Tỷ lệ người không có việc làm tại Séc tiếp tục tăng, song vẫn chưa chạm mức kỷ lục ghi nhận vào giai đoạn suy thoái cuối năm 2013. Tuổi trung bình của người thất nghiệp là 42, hơn một nửa là phụ nữ. Trình độ học vấn thấp vẫn là rào cản chính khi tìm việc. Đáng chú ý, thế hệ Z ngày càng thường xuyên đối mặt với stress và hội chứng kiệt sức (burnout).

Tỷ lệ thất nghiệp cuối năm 2025 đạt 3,58 %, mức cao nhất cho ngày 31/12 kể từ năm 2015, đồng thời cũng là giá trị tháng cao nhất kể từ tháng 4/2021. Số lượng người đăng ký tìm việc tăng khoảng 20 % so với cùng kỳ năm trước, theo phân tích “Thất nghiệp ở Praha năm 2025 – so sánh dài hạn, liên vùng và cơ cấu người tìm việc” của Cơ quan Thống kê Séc (ČSÚ) và các nghiên cứu liên quan.

“So với năm 2019 – thời điểm Praha ghi nhận số người tìm việc thấp nhất trong 10 năm – thì đến cuối năm 2025, số này đã tăng thêm 17.821 người, tức tăng 99,3 %,” Adam Vlč, từ bộ phận dịch vụ thông tin của cơ quan thống kê khu vực Praha, cho biết.

Học vấn quyết định cơ hội việc làm  
So với cuối năm 2020 (thời kỳ Covid), số người tìm việc hiện nay cao hơn 11,4 %. Hơn một nửa trong số đó là phụ nữ. Tại Praha, tuổi trung bình của người thất nghiệp cuối năm 2025 là 41,9. Nhóm đông nhất là người từ 40 đến 49 tuổi, chiếm gần 24 %.

Một nhóm lớn là những người chỉ có bằng tiểu học, trung cấp nghề hoặc tốt nghiệp trung học phổ thông nhưng không có bằng nghề. “Cơ cấu người tìm việc ở Praha đặc trưng bởi tỷ lệ cao hơn của phụ nữ và người có trình độ đại học, trong khi tỷ lệ người khuyết tật lại thấp hơn, ở mức khoảng 1,6 %,” bản phân tích nêu. Praha là địa phương đặc biệt trên toàn quốc nhờ số lượng cơ hội việc làm vượt trội.

Theo số liệu các sở lao động, tại thủ đô, trung bình mỗi vị trí tuyển dụng chỉ có 1,6 người ứng tuyển. Các vùng có tình hình tương đối khả quan tương tự là Trung Bohemia. Ngược lại, khu vực bắc Bohemia và bắc Morava đối mặt với áp lực lớn: khoảng chín người cho một vị trí trống.

“Trong 15 năm qua, tỷ lệ thất nghiệp ở Praha đã trải qua nhiều biến động,” Adam Vlč nhắc lại. Năm 2011, tỷ lệ này ở mức 3,59 %, đến cuối năm 2013 tăng lên 5,14 %. Thấp nhất là cuối năm 2019, trước khi đại dịch Covid bùng phát, khi thất nghiệp chỉ vào khoảng 2 %.

Tâm lý bất ổn, thị trường việc làm “căng” hơn bình thường  
Đầu năm 2026, thất nghiệp tăng lên 3,76 %. Theo các chuyên gia, diễn biến tăng trong tháng 1 vốn là hiện tượng mùa vụ quen thuộc – liên quan đến điều kiện thời tiết bất lợi cho một số ngành nghề và mốc chuyển năm tài chính – hành chính. Tuy nhiên, mức tăng đầu năm nay được cho là cao hơn đáng kể so với mô hình mùa vụ thông thường.

“Thất nghiệp tháng 1 năm nay là cao nhất kể từ đầu năm 2017. Tỷ lệ thất nghiệp đã được điều chỉnh theo yếu tố mùa vụ tăng liên tục từ giữa năm 2022,” Miroslav Novák, chuyên gia phân tích chính của Citfin, nhận định.

Dữ liệu từ công cụ Hedepy Vibe, đo lường “nhiệt độ” tinh thần của hàng nghìn nhân viên tại Trung và Đông Âu, cho thấy mức độ lạc quan của người lao động trong năm qua giảm dần. Người Séc nhìn chung vẫn giữ thái độ tương đối tích cực, song tâm lý hoài nghi, bi quan đã xuất hiện rõ hơn.

“Bên cạnh quá tải công việc và các vấn đề trong giao tiếp, những khó khăn ngoài đời sống công việc – mà doanh nghiệp không kiểm soát được – cũng tác động trực tiếp đến hiệu suất của nhân viên,” đồng sáng lập nền tảng Hedepy, Lukáš Krčil, cho biết.

Thế hệ Z mong đợi điều khác, dễ “gục ngã” vì áp lực  
Thế hệ Z – sinh từ năm 1997 đến 2012 – là nhóm đặc biệt được nhắc đến. Các công ty ngày càng thường xuyên ghi nhận ở họ các dấu hiệu căng thẳng và kiệt sức. Nguyên nhân thường là sự kết hợp giữa kỳ vọng cao, bất ổn và áp lực phải liên tục đạt thành tích. Theo các thống kê, so với các thế hệ khác, xác suất bị burnout ở người lao động thuộc thế hệ Z cao hơn tới khoảng 50 %.

Lực lượng lao động trẻ đặt ra những yêu cầu rất riêng với cấp quản lý. “Yếu tố then chốt là phản hồi thường xuyên. Nếu thiếu phản hồi, người trẻ rất dễ rơi vào trạng thái bất an, cảm giác mình thất bại, ngay cả khi họ đang làm tốt,” Michal Španěl, chuyên gia phân tích dữ liệu của cổng việc làm JenPráce.cz, nhận định.

Điều này tạo áp lực lên kỹ năng giao tiếp của doanh nghiệp và quản lý. “Việc nói đơn giản ‘quy định là thế’ không còn đủ. Họ muốn hiểu công việc mình làm có ý nghĩa gì,” các chuyên gia lý giải. Đối với nhiều người trẻ, số lượng phúc lợi không quan trọng bằng việc nhiệm vụ và yêu cầu công việc được đặt ra một cách thực tế, rõ ràng và có lý do.

Theo Idnes