Văn phòng Tổng thống đang tìm trong tuần này một thời điểm phù hợp để Tổng thống Petr Pavel gặp Thủ tướng Andrej Babiš (ANO). Chủ đề đã được xác định rõ: hội nghị thượng đỉnh NATO vào tháng 7, nơi Tổng thống – với tư cách Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang – vẫn muốn tham dự, mặc dù chính phủ liên minh ANO, SPD và đảng Motoristé đã nhắn gửi rằng ông nên ở nhà. Theo thông tin của Novinky, Tổng thống sẵn sàng trong trường hợp cần thiết sẽ tham gia cùng phái đoàn chính phủ.

Người phát ngôn của Tổng thống, ông Vít Kolář, cho Novinky biết:  
“Cho đến nay, ông Tổng thống vẫn chưa trao đổi với Thủ tướng về hội nghị thượng đỉnh NATO. Văn phòng Phủ Tổng thống tại Lâu đài Praha đang phối hợp với Văn phòng Chính phủ CH Séc để tìm trong tuần này các phương án thời gian phù hợp cho cuộc gặp giữa Tổng thống và người đứng đầu chính phủ.”

Hội nghị thượng đỉnh sẽ diễn ra ngày 7 và 8/7 tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Phản đối sự tham dự của nguyên thủ quốc gia là Bộ trưởng Ngoại giao Petr Macinka (đảng Motoristé), người đã gọi ông Pavel là đại diện của “phe đối lập”. Bộ trưởng Quốc phòng Jaromír Zůna (đảng SPD) hôm thứ Bảy khẳng định với Đài Truyền hình Séc rằng Cộng hòa Séc sẽ được đại diện tại hội nghị bởi Thủ tướng Andrej Babiš (ANO), ông Macinka và chính ông.

“Trước hết đó là nhiệm vụ của chính phủ, trước hết là của thủ tướng – người chịu trách nhiệm về chính sách đối ngoại cũng như việc thực hiện các cam kết xuất phát từ tư cách thành viên của chúng ta trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương,” ông Zůna nhấn mạnh.

Lập luận của nội các là các thành viên chính phủ sẽ giải thích với các đồng minh NATO tốt hơn tổng thống về lý do Cộng hòa Séc không tăng chi tiêu quốc phòng và tính vào đó cả một số dự án hạ tầng giao thông gây tranh cãi. Tuy nhiên, theo hai cộng sự thân cận của nguyên thủ quốc gia mà Novinky đã phỏng vấn, quan điểm này là sai lầm.

“Một hội nghị thượng đỉnh như vậy trước nay chưa từng và cũng sẽ không bao giờ chỉ xoay quanh ngân sách và chi tiêu quốc phòng của từng nước. Thượng đỉnh có những chủ đề quan trọng hơn nhiều: Ukraine, Iran,” một cố vấn của Tổng thống, người đề nghị không nêu tên, nói với Novinky.

“Việc ai đại diện đất nước tại hội nghị thượng đỉnh NATO lẽ ra phải là kết quả của sự thỏa thuận giữa tổng thống – với tư cách tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang – và thủ tướng. Tổng thống luôn đại diện cho ủy quyền của chính phủ, không bao giờ phát biểu nhân danh cá nhân mình,” ông nhấn mạnh.

Theo một cố vấn khác của ông Pavel, sự tham dự của tổng thống sẽ có lợi cho Cộng hòa Séc. “Với tư cách cựu Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO, ông có uy tín trong Liên minh. Tại hội nghị thượng đỉnh gần đây nhất, nhà vua Hà Lan đã xếp chỗ cho Petr Pavel tại bàn chính, nơi cũng có mặt Tổng Thư ký NATO Mark Rutte và Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump (đó là hội nghị tại The Hague năm 2025 – chú thích của tòa soạn). Pavel được nể trọng theo cách mà ở châu Âu hiếm người có được. Thật thiển cận nếu không tận dụng điều đó,” ông nói với Novinky.

Thủ tướng Nečas từng cùng đi với tổng thống  
Kể từ khi nhậm chức, ông Pavel đã tham dự tất cả các hội nghị thượng đỉnh NATO. Năm nay, theo thông tin Novinky có được từ hai nguồn tại Phủ Tổng thống, ông dự định đề xuất với thủ tướng rằng ông sẽ ít nhất tham gia cùng phái đoàn chính phủ, và chỉ góp mặt tại các phiên họp dành cho nguyên thủ các nước đồng minh. Năm 2010, hội nghị thượng đỉnh tại Lisbon cũng có sự tham dự song song của Thủ tướng khi đó là Petr Nečas (ODS), cựu Tổng thống Václav Klaus và Bộ trưởng Ngoại giao Karel Schwarzenberg (TOP 09).

“Ông Pavel có thể đại diện Cộng hòa Séc tại bữa tối diễn ra vào đêm trước hội nghị, nơi quy tụ các trưởng đoàn,” một cộng sự thân cận khác của tổng thống lưu ý.

Hội nghị thượng đỉnh năm nay được dự báo diễn ra trong bầu không khí căng thẳng không chỉ vì các cuộc chiến ở Ukraine và Iran, mà còn do sự thay đổi lập trường của Mỹ – thành viên quan trọng nhất của Liên minh. Đầu tháng 4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố người Mỹ có thể sớm rút khỏi NATO nếu các nước thành viên khác không tham gia vào xung đột với Iran.

“Tháng 7 tại Thổ Nhĩ Kỳ, chúng ta có thể chứng kiến những bất ngờ khó chịu mà chắc chắn hiện chúng ta chưa hề sẵn sàng. Việc nước chủ nhà hội nghị thượng đỉnh NATO là một quốc gia có nhiều lợi ích tại khu vực Trung Đông (bao gồm Iran) hơn là trong không gian xuyên Đại Tây Dương cũng là điều rất đáng chú ý,” cựu nghị sĩ châu Âu Jan Zahradil, cố vấn về chính sách đối ngoại của đảng Motoristé, nhận định.

Theo những người thân cận với tổng thống, toàn bộ tranh cãi quanh việc ông Pavel có tham dự hội nghị thượng đỉnh hay không bắt nguồn từ nỗ lực “trả đũa” của các đảng trong chính phủ đối với ông. Trong khi ông Babiš được cho là vẫn chưa quên thất bại trước Pavel trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2023, thì ông Macinka lại trách tổng thống vì không bổ nhiệm bạn mình là nghị sĩ Filip Turek làm Bộ trưởng Môi trường.

Tuy nhiên, bản thân nguyên thủ quốc gia trong “cuộc chiến” này cũng không hoàn toàn tay trắng. Ông có thể gây khó khăn cho chính phủ trong trường hợp bắt đầu phủ quyết các đạo luật, buộc Hạ viện phải bỏ phiếu lại để vượt qua phủ quyết. Nếu phe đối lập tiến hành thủ thuật câu giờ, quá trình này có thể kéo dài nhiều ngày.

Ông Pavel cũng có thể khẳng định vai trò của mình trong việc lựa chọn tân Tổng tham mưu trưởng Quân đội Cộng hòa Séc – người do chính phủ đề xuất nhưng tổng thống là người ký quyết định bổ nhiệm. Tổng tham mưu trưởng đương nhiệm Karel Řehka sẽ kết thúc nhiệm kỳ đứng đầu quân đội Séc vào tháng 8 năm nay.

Theo Novinky