡng tinh thần tìm tòi, bước ra thế giới.

Năm 2010, tốt nghiệp trung học, chàng trai 18 tuổi sang Anh du học. Nhưng một năm sau, biến cố gia đình khiến anh thay đổi kế hoạch và chuyển sang Malaysia. Cha qua đời để lại khoảng trống khó bù đắp, buộc anh nhìn lại những dự định từng tưởng chắc chắn.

"Cuộc sống không phải lúc nào cũng theo kế hoạch. Điều quan trọng là chúng ta học được gì từ những thay đổi và đủ bản lĩnh để tiếp tục bước đi hay không". Quyết học cách thích nghi với nhịp sống và đòi hỏi mới.

Tại Malaysia, anh học Đại học Sunway. Sau đó, Quyết về Việt Nam làm việc, học thạc sĩ và tiếp tục chương trình tiến sĩ tại Đại học Kinh tế TP.HCM. Năm 2024, anh quay lại Sunway, không còn là sinh viên quốc tế mà đứng bục giảng.

Quyết chọn đường học thuật không chỉ mong muốn nghiên cứu, mà còn là niềm vui chia sẻ. "Ngày trước, tôi học địa lý để hiểu thế giới qua những trang bản đồ. Hôm nay, tôi đã có cơ hội đến nhiều nơi, nghiên cứu về con người và văn hóa, rồi mang những trải nghiệm ấy trở lại giảng đường", Quyết chia sẻ.

Tiến sĩ trẻ đi nhiều để nhận ra mình còn phải học

Với nhiều người, hành trình qua 40 quốc gia trước tuổi 30 là đáng tự hào. Quyết gọi đó là may mắn. Theo anh, mỗi chuyến đi mở ra thêm những câu hỏi, cho thấy thế giới rộng lớn hơn những gì mình từng biết.

"Điều lớn nhất mà đi xa dạy tôi chính là sự khiêm tốn", anh nói. Sách vở giới thiệu những khác biệt văn hóa, nhưng chỉ tiếp xúc thực tế, mỗi người mới nhận ra không tồn tại một cách sống duy nhất đúng cho tất cả.

Ở nước ngoài, Quyết vẫn dành một góc đời sống để giới thiệu Việt Nam. Anh kể mình thường có cà phê, mì gói, đồ ăn vặt, quà lưu niệm và bộ sưu tập gần 50 bộ áo dài. Những món đồ ấy tạo cơ hội trò chuyện với bạn bè quốc tế về văn hóa quê hương. Anh tự nhắc mình làm việc nghiêm túc, cư xử tử tế, bởi hành động một cá nhân đôi khi cũng góp phần tạo nên ấn tượng về đất nước.

Từ việc giảng dạy, nghiên cứu trong lĩnh vực du lịch, nhà hàng và khách sạn, anh nhìn thấy nhiều lợi thế của Việt Nam: thiên nhiên, văn hóa, ẩm thực và lòng hiếu khách. Điều anh trăn trở là cách phát triển còn thiên về thu hút số lượng khách, trong khi chất lượng trải nghiệm và giá trị lâu dài chưa được quan tâm tương xứng.

Theo Quyết, ưu tiên đầu tiên là đầu tư vào con người. Người làm du lịch cần ngoại ngữ, nghiệp vụ, nhưng cũng phải có tư duy dịch vụ và khả năng thấu hiểu khách hàng. Không thể nói đến phát triển bền vững nếu bỏ qua điều kiện làm việc, phúc lợi và cơ hội nghề nghiệp của lao động trong ngành.

Ưu tiên thứ hai là chuyển đổi số phù hợp, từ hệ thống quản lý khách sạn đến trí tuệ nhân tạo, nhưng không để công nghệ thay thế hoàn toàn sự tương tác người với người. Với ngành dịch vụ, nhất là phân khúc cao cấp, sự quan tâm chân thành và cảm xúc của khách vẫn tạo nên trải nghiệm đáng nhớ.

Thứ ba là gắn du lịch với bản sắc địa phương và trách nhiệm môi trường. Việt Nam có di sản, làng nghề, câu chuyện cộng đồng có thể trở thành sản phẩm đặc sắc. Thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá, ngành du lịch cần tạo những trải nghiệm khác biệt, đồng thời để người dân sở tại thực sự hưởng lợi.

"Du lịch Việt Nam không nên chỉ hướng đến việc đón nhiều khách hơn, mà còn cần khiến du khách muốn quay trở lại, người lao động tự hào với nghề và cộng đồng địa phương thực sự được hưởng lợi", anh nhấn mạnh.

Mang tình thương vào giảng đường

Trở thành giảng viên ở môi trường đại học quốc tế, Quyết hiểu rằng kiến thức chuyên môn và bằng cấp chỉ là một phần hành trang. Anh cho rằng điều quan trọng là liên tục học hỏi, nâng cao năng lực và tạo niềm tin nơi sinh viên, thay vì cố chứng minh mình giỏi hơn người khác.

Quyết cho biết từng được sinh viên Sunway ghi nhận bằng giải thưởng về hoạt động giảng dạy trong hai năm liên tiếp. Với anh, sự ghi nhận ấy đáng quý vì đến từ những người đồng hành cùng mình hằng ngày. Nhưng niềm vui lớn hơn vẫn là khi sinh viên được lắng nghe, tôn trọng và tự tin hơn sau mỗi giờ học.

Anh có thói quen gọi sinh viên là những "bạn nhỏ". Đằng sau mỗi người học là một gia đình, một hoàn cảnh và những kỳ vọng riêng. Có người tiếp thu nhanh, có người cần thêm thời gian; có em tự tin, có em chịu áp lực mà người dạy khó nhận biết nếu chỉ nhìn bảng điểm.

Sinh viên cũng khiến anh thay đổi cách nhìn về phương pháp giáo dục: không thể dùng một khuôn mẫu cho tất cả. Đôi khi, trước kết quả chưa tốt, điều người thầy cần làm là hỏi vì sao và tìm cách hỗ trợ. Yêu thương, theo Quyết, không đồng nghĩa dễ dãi. Anh vẫn đặt yêu cầu nghiêm túc về kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp, nhưng tin rằng sự nghiêm khắc có ý nghĩa hơn khi người học cảm nhận được thiện chí.

Triết lý ấy bắt nguồn phần nào từ người mẹ. Sau mất mát của gia đình, Quyết càng thấm thía sự kiên cường và những hy sinh thầm lặng của mẹ. Anh tin nhiều bài học quan trọng không truyền qua lời giảng, mà qua cách cha mẹ sống, vượt khó và đối đãi với người khác.

"Tôi có được ngày hôm nay một phần rất lớn nhờ tình thương và sự hy sinh của mẹ. Và tôi muốn mang chính tình thương ấy vào công việc giảng dạy", anh tâm sự. Đó là lý do anh mong sinh viên không chỉ giỏi nghề, mà còn biết đồng cảm, tôn trọng khác biệt và có trách nhiệm với cộng đồng.

Theo Quyết, một người thầy giỏi không đơn thuần có nhiều bằng cấp hay bài báo khoa học, mà còn có thể giúp sinh viên tin vào khả năng của chính mình. Nghề giáo cho anh cơ hội chia sẻ kiến thức, đồng thời học hỏi và trưởng thành từ chính những người đang ngồi trong lớp.

Anh khuyên sinh viên hiểu điều kiện gia đình, năng lực và mong muốn bản thân trước khi quyết định, đừng lựa chọn chỉ vì sức ép phải thành công như người khác. Dù đi làm hay nghiên cứu, tinh thần tự học, khả năng thích nghi và lòng tử tế đều quan trọng. Việc học, với anh, không kết thúc ở lễ nhận bằng tốt nghiệp.

Từ cậu học trò mê bản đồ đến giảng viên quốc tế, điều anh muốn mang theo không chỉ là kiến thức hay những dấu mộc hộ chiếu, mà còn là sự khiêm tốn, biết ơn và khát vọng giúp người trẻ trưởng thành.

Phạm Xuân Quyết hai lần đoạt giải học sinh giỏi Địa lý cấp quốc gia khi học tại Trường THPT Vũng Tàu, sau đó tốt nghiệp tiến sĩ tại Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH).

Anh hiện là giảng viên Đại học Sunway, Malaysia, nơi từng theo học. Anh cũng là giảng viên người Việt duy nhất tại trường có bằng tiến sĩ được cấp ở Việt Nam. Hai năm liên tiếp 2025-2026, anh nhận giải Student Appreciation of Teaching Award do sinh viên bình chọn, ghi nhận đóng góp trong giảng dạy.

Trước tuổi 30, anh đã đến 40 quốc gia thuộc năm châu lục. Các hướng nghiên cứu của anh tập trung vào quản trị khách sạn, du lịch bền vững, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực. Những lĩnh vực có thể đóng góp cho quê hương Việt Nam.

(Theo Tuổi Trẻ)