Việc Séc không đạt mức hai phần trăm trong năm ngoái đã được Tổng thư ký NATO Mark Rutte xác nhận vào thứ Tư ngày 17/6. “Gần như tất cả các đồng minh đều đạt mức 2%, nhưng năm ngoái Albania, Cộng hòa Séc và Slovenia thì không,” ông nói trước cuộc họp các bộ trưởng quốc phòng NATO tại Brussels vào thứ Năm. Như vậy, chính phủ của Thủ tướng Fiala đã không đạt mục tiêu chi tiêu quốc phòng.

Cựu Thủ tướng Petr Fiala (ODS) sau đó phản hồi trên mạng xã hội X rằng chính phủ của ông đã “tăng đáng kể” chi tiêu quốc phòng và làm mọi thứ để đáp ứng cam kết. Ông nói rằng chính phủ của ông dựa trên dữ liệu và thông tin có sẵn, cũng như những tuyên bố lặp lại từ đại diện NATO. “Chúng tôi tin rằng mình đã đạt hai phần trăm và mỗi năm đều sẵn sàng chi nhiều hơn,” ông nói, đồng thời cho rằng vấn đề nằm ở việc NATO thay đổi phương pháp tính toán chi tiêu quốc phòng.

Ông cũng nhắc rằng dự thảo ngân sách năm nay của chính phủ ông dự kiến chi 2,35% GDP cho quốc phòng, nhưng sau khi chính phủ của Babiš điều chỉnh, ngân sách quốc phòng đã bị cắt giảm 21 tỷ korun.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Jana Černochová (ODS) nói rằng bà không bất ngờ trước phát biểu của Rutte. Theo bà, vấn đề về việc tính toán các khoản chi hợp lệ đã được thảo luận từ lâu. “Trong suốt bốn năm chúng tôi đã phân loại các khoản chi theo khuyến nghị của cựu đại sứ NATO Jakub Landovský, người cho rằng càng đưa nhiều khoản từ các bộ khác vào thì càng tốt,” bà nói.

Bà cũng cho biết việc NATO có thể không công nhận một số khoản chi ngoài bộ quốc phòng đã được cảnh báo từ trước, nhưng việc không công nhận toàn bộ các khoản này và áp dụng phương pháp mới hồi tố thì ngay cả bà cũng không ngờ tới.

Babiš thay đổi quan điểm về chi tiêu quốc phòng

Năm nay quân đội Séc nhận ngân sách 154,79 tỷ korun, tương đương chưa đến 1,8% GDP, thấp hơn khoảng 16 tỷ so với năm ngoái. Tổng chi tiêu quốc phòng theo chính phủ ước tính khoảng 185 tỷ korun, trong đó 30 tỷ đến từ các bộ ngành khác.

Quan điểm của ông Andrej Babiš về chi tiêu quốc phòng đã thay đổi trong những tháng gần đây: từ việc nghi ngờ cam kết NATO đến việc tuyên bố sẽ cố gắng đáp ứng mục tiêu.

“Chúng tôi không có cam kết như vậy, các bạn đang nhầm với phe đối lập hiện tại,” ông nói vào tháng 1 khi được hỏi về mục tiêu 3,5% GDP vào năm 2035.

Đầu tháng 3, đại sứ Mỹ Nicholas Merrick chỉ trích chi tiêu quốc phòng của Séc. Ông Babiš đáp lại rằng ông đang liên hệ với Tổng thư ký NATO Mark Rutte và coi quốc phòng và quân đội là quan trọng, nhưng cũng nhấn mạnh y tế và phúc lợi xã hội.

Cuối tháng 4, ông thừa nhận Séc có thể không đạt mức 2% trong năm nay vì NATO chỉ công nhận 1,78%. Tuy vậy, ông cho rằng năng lực thực tế của quân đội quan trọng hơn các con số phần trăm.

Ông nhắc rằng trong nhiệm kỳ trước của mình, quân đội đã tuyển hơn 6.000 binh sĩ và Séc có quân đội lớn thứ 13 trong NATO.

Đến tháng 5, ông tỏ ra hòa hoãn hơn, nói rằng chính phủ sẽ cố gắng đạt mục tiêu 2% trong năm nay: “Tôi lạc quan. Chúng tôi sẽ làm mọi thứ để đạt được điều đó.”

Tranh cãi không chỉ xoay quanh con số chi tiêu mà còn liên quan đến việc khoản nào được tính vào ngân sách quốc phòng. Một nguồn tin an ninh nói rằng Séc đã đưa vào các khoản không liên quan trực tiếp đến quốc phòng như một số hạ tầng giao thông hoặc toàn bộ ngân sách của Cơ quan Dự trữ Nhà nước và Cơ quan An ninh mạng.

Séc nhiều năm không đạt mục tiêu 2% GDP được NATO đặt ra từ năm 2014. Năm ngoái tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Hague, các nước còn cam kết nâng tổng chi tiêu an ninh và quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035, trong đó 3,5% cho quốc phòng trực tiếp và 1,5% cho an ninh và hạ tầng rộng hơn.

(Theo Novinky)