Khi nhiệt độ giảm xuống dưới 0°C, các bệnh về đường hô hấp càng dễ bùng phát. Viện Y tế Quốc gia Séc đã đánh giá tình hình hiện tại là một đợt dịch cúm kéo dài. Số ca nhiễm COVID cũng đang tăng. 

Cảm lạnh thông thường, cúm hay COVID đều có triệu chứng tương tự, nhưng hậu quả có thể khác nhau. Vì vậy, việc chủ động, xét nghiệm và đi khám kịp thời có lợi cho tất cả bệnh nhân, những người xung quanh và cả hệ thống y tế.

Số ca nhiễm vẫn chưa giảm kể cả sang năm mới. Theo báo cáo của Viện Y tế Nhà nước Séc (SZÚ), tỷ lệ mắc các bệnh đường hô hấp cấp tính (ARI) tuần trước đạt 940 ca tính trên 100.000 dân, tăng 14,2% so với tuần cuối năm 2025. Vùng Moravskoslezský ghi nhận số ca mắc nhiều nhất.

Đâu là cách phòng ngừa hiệu quả?

Khác với các virus thông thường, cúm và COVID nặng có thể phòng ngừa hiệu quả bằng tiêm chủng. Hiện nay, khuyến cáo tiêm nhắc lại bằng phiên bản mới của vắc-xin cho mùa đông 2025/2026, phù hợp với các biến thể virus đang lưu hành. Theo Hiệp hội Tiêm chủng Séc, vắc-xin COVID và cúm có thể tiêm cùng ngày hoặc cách nhau hai tuần.

“Tiêm chủng giúp giảm số ca mắc và tử vong liên quan đến dịch cúm hàng năm. Hiệu quả của vắc-xin cúm phụ thuộc vào mức độ tương đồng kháng nguyên giữa chủng virus trong vắc-xin và các chủng virus đang lưu hành,” các chuyên gia của Viện Y tế Quốc gia (SZÚ) giải thích.

Tiêm vắc-xin cúm được chi trả cho người cao tuổi trên 65 tuổi, những người mắc bệnh mãn tính và một số nhóm đối tượng khác. Mặc dù tiêm chủng không phải lúc nào cũng ngăn ngừa nhiễm bệnh, nhưng vắc-xin giúp làm giảm đáng kể mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Làm sao để nhận biết bệnh mà bạn mắc phải?

Mỗi bệnh do virus gây ra đều có những triệu chứng đặc trưng, nhưng cũng có một số triệu chứng giống nhau giữa các bệnh khác nhau. Do đó, chỉ có thể phân biệt chắc chắn COVID và cúm bằng xét nghiệm kháng nguyên hoặc PCR. Mỗi cơ thể cũng phản ứng khác nhau khi bị virus tấn công.

Có người trải qua COVID hoặc cúm mà không gặp biến chứng nặng hay hậu quả lâu dài, nhưng người khác có thể gặp các biến chứng nghiêm trọng. Việc chẩn đoán COVID kịp thời bằng xét nghiệm, và nếu kết quả dương tính, tham khảo ý kiến bác sĩ đa khoa, là yếu tố then chốt để điều trị đúng cách.

Hiểu rõ các bệnh về đường hô hấp

• Đừng đoán, hãy xét nghiệm. Triệu chứng của các bệnh do virus có thể giống nhau, chỉ xét nghiệm kháng nguyên hoặc PCR mới xác định được bạn mắc COVID hay cúm.
• Nếu xét nghiệm kháng nguyên dương tính, hãy ở nhà và liên hệ bác sĩ, đặc biệt nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh nặng.
• Đừng xem nhẹ việc điều trị kịp thời. Thuốc kháng virus nên được sử dụng càng sớm càng tốt, đừng chờ triệu chứng tự khỏi.
• Bảo vệ bản thân và người khác. Rửa tay thường xuyên, thông thoáng phòng và cân nhắc việc tiêm chủng.

Diễn biến bệnh có thể khác nhau

COVID-19

Tiến triển các bệnh hô hấp phụ thuộc vào tuổi tác, tình trạng sức khỏe hiện tại và hệ miễn dịch. Các nhóm nguy cơ cao bao gồm người cao tuổi, người mắc bệnh mãn tính, phụ nữ mang thai và nhân viên y tế.

Ở một số người, thời gian phục hồi sau khi mắc COVID có thể kéo dài đáng kể. Nếu các triệu chứng tồn tại hơn 12 tuần, được gọi là hội chứng hậu COVID (post-COVID). Hội chứng này có thể để lại di chứng ngay cả ở người trẻ không mắc bệnh mãn tính và cũng có thể xuất hiện dù bệnh COVID-19 có diễn tiến nhẹ.

Các triệu chứng phổ biến của hội chứng hậu COVID bao gồm mệt mỏi mạn tính, đau đầu, khó tập trung và giảm trí nhớ, khó thở, đau ngực, tim đập nhanh hoặc đau bụng. Ngoài ra, có thể gây tổn thương thận, khởi phát hoặc làm nặng thêm bệnh tiểu đường, rụng tóc, phát ban da. Diễn tiến COVID-19 từ nhẹ đến trung bình cũng có thể làm trầm trọng thêm bệnh hen suyễn. Sau khi mắc COVID, một số người có thể gặp trầm cảm hoặc mất ngủ.

Cúm

Cúm là bệnh nghiêm trọng hơn cảm lạnh thông thường. Khi nghi ngờ cúm, cần liên hệ bác sĩ, đặc biệt với những người có nguy cơ mắc bệnh nặng hoặc biến chứng cao. Cúm có thể dẫn tới viêm phổi, viêm cơ tim và trong những trường hợp nghiêm trọng, đe dọa tính mạng. Ở trẻ em, cúm còn có thể gây viêm tai giữa hoặc viêm xoang.

Từ mùa thu đến nay, số người mắc cúm phải nhập viện tại các đơn vị chăm sóc đặc biệt (ICU) nhiều hơn mùa trước. Theo SZÚ, đã có 49 người, trong khi năm ngoái cùng kỳ (đến ngày 3/2) là 38 người. Các bác sĩ ghi nhận 151 bệnh nhân trong tình trạng nặng phải điều trị ICU mùa này, so với 175 người cùng kỳ năm ngoái.

“Không nên xem thường cúm. Đặc biệt ở người cao tuổi và những người suy giảm miễn dịch, cúm có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng,” Giám đốc SZÚ Barbora Macková cho biết trong thông cáo báo chí.

Phần lớn trong số 44 người tử vong là nhóm tuổi từ 65 trở lên. Thống kê chỉ tính những người tử vong tại bệnh viện. Các chuyên gia ước tính mỗi năm ở Cộng hòa Séc có khoảng 1.500 người chết vì cúm.

Các bệnh hô hấp khác

Ngoài COVID và cúm, còn có thể mắc các bệnh viêm đường hô hấp khác, có thể gây khó khăn nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người mắc một số bệnh mãn tính. Một trong số đó là virus hợp bào hô hấp (RSV), một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây nhiễm trùng đường hô hấp.

Ở hầu hết người lớn, RSV chỉ gây các triệu chứng nhẹ giống cảm lạnh, như sổ mũi, đau họng, ho và đau đầu. Tuy nhiên, ở trẻ sơ sinh, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh mãn tính, nó có thể dẫn đến viêm phổi hoặc viêm phế quản. Vì vậy, việc phòng ngừa bằng vệ sinh kỹ lưỡng và tiêm chủng là rất quan trọng.

Điều trị cúm

Việc điều trị cúm thường phức tạp, vì cúm có thể làm nặng thêm các bệnh tim mạch, phổi, thận, tiểu đường hoặc các bệnh mãn tính khác. “Những người bị cúm nặng có thể được điều trị bằng các thuốc đặc hiệu chống virus, gọi là thuốc kháng virus, không phải kháng sinh, vì kháng sinh chỉ dùng cho các nhiễm trùng do vi khuẩn,” các chuyên gia nhấn mạnh.

Với các trường hợp nhẹ và trung bình, có thể điều trị tại nhà theo triệu chứng, nhằm giảm các dấu hiệu bệnh. Chuyên gia khuyến cáo chuẩn bị sẵn các loại thuốc cơ bản từ hiệu thuốc để giảm ho, sổ mũi, đau đầu, hạ sốt… giúp cơ thể chống lại virus dễ dàng hơn. Đồng thời, cần nghỉ ngơi, giữ ấm, ngủ đủ, uống nhiều nước và bổ sung vitamin. Với những trường hợp nặng, bệnh nhân thường cần nhập viện.

Điều trị COVID-19

Điều trị COVID-19 tương tự như cúm, không nên coi nhẹ các triệu chứng. Người bệnh cần uống đủ nước. Dịch vụ cứu thương y tế khuyến cáo hạ sốt bằng cách luân phiên sử dụng các thuốc chứa paracetamol (Paralen, Panadol) và ibuprofen (Ibalgin, Brufen, Nurofen). Cả hai loại thuốc này cũng giúp giảm đau đầu, đau khớp và cơ. Trước khi dùng, cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ về tình trạng sức khỏe cá nhân.

Virus SARS-CoV-2 gây COVID-19 có khả năng lây nhiễm cao, vì vậy bệnh nhân cần cách ly. Đồng thời, phải duy trì vệ sinh tay nghiêm ngặt và khi cần tiếp xúc, ví dụ với các thành viên trong gia đình, nên sử dụng khẩu trang hoặc khẩu trang sợi nano.

(Theo CNN Prima NEWS)