Báo Financial Times dẫn lời Tổng thống Séc Petr Pavel cho biết, số lượng quốc gia đóng góp cho sáng kiến mua đạn dược do CH Séc dẫn đầu đã giảm một nửa – từ 18 quốc gia trong năm ngoái xuống còn 9 quốc gia hiện nay. Theo ông Pavel, sáng kiến này vẫn đang hoạt động, tuy nhiên việc số lượng quốc gia đóng góp giảm đã gây ra không ít khó khăn cho chương trình. Ông Pavel tin rằng sáng kiến này vẫn có thể đạt được kết quả tương đương năm ngoái trong năm nay.

“Sáng kiến vẫn đang hoạt động, nhưng khó khăn mới là hiện chỉ còn 9 quốc gia thành viên đóng góp tài chính,” ông Pavel nói với Financial Times. “Sáng kiến này cung cấp cho Ukraine tới 50% tổng lượng đạn cỡ lớn, vì vậy theo nghĩa đó, rất khó có thể thay thế nó bằng bất kỳ hình thức nào khác,” ông nói thêm.

Tổng thống Petr Pavel cho biết sáng kiến này cũng sẽ được thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh NATO vào tháng Bảy ở Ankara. Tuy nhiên, ông từ chối nêu rõ những quốc gia nào đã ngừng đóng góp. Theo ông, nguyên nhân là do các hoạt động hỗ trợ song phương dành cho Ukraine.

Theo một nguồn tin quân sự của Financial Times, sáng kiến này vẫn nhận được sự ủng hộ từ Đức – một trong những nhà tài trợ hào phóng nhất – cùng một số nước Bắc Âu. Một nguồn tin khác của FT cho biết một số quốc gia cảm thấy “khó hiểu khi phải đóng góp vào một chương trình không nhận được sự ủng hộ thực sự từ các chính trị gia của chính quốc gia sáng lập”. Ngay cả ông Pavel cũng thừa nhận rằng việc CH Séc không trực tiếp đóng góp tài chính gửi đi một tín hiệu không tích cực.

Cơ quan Hợp tác Quốc phòng Liên chính phủ (AMOS) cho biết nguồn tài chính từ các nước đóng góp được chuyển đến trong suốt cả năm, tùy thuộc vào quy trình phê duyệt của từng quốc gia.

“Việc đến cuối tháng Năm có các dự án với tám nhà tài trợ đang trong quá trình triển khai là diễn biến tương tự những năm trước. Con số tổng cộng mười tám đối tác là tổng hợp tất cả các quốc gia từng tham gia. Ví dụ, trong năm 2025 có mười bốn nhà tài trợ (bao gồm cả EU), nhưng tổng số tiền huy động được lại cao hơn khoảng 54%,” cơ quan này cho biết thêm.

Trong chiến dịch tranh cử Hạ viện năm ngoái, lãnh đạo phong trào ANO Andrej Babiš từng đe dọa sẽ chấm dứt hoàn toàn sáng kiến cung cấp đạn dược này. Ông chỉ trích chương trình vì cho rằng thiếu minh bạch trong cách sử dụng nguồn tài chính cũng như mức độ hưởng lợi trực tiếp của tập đoàn Czechoslovak Group (CSG).

Tuy nhiên, liên minh chính phủ của ông Babiš, lên nắm quyền từ tháng 12 năm ngoái, cuối cùng đã đồng ý tiếp tục sáng kiến này. Dù vậy, điều kiện đặt ra là CH Séc sẽ không trực tiếp đóng góp tài chính cho việc mua đạn, mà chỉ tiếp tục đảm nhận công tác điều phối và hành chính của dự án.

Trong một cuộc phỏng vấn riêng với FT, ông Babiš cho biết chính phủ của ông ưu tiên sử dụng nguồn ngân sách công hạn chế để hỗ trợ người dân trong nước – những người đang phải đối mặt với hóa đơn năng lượng tăng cao do xung đột với Iran – hơn là hỗ trợ Ukraine. “Chúng tôi không có tiền, vì vậy chúng tôi nhận tài trợ từ các nước khác rồi cung cấp (đạn dược),” ông nói.

Các hợp đồng hiện tại mới đạt một nửa khối lượng năm ngoái

Bộ Quốc phòng Séc trả lời Reuters rằng hiện nay dự kiến trong năm nay sẽ cung cấp khoảng một triệu viên đạn cỡ lớn. Theo bộ này, các hợp đồng cho những đợt cung cấp đó đã được ký kết. Con số này cũng bao gồm các chương trình nhỏ khác và những thương vụ mua trực tiếp từ Ukraine. Số lượng có thể còn tăng thêm nếu sáng kiến nhận được thêm tài chính.

Điều này cũng được ông Pavel xác nhận. Theo ông, tổng khối lượng đạn được cung cấp trong năm nay có thể sẽ tương đương năm ngoái. “Các khoản đóng góp vẫn đang tiếp tục. Vì vậy có cơ sở để tin rằng năm nay chúng ta sẽ đạt được những con số tương tự như năm trước,” tổng thống nhận định.

Vào tháng Hai năm nay, cố vấn an ninh quốc gia Hynek Kmoníček cho biết sáng kiến này năm ngoái đã đảm bảo việc cung cấp 1,96 triệu viên đạn cỡ lớn cho Ukraine. Khi đó ông cũng nói rằng nguồn tài chính để mua 880 nghìn viên đạn đã được bảo đảm.

Bộ Quốc phòng cũng cho biết chương trình năm nay đã nhận được khoảng 1 tỷ euro (24 tỷ korun). Từ khi sáng kiến bắt đầu vào năm 2024 đến tháng 10 năm ngoái, tổng số tài trợ mà chương trình nhận được đạt 4,5 tỷ euro (khoảng 110 tỷ korun).

Kể từ năm 2024, CH Séc đã điều phối việc cung cấp hơn bốn triệu quả đạn pháo cỡ lớn cho Kyiv nhằm bổ sung kho đạn đang cạn kiệt của Ukraine và hỗ trợ nước này phòng thủ trước cuộc xâm lược của Nga. Theo tuyên bố hồi tháng Tư của Bộ trưởng Quốc phòng Séc Jaromír Zůna thuộc SPD, sáng kiến hiện chỉ nhận tài trợ từ các nhà tài trợ nước ngoài.

(Theo ČT24)