Bắc Kinh cảnh báo Mỹ, Nhật Bản không được vượt "lằn ranh đỏ" về Đài Loan, song lại đang làm lu mờ ranh giới giữa tập trận thông thường và chuẩn bị tấn công thực sự.

Ngày 30-12, Trung Quốc gia tăng cường độ tập trận quân sự quanh Đài Loan, bắn pháo tầm xa xuống vùng biển ngoài khơi, triển khai tàu đổ bộ tấn công mới, đồng thời cho tàu chiến và máy bay diễn tập đánh chặn lực lượng tiếp cận, qua đó phô diễn năng lực cô lập hòn đảo.

Cuộc tập trận mang tên "Sứ mệnh Chính nghĩa 2025" bắt đầu từ hôm 29-12, chấm dứt quãng thời gian 8 tháng tương đối yên ắng ở eo biển Đài Loan.

Thông điệp từ tập trận

Tại cuộc họp báo ngày 30-12, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết cuộc tập trận này là "hành động trừng phạt và răn đe đối với các lực lượng ly khai đòi Đài Loan độc lập".

Cơ quan Phòng vệ Đài Loan cập nhật tính đến sáng 30-12, họ phát hiện 14 tàu chiến Trung Quốc và 130 máy bay quân sự, gồm cả tiêm kích và máy bay ném bom, bay dọc sườn phía đông của hòn đảo - hướng mà Mỹ hoặc các đồng minh có thể tiếp cận nếu tìm cách bảo vệ Đài Loan trong trường hợp xung đột.

Trung Quốc xem Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và đến nay không loại trừ biện pháp vũ lực để thống nhất đất nước.

Các nhà phân tích cho rằng các cuộc diễn tập của Bắc Kinh ngày càng làm mờ ranh giới giữa "huấn luyện quân sự thông thường" và "những hoạt động chuẩn bị tiền đề cho một cuộc tấn công" - chiến lược nhằm khiến Mỹ và các đồng minh ít cảnh giác trước khi thực hiện tấn công thật sự.

Trong ngày 30-12, quân đội Trung Quốc cho biết các tàu khu trục, tàu hộ vệ và tiêm kích bom của họ đã hoạt động gần các đầu phía bắc và phía nam đảo Đài Loan - nơi họ kiểm tra khả năng phát hiện và tấn công máy bay, tàu nổi cũng như tàu ngầm của đối phương. Trung Quốc cũng cảnh báo tàu thuyền và máy bay không tham gia tập trận phải tránh xa 7 khu vực bắn đạn thật.

Cơ quan Phòng vệ Đài Loan thuật lại các đơn vị pháo tầm xa của Trung Quốc tại Phúc Kiến - tỉnh nằm đối diện Đài Loan - đã khai hỏa vào vùng biển phía bắc và phía nam hòn đảo. Quân đội Trung Quốc còn công bố đoạn video ghi lại cảnh bệ phóng rocket cơ động bắn loạt đạn rơi xuống biển.

Theo các chuyên gia, đây dường như là mẫu PCH191 - loại vũ khí linh hoạt, chi phí tương đối thấp mà Trung Quốc sản xuất với số lượng lớn để thay thế cho các bệ phóng tên lửa lớn và đắt đỏ hơn.

"Về cơ bản, chúng có thể bắn từ gần như bất kỳ điểm nào dọc bờ biển để vươn tầm tới hầu hết, nếu không muốn nói là toàn bộ, vùng lãnh thổ Đài Loan" - nhà nghiên cứu Joshua Arostegui tại Học viện Chiến tranh lục quân Mỹ và là tác giả một nghiên cứu về bệ phóng này nhận định.

Vì sao tập trận lúc này?

Theo báo New York Times, với việc đột ngột nối lại các hoạt động quân sự, Bắc Kinh dường như muốn gửi lời nhắc nhở cứng rắn tới Đài Loan cũng như các nước khác rằng quân đội Trung Quốc luôn sẵn sàng tấn công hòn đảo nếu có lệnh.

Ông Ben Lewis, người sáng lập trang web PLATracker chuyên theo dõi các hoạt động quân sự của Trung Quốc, cho rằng cuộc tập trận này cũng là một đợt huấn luyện cho khả năng tấn công hoặc phong tỏa Đài Loan. Nó diễn ra chỉ một tuần sau khi ông Tập bổ nhiệm tư lệnh mới cho Chiến khu Đông bộ của quân đội Trung Quốc.

"Theo tôi, Chiến khu Đông bộ muốn vừa kiểm tra vừa phô diễn khả năng nhanh chóng dồn lực lượng lên tuyến trước nhằm, như cách họ mô tả, giành quyền kiểm soát toàn diện trên biển và trên không. Họ đã có thể chuyển đổi rất nhanh từ trạng thái thông thường sang trạng thái tập trận hoặc tấn công" - ông Lewis bình luận.

Trung Quốc cũng có thể đang tìm cách "dọa" Nhật Bản, sau khi Thủ tướng Takaichi Sanae tuyên bố Tokyo có thể đưa ra phản ứng quân sự nếu Bắc Kinh tấn công Đài Loan. Cuộc tập trận cũng diễn ra sau khi Mỹ công bố gói vũ khí trị giá hơn 11 tỉ USD bán cho Đài Loan.

"Các thế lực bên ngoài gần đây đã nhiều lần vượt lằn ranh về vấn đề Đài Loan, liều lĩnh tìm cách tiếp tay và khuyến khích các lực lượng ly khai đòi Đài Loan độc lập" - ông Trương Hiểu Cương, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc, bình luận hôm 29-12.

Theo bà Yun Sun, Giám đốc Chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson ở Washington, thông qua các cuộc tập trận, giới lãnh đạo Trung Quốc dường như muốn chứng minh rằng "Nhật Bản sẽ và có thể không làm được gì" để bảo vệ Đài Loan.

"Tôi thực sự cho rằng yếu tố Nhật Bản là động lực chính đằng sau quyết định tiến hành cuộc tập trận quân sự lần này của Trung Quốc" - bà nói.

Ông Chieh Chung, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu an ninh và phòng thủ ở Đài Bắc, chỉ ra Trung Quốc dường như đã bố trí ba trong số bảy khu vực bắn đạn thật nhằm cho thấy họ có thể phong tỏa giao thông đường biển và đường không giữa Đài Loan và Nhật Bản, hoàn toàn trùng khớp với mục tiêu ngăn chặn sự can thiệp từ bên ngoài.

Ông Trump "không lo lắng"

Theo báo South China Morning Post, trong cuộc họp báo ngày 29-12, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã không thông báo trước cho ông về cuộc tập trận quân sự đang diễn ra quanh Đài Loan, đồng thời nói rằng ông "không lo lắng" về hoạt động này. "Họ đã làm như vậy suốt 20 - 25 năm rồi" - ông nói.
Một số chuyên gia nhận định Bắc Kinh cũng có thể đã tính toán rằng hai ngày tập trận sẽ không ảnh hưởng xấu tới quan hệ giữa Chủ tịch Tập Cận Bình với Tổng thống Trump trước thềm hội nghị thượng đỉnh dự kiến diễn ra vào tháng 4-2026.

Theo Tuoitre