Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro ngày thứ Bảy đã bị bắt giữ cùng vợ là bà Cilia Flores và bị đưa ra khỏi đất nước bằng đường hàng không. Thông tin được Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời xác nhận các đợt không kích của Mỹ tại Venezuela. Theo ông Trump, Maduro sẽ phải đối mặt với phiên tòa tại Mỹ. Nhà lãnh đạo Venezuela từ lâu mang tiếng xấu: ông điều hành một chế độ độc đoán với gian lận bầu cử, vi phạm nhân quyền, tham nhũng tràn lan và khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng.

• Maduro sinh ngày 23/11/1962 trong một gia đình lao động, là con trai một lãnh đạo công đoàn. Ông từng làm tài xế xe buýt vào thời điểm sĩ quan quân đội Hugo Chávez tiến hành cuộc đảo chính bất thành năm 1992.

• Ông vận động đòi trả tự do cho Chávez và trở thành người ủng hộ nhiệt thành chương trình cánh tả của nhà lãnh đạo này. Sau cuộc bầu cử năm 1998 đưa Chávez lên nắm quyền, Maduro đắc cử vào cơ quan lập pháp.

• Ông dần thăng tiến, trở thành Chủ tịch Quốc hội rồi Ngoại trưởng, đi nhiều nước trên thế giới để xây dựng các liên minh quốc tế thông qua những chương trình viện trợ được tài trợ bằng nguồn thu dầu mỏ.

• Chávez chỉ định Maduro là người kế nhiệm được lựa chọn đích danh, và sau khi Chávez qua đời, ông Maduro đã thắng sít sao trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2013.

• Chính quyền của ông chứng kiến sự sụp đổ kinh tế nghiêm trọng với lạm phát phi mã và tình trạng thiếu hụt kinh niên. Thời kỳ cầm quyền của Maduro gắn liền với cáo buộc gian lận bầu cử, thiếu lương thực và vi phạm nhân quyền, bao gồm đàn áp mạnh tay các cuộc biểu tình năm 2014 và 2017. Hàng triệu người Venezuela đã rời bỏ đất nước.

• Chính phủ của ông phải hứng chịu các lệnh trừng phạt cứng rắn từ Mỹ và nhiều nước khác. Năm 2020, Washington truy tố ông về tội tham nhũng và nhiều cáo buộc khác, song Maduro bác bỏ.

• Tháng 1/2025, ông tuyên thệ nhiệm kỳ tổng thống thứ ba sau cuộc bầu cử năm 2024 bị phe đối lập và các quan sát viên quốc tế lên án rộng rãi là gian lận. Hàng nghìn người biểu tình phản đối tuyên bố thắng cử của chính phủ đã bị bắt giam.

• Một Phái bộ Tìm kiếm Sự thật của Liên Hợp Quốc tháng trước kết luận lực lượng Vệ binh Quốc gia Bôlivar (GNB) của nước này trong hơn một thập kỷ đã phạm các vi phạm nhân quyền nghiêm trọng và tội ác chống loài người khi trấn áp đối thủ chính trị, thường xuyên mà không bị trừng phạt.

• Các biện pháp đàn áp của chính quyền Maduro càng bị chú ý sau khi lãnh đạo đối lập María Corina Machado được trao giải Nobel Hòa bình năm 2025.

Nicolás Maduro giữ chức tổng thống Venezuela từ tháng 3/2013, kế nhiệm cố tổng thống Hugo Chávez. Chính quyền Donald Trump nhiều lần cáo buộc ông có liên hệ với các băng đảng ma túy, tham gia buôn bán và vận chuyển ma túy sang Mỹ. Maduro luôn bác bỏ, song năm ngoái Trump trong một cuộc điện đàm đã hối thúc ông rời đất nước cùng gia đình trước ngày 28/11.

TỪNG BỊ MỸ TREO THƯỞNG 50 TRIỆU USD  

Từ tháng 9 năm ngoái, Mỹ triển khai lực lượng tại Caribe truy quét các tàu thuyền bị coi là chở ma túy từ Venezuela sang Mỹ. Washington khẳng định tổng thống độc tài Maduro có dính líu đến việc tuồn cocaine sang Mỹ và là một trong những thủ lĩnh của tổ chức ma túy được gọi là “Cartel de los Soles” (Băng đảng Mặt trời). Bộ Tư pháp Mỹ vì vậy từng treo thưởng 50 triệu USD (hơn 1 tỉ korun) cho thông tin dẫn tới việc bắt giữ ông. Mỹ từ lâu không công nhận Maduro là tổng thống hợp pháp của Venezuela.

CHẾ ĐỘ ĐỘC TÀI, NGHÈO ĐÓI CÙNG CỰC, HÀNG CHỤC NGÀN CÁI CHẾT NGOÀI VÒNG PHÁP LUẬT  

Maduro được xem là nhà lãnh đạo độc tài, gắn liền với gian lận bầu cử, đàn áp đối lập, vi phạm nhân quyền và tham nhũng ở quy mô lớn. Đất nước thiếu thốn cả những mặt hàng cơ bản, và theo tờ El País, khẩu phần lương thực nhà nước cấp phát chiếm phần đáng kể trong bữa ăn hàng ngày của nhiều người dân. Trong giai đoạn 2013–2021, GDP Venezuela giảm hơn 75%. Lạm phát phi mã, khoảng ba phần tư dân số sống dưới chuẩn nghèo cùng cực.

Theo các ước tính của Liên Hợp Quốc và tổ chức Human Rights Watch, trong thời kỳ Maduro cầm quyền đã có hơn 20.000 người bị hành quyết ngoài vòng pháp luật, khoảng bảy triệu người Venezuela buộc phải rời bỏ đất nước. Vì các thực hành phi dân chủ này, Venezuela đang chịu lệnh trừng phạt của cả Mỹ và Liên minh châu Âu.

“NGƯỜI BÔLÍVAR, NGƯỜI MÁC-XÍT VÀ NGƯỜI KITÔ HỮU”  

Dù luôn tự nhận là người mác-xít, năm 2021 Maduro lại ủng hộ việc Giáo hội Công giáo phong chân phước cho “bác sĩ của người nghèo” José Gregorio Hernández và xích lại gần các giáo hội Tin Lành địa phương. Có ý kiến xem đây là chiêu bài tranh cử, số khác coi là biểu hiện đức tin cá nhân. “Tôi là con của Chúa Giêsu Kitô và tôi biết vì sao Ngài bảo bọc tôi. Kẻ thù không chạm tới tôi được, vì Đức Kitô ở cùng chúng ta,” ông từng nói. Maduro tự mô tả mình là “người Bôlívar (theo tên Simón Bolívar, anh hùng giải phóng Nam Mỹ), người mác-xít và người Kitô hữu”.

Tháng 3/2024, đảng Xã hội chủ nghĩa cầm quyền chính thức đề cử Maduro tái tranh cử thêm sáu năm. “Chỉ có một kết quả khả dĩ – nhân dân chiến thắng ngày 28/7,” ông tuyên bố sau khi được đề cử, đồng thời cảnh báo nếu phe đối lập thắng cử thì đất nước sẽ rơi vào “biển máu”, do “các lực lượng phát xít đối lập” chuẩn bị.

TRANH CÃI KẾT QUẢ BẦU CỬ, EU VÀ MỸ KHÔNG CÔNG NHẬN  

Trong cuộc bầu cử tổng thống tháng 7/2024, đối thủ chính của Maduro là nhà ngoại giao kỳ cựu Edmundo González Urrutia, ứng viên chung của các đảng đối lập chủ chốt. Dựa trên biên bản kiểm phiếu từ khoảng 80% điểm bỏ phiếu, phe đối lập khẳng định González giành chiến thắng với cách biệt hàng triệu phiếu. Cơ quan bầu cử chính thức tuyên bố Maduro thắng cử, song không công bố đầy đủ kết quả chi tiết. Hàng loạt cuộc biểu tình nổ ra, 27 người thiệt mạng và 2.500 người bị bắt.

Tháng 1 năm ngoái, Maduro vẫn tuyên thệ nhậm chức tổng thống nhiệm kỳ ba. Liên minh châu Âu và Mỹ đều không công nhận kết quả này.

TỪ TÀI XẾ XE BUÝT THÀNH TỔNG THỐNG  

Nicolás Maduro Moros sinh ngày 23/11/1962 tại Caracas trong gia đình một nhà hoạt động công đoàn có gốc Do Thái Sefard. Ông học trung học và tích cực tham gia hội học sinh. Nhờ vóc dáng cao lớn, năm 1983 ông từng làm vệ sĩ cho ứng viên tổng thống khi đó là José Rangel. Sau đó, Maduro làm tài xế xe buýt cho hệ thống vận tải công cộng ở Caracas và nhanh chóng nổi lên trong vai trò lãnh đạo công đoàn.

Năm 1999, ông lần đầu được bầu vào Quốc hội và là nghị sĩ cho tới tháng 8/2006, khi được bổ nhiệm làm Ngoại trưởng. Ông giữ cương vị này đến tháng 1/2013, đồng thời từ tháng 10/2012 đến tháng 3/2013 là Phó tổng thống. Maduro kết hôn với luật sư Cilia Flores, hai người có một con trai là Nicolás.

Theo CNN Prima news