UNICEF cảnh báo nguy cơ trẻ em Việt bị xâm hại trên môi trường mạng
Bên cạnh nạn bạo lực và lao động nặng nhọc, trẻ em Việt Nam đối mặt thêm hiểm họa bị tống tiền và xâm hại trên không gian mạng, theo cảnh báo của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF).
Bà Michaela Bauer, Phó trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam, nêu cảnh báo này ngày 11/9 tại Hà Nội, trong Lễ phát động Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026-2030 do Bộ Y tế tổ chức.
Theo bà Bauer, các mối nguy đe dọa sự an toàn của trẻ em Việt Nam gồm bạo lực, bóc lột tình dục, lao động nặng nhọc độc hại và tình trạng bóc lột qua internet. Nhấn mạnh luật pháp và chính sách chưa đủ để giải quyết triệt để vấn đề, bà đề xuất Việt Nam hoàn thiện mạng lưới bảo vệ trẻ em thống nhất, cung cấp đủ ngân sách vận hành, đồng thời xây dựng đội ngũ nhân sự làm công tác xã hội chuyên nghiệp và thiết lập dịch vụ bảo trợ thuận tiện tại cơ sở.
Đồng tình với đánh giá trên, Thứ trưởng Y tế Lê Đức Luận nhận định công tác bảo trợ trẻ em gặp nhiều rào cản. Tình hình suy thoái kinh tế và giá cả leo thang thúc đẩy nạn bạo lực trẻ em lan rộng. Lao động trẻ em vẫn tồn tại trong ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, hoặc các cơ sở sản xuất nhỏ và hộ gia đình, nơi cơ quan chức năng khó tiếp cận để kiểm tra.
"Ngoài ra, hệ thống cung ứng dịch vụ hỗ trợ trẻ em tại nhiều địa phương còn mỏng, thiếu kết nối và chưa đồng bộ quy trình tiếp nhận nạn nhân giữa các tuyến", ông Luận nói, thêm rằng năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cùng kỹ năng quản trị dữ liệu ở cơ sở còn chênh lệch giữa các địa phương, gây chậm trễ trong khâu phát hiện và hỗ trợ nạn nhân.
Theo giới chuyên môn, thủ đoạn xâm hại trực tuyến ngày càng tinh vi. Kẻ phạm tội thường dùng tài khoản giả danh bạn cùng lứa tuổi trên diễn đàn trò chơi trực tuyến hoặc ứng dụng nhắn tin để thao túng tâm lý nạn nhân nhỏ tuổi. Chúng tặng quà ảo, dỗ dành trẻ gửi hình ảnh nhạy cảm rồi quay sang tống tiền, đe dọa phát tán dữ liệu để ép buộc trẻ tự quay video nhạy cảm hoặc hẹn gặp mặt trực tiếp ngoài đời thực nhằm thực hiện hành vi giao cấu. Tình trạng lập nhóm bôi nhọ tập thể, cắt ghép hình ảnh chế giễu và công khai dữ liệu cá nhân của học sinh cũng diễn ra tràn lan trên các mạng xã hội xuyên biên giới.
Chuyên gia an toàn trẻ em chỉ ra ba nguyên nhân trực tiếp dẫn tới thực trạng này. Thứ nhất, độ tuổi trẻ em sở hữu điện thoại thông minh giảm mạnh, trẻ thao tác kỹ thuật thành thạo nhưng thiếu kỹ năng nhận diện cạm bẫy lừa đảo. Thứ hai, phụ huynh bận rộn kiếm sống thường giao thiết bị cho con sử dụng tự do mà thiếu biện pháp kiểm soát thời lượng cùng nội dung truy cập. Mặt khác, các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới ưu tiên phân phối nội dung giật gân để kéo dài thời gian sử dụng màn hình, thiếu bộ lọc ngôn ngữ tiếng Việt đủ nhạy bén để ngăn chặn nội dung khiêu dâm, bạo lực hướng tới nhóm vị thành niên.
Tình trạng này dẫn tới nhiều hệ lụy lâu dài. Nạn nhân bị bạo lực mạng và tống tiền trực tuyến thường chịu sang chấn tâm lý kéo dài, rơi vào trạng thái trầm cảm, tự hủy hoại bản thân, thậm chí tự sát do sợ hãi sự phán xét từ dư luận. Vấn nạn trên cũng làm gia tăng các vụ án xâm hại tình dục ngoài đời thực và kéo tụt chất lượng nguồn nhân lực quốc gia trong tương lai. Giới chuyên môn nhấn mạnh cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường, phụ huynh và doanh nghiệp công nghệ để xây dựng lá chắn an toàn số cho trẻ em trước khi xảy ra hậu quả nghiêm trọng.
Số liệu của Bộ Y tế ghi nhận Việt Nam đạt mốc 24,95 triệu trẻ em trong năm 2025, chiếm 1/4 dân số cả nước, gồm 13,09 triệu bé trai và 11,86 triệu bé gái. Hiện khoảng 15.000 trẻ em diện đặc biệt khó khăn nhận trợ cấp xã hội hàng tháng, và cơ quan chức năng áp dụng biện pháp trợ giúp đối với toàn bộ trẻ em từng chịu tổn hại.
Nhằm giải quyết những tồn tại này, Chương trình quốc gia giai đoạn 2026-2030 đặt chỉ tiêu hạ tỷ lệ trẻ em chịu bạo lực và bóc lột tình dục tối thiểu 5% mỗi năm, đồng thời kéo tỷ lệ lao động trẻ em trong độ tuổi từ 5 đến 17 xuống dưới 1,1%.
Chương trình hướng tới phủ kín mô hình dịch vụ bảo vệ tích hợp tại toàn bộ tỉnh, thành; đưa mô hình phối hợp liên ngành đến 95% số xã, phường và vận hành phòng thẩm vấn thân thiện - không gian bảo vệ quyền riêng tư, tránh gây hoảng loạn tâm lý cho nạn nhân nhỏ tuổi khi làm việc với cơ quan điều tra - tại 100% địa bàn cấp xã.
Mạng lưới này cam kết hỗ trợ toàn bộ trường hợp phát hiện bị bỏ rơi, bạo hành hoặc bóc lột, đồng thời cung cấp đầy đủ dịch vụ hỗ trợ pháp lý miễn phí theo luật định.
Nguồn: VNE
