Tiết kiệm chi phí bằng cách chấp nhận nguy cơ đe dọa an toàn người bệnh? Theo điều tra của TV Nova, những thực hành như vậy đã diễn ra tại bệnh viện Litoměřice. Kênh này là đơn vị đầu tiên đưa tin về việc tái sử dụng các dụng cụ y tế vốn phải bị vứt bỏ. Từ đó, nhiều vấn đề mà trước đây người ta cố tình làm ngơ bắt đầu lộ diện.

Sau vụ tử vong thương tâm của các trẻ sơ sinh, bệnh viện Litoměřice một lần nữa phải giải trình. Lần này là vì nghi vấn đe dọa an toàn bệnh nhân. Để tiết kiệm, bệnh viện bị cáo buộc đã tái sử dụng những dụng cụ y tế dùng một lần – lẽ ra phải bỏ vào thùng rác, chứ không được quay lại phòng mổ.

Cuộc trao đổi giữa Monika Pánková, điều dưỡng trưởng bộ phận tiệt khuẩn, và cấp trên của cô – điều dưỡng trưởng toàn bệnh viện – cho thấy mức độ áp lực từ ban lãnh đạo. “Chị đâu có bảo em moi khớp háng cũ từ xác chết ra, tiệt trùng rồi nhét vào người khác đâu. Đó là những thứ không đưa vào người bệnh và không ở lại trong cơ thể họ,” điều dưỡng trưởng Markéta Rufferová nói với Pánková trong bản ghi âm.

“Em sẽ không tiệt trùng cái đó, và khi em lên gặp điều dưỡng trưởng, chị ấy nói rằng nếu em không tiệt trùng thì em tự chịu hậu quả,” Pánková mô tả. Khi phản đối quy trình, cô bị cho là “khó hợp tác”. Ban lãnh đạo bệnh viện tìm cách đưa Monika ra khỏi bộ phận tiệt khuẩn, đề nghị chuyển cô sang vị trí khác, thậm chí với mức lương cao hơn. Lý do đưa ra thì mỗi nơi một kiểu.

Mọi chuyện được cho là xảy ra từ đầu năm ngoái. Sau đó, Monika phải nghỉ ốm. “Loại vật tư đó không được thiết kế để tiệt khuẩn lại, nó có thể bị nứt, gãy mà mắt thường không thấy, gây hại cho bệnh nhân,” cô bảo vệ quyết định của mình.

Chủ tịch Hiệp hội các nhà cung cấp trang thiết bị y tế Séc, ông Miroslav Palát, đồng tình: “Nhà sản xuất phải thiết kế sản phẩm sao cho chỉ sử dụng an toàn và hoạt động hoàn hảo một lần. Toàn bộ quy trình phát triển đều dựa trên nguyên tắc đó.”

Trong khi đó, Pánková đã báo cáo vấn đề với ombudsman của bệnh viện, nhưng theo lời cô, không có hành động cụ thể nào được thực hiện. Vì vậy, cô quyết định liên hệ với TV Nova, và kênh này sau đó chuyển đơn thư đến các cơ quan chức năng. Có lẽ cũng chính nhờ việc Monika kiên quyết từ chối quy trình mà bệnh viện buộc phải bắt đầu tuân thủ nghiêm ngặt hơn các tiêu chuẩn.

“Dựa trên kiến nghị gửi SÚKL, chúng tôi đã tiến hành thanh tra tại sáu cơ sở y tế. Trong phạm vi sáu cuộc thanh tra đó, chúng tôi không phát hiện ra sai phạm mang tính hệ thống nào thuộc đối tượng kiểm tra,” giám đốc Viện Kiểm soát Thuốc bang (SÚKL) Tomáš Boráň cho biết.

Phát ngôn viên của Krajská zdravotní, bà Miloslava Kučerová, bổ sung: “Thanh tra đã kiểm tra khoảng 500 hạng mục, và trong báo cáo kết luận, họ khẳng định quy trình của chúng tôi phù hợp với pháp luật. Cuộc kiểm tra không phát hiện sai phạm mang tính hệ thống hay nghiêm trọng nào có thể làm dấy lên nghi ngờ về an toàn bệnh nhân hoặc tính hợp pháp của các quy trình.”

Còn giai đoạn mà Monika nói mình bị ép vi phạm luật thì sao? Theo SÚKL, cơ quan này đã đến “muộn”: “Do trước đó chúng tôi chưa tiến hành hoạt động kiểm tra tại thời điểm xảy ra các hành vi nghi vấn nên không thể áp dụng biện pháp hồi tố. Khả năng duy nhất là chuyển vụ việc cho Cảnh sát Cộng hòa Séc,” Boráň nói.

Tính xác thực của các bản ghi âm đã được TV Nova kiểm chứng qua nhiều nhân viên khác trong bệnh viện, tất cả đều yêu cầu được giấu tên. Việc phóng viên quan tâm tới vụ việc, ban lãnh đạo bệnh viện có thể đã biết từ nhiều tháng nay, nhưng có lẽ họ không lường hết được khối tài liệu mà Monika nắm trong tay.

Đài truyền hình cũng yêu cầu ban lãnh đạo bệnh viện phản hồi. Phát ngôn viên Kučerová trả lời: “Bệnh viện Litoměřice hoạt động phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành của Séc và EU, trong đó quy định rõ cách thức quản lý trang thiết bị y tế. Các quy trình nội bộ của chúng tôi được xây dựng để hoàn toàn tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại dụng cụ và thiết bị.”

Ở thời điểm đó, bệnh viện vẫn chưa biết rằng phóng viên có trong tay không chỉ email mà còn cả file ghi âm. TV Nova đặt câu hỏi cụ thể về nội dung một email, trong đó lãnh đạo được cho là đã yêu cầu tái tiệt khuẩn dụng cụ dùng một lần; trong danh sách người nhận còn có cả giám đốc bệnh viện. Bộ trưởng Y tế Adam Vojtěch (phong trào ANO) cho hay: “SÚKL và cả Cơ quan Y tế chính đã yêu cầu tất cả các trạm vệ sinh dịch tễ tỉnh, trong khuôn khổ các cuộc kiểm tra thông thường ở bệnh viện, phải đặc biệt chú ý đến thực hành này.”

Trong đoạn ghi âm, người ta còn nghe thấy khẳng định rằng không chỉ Litoměřice, mà “thực tế là tất cả bệnh viện” đều áp dụng cách làm tương tự. Nếu một cơ sở y tế tiệt khuẩn lại và đưa vào sử dụng những dụng cụ vốn không được phép tái dùng, thì không chỉ vi phạm luật mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe người bệnh.

Luật sư Jiří Matzner đánh giá: “Ở đây thậm chí có thể phát sinh trách nhiệm khách quan. Nó bắt nguồn từ chính tính chất của sự việc. Nếu sử dụng lại một phương tiện y tế dùng một lần, thì chừng nào chưa xảy ra sự cố, có thể chẳng ai biết. Nhưng nếu có chuyện gì xảy ra, trách nhiệm phải gánh là trọn vẹn.”

Ông Palát nhấn mạnh: “Những quy định đó trước hết nhằm bảo vệ bệnh nhân – và cả nhân viên y tế – để không xảy ra tai nạn do sử dụng lại một phương tiện đã bị suy giảm chất lượng.”

Sau khi vụ việc được công bố, trong bệnh viện lan truyền tin đồn rằng “ghế” của giám đốc và điều dưỡng trưởng đang lung lay. Cả hai được mời phát biểu, nhưng hiện đều từ chối. Điều dưỡng trưởng nhắn lại rằng có thể bà sẽ cân nhắc đưa ra bình luận trong tương lai.

Theo TN Nova