450.000 người phủ kín Letná, xuống đường bảo vệ truyền thông công tại Séc

Hàng nghìn người từ khắp Séc đã tập trung tại Letná, Praha ngày 15/11 để phản đối kế hoạch bãi bỏ phí truyền hình, phát thanh và thay đổi cơ chế tài trợ cho truyền thông công. Nhiều người lo ngại nguy cơ kiểm duyệt, đồng thời cảnh báo Séc có thể đi theo con đường của Hungary và Slovakia.

“Babiš, chúng tôi không muốn Đài Truyền hình Séc và Đài Phát thanh Séc trở thành công cụ tuyên truyền của ông” là một trong những thông điệp gay gắt xuất hiện trên các biểu ngữ hướng tới Thủ tướng Andrej Babiš.

Những người biểu tình mang theo quốc kỳ Séc và nhiều biểu ngữ với các khẩu hiệu như “Không có tự do, không có tương lai”, yêu cầu chính phủ từ chức hoặc cảnh báo đất nước không nên ngả về phía Đông.

Nhiều biểu ngữ nhắc tới thời điểm 4 giờ 36 phút sáng, khi các nghị sĩ bỏ phiếu vào tháng 10 về dự luật thay đổi cơ chế tài trợ cho Đài Truyền hình Séc (ČT) và Đài Phát thanh Séc (ČRo).

Cuộc biểu tình cũng hiện diện rõ rệt quanh đồng bằng Letná. Từ cửa sổ tòa nhà dân cư Molochov trên phố Milady Horákové, người dân treo cờ Séc, Ukraine và Liên minh châu Âu. Một số người đứng trên mái nhà để theo dõi sự kiện từ trên cao.

Đám đông liên tục vỗ tay, huýt sáo và hô khẩu hiệu trước những bài phát biểu trên sân khấu. Khi một diễn giả gọi SPD là đảng cực đoan, người biểu tình đồng thanh hô “Đáng xấu hổ!” nhiều lần. Câu nói “Chúng ta sẽ không để đất nước này bị đánh cắp” nhận được những tràng pháo tay lớn.

Ban tổ chức cũng phát lại đoạn video ghi lời của quan chức cộng sản Miroslav Štěpán vào tháng 11/1989, trong đó ông nói trẻ em không thể quyết định chính trị. Đám đông lập tức đáp lại bằng khẩu hiệu: “Chúng tôi không phải trẻ con!”.

“Cảm ơn Babiš vì đã giúp chúng tôi tập hợp tại đây”

Trong số những người biểu tình có ông Zbyšek, một cư dân Praha, mang theo lời cảm ơn mang tính châm biếm dành cho Thủ tướng Babiš.

Khi được Deník hỏi ông cảm ơn thủ tướng vì điều gì, Zbyšek trả lời: “Vì nhờ ông ấy mà chúng tôi có thể tập hợp ở đây”.

Biểu tình không phải điều xa lạ với ông. “Tôi đã tham gia biểu tình từ trước năm 1989. Tôi hiếm khi vắng mặt và vẫn luôn chờ đến ngày mọi chuyện cuối cùng sẽ chỉ còn tốt đẹp”, ông nói với Deník.cz.

Tuy nhiên, Zbyšek cũng không bỏ qua trách nhiệm của chính phủ tiền nhiệm.

“Đáng tiếc, chính phủ vừa qua cũng góp phần dẫn đến tình trạng này vì đã quá thờ ơ. Còn vụ bê bối bitcoin của Blažek thì thực sự khó có gì vượt qua được”, ông nói, đề cập vụ việc liên quan đến cựu Bộ trưởng Tư pháp Pavel Blažek.

Bà Anděla Majerová, cư dân khu Bubeneč gần đó, cũng nhớ rõ những sự kiện tháng 11/1989. Bà từng biểu tình tại chính Letná cách đây 37 năm.

“Tôi đã có mặt ở Letná và từng sống dưới chế độ cộng sản. Tôi hiểu rất rõ khi đó như thế nào và những người chống lại chế độ đã gặp phải vấn đề gì”, bà nói.

Bà Majerová từng làm việc trong ngành điện ảnh tại Barrandov và chứng kiến việc chính quyền can thiệp vào hoạt động sáng tạo. Bà lo ngại điều tương tự có thể xảy ra với nội dung thời sự của ČT và ČRo.

“Việc can thiệp luôn diễn ra. Ngay cả quá trình làm phim cũng bị can thiệp. Khi đó có kiểm duyệt”, bà nhớ lại. “Họ chắc chắn sẽ can thiệp vào tin tức, bởi họ sẽ chỉ muốn phát những nội dung có lợi cho mình.”

Bà đặt nhiều hy vọng nhất vào thế hệ trẻ. “Tôi đã lớn tuổi, nhưng tương lai đang chờ đợi những người trẻ như các bạn. Tôi trông cậy vào các bạn, vì các bạn có khả năng đứng lên chống lại điều đó”, bà nói với nữ phóng viên.

Lo Séc đi theo “con đường Hungary”

Nguy cơ truyền thông chịu ảnh hưởng chính trị cũng là lý do ông Ludvík Medřický, một cư dân Praha, tới Letná. Ông cầm theo một con búp bê matrjoška mang khuôn mặt Thủ tướng Babiš. Khi mở ra, bên trong là gương mặt Tổng thống Nga Vladimir Putin.

“Tôi ở đây vì không muốn chúng ta đi theo con đường Hungary. Tôi muốn chúng ta thực sự có truyền thông tự do, tiếp tục là một quốc gia tự do và không bị thủ tướng cùng những người thân cận của ông ấy kéo về phía Đông”, ông Medřický giải thích.

Theo ông, phí truyền hình và phát thanh là một hàng rào quan trọng chống lại sự can thiệp chính trị.

“Đó là rào chắn giữa nhà báo với chính phủ hoặc chính trị gia. Chúng ta cần những cơ chế bảo vệ nền dân chủ như vậy. Nền dân chủ của chúng ta còn non trẻ hơn những nước khác”, ông nói.

Ông Miroslav Černý, người tới từ Liberec, cũng có mối lo tương tự.

“Chúng tôi không thể thờ ơ với những gì đang xảy ra tại đất nước này. Chính phủ đã nhận được tín nhiệm và giành đa số, nhưng lại hành xử như thể phần còn lại của xã hội không tồn tại và muốn quốc hữu hóa mọi thứ ở đây”, ông nói với Deník.cz.

Trước lập luận của Thủ tướng Babiš rằng 17 quốc gia EU không thu phí truyền hình và phát thanh, ông Černý đáp: “Ở đó, người ta đã thảo luận và tìm kiếm thỏa hiệp. Không ai bỏ phiếu về vấn đề này lúc 4 giờ 36 phút sáng”.

Veronika, đến từ Raná gần Hlinsko, mang theo một ngón tay trỏ khổng lồ màu vàng. “Tôi dùng nó để cảnh cáo chính phủ”, cô nói.

Điều khiến Veronika phản đối nhất là cách các nghị sĩ thúc đẩy việc thay đổi cơ chế tài trợ cho truyền thông công cộng. “Không hề có bất kỳ cuộc tranh luận dân chủ nào”, cô nói khi đề cập cuộc bỏ phiếu ban đêm.

Cô cũng không bị thuyết phục bởi lập luận về 17 nước EU không áp dụng phí truyền thông.

“Việc họ không thu phí chưa có nghĩa là truyền thông công cộng tại đó hoạt động đúng đắn và người dân nhận được đầy đủ thông tin đúng như thực tế”, nữ biểu tình nói.

“Thà trả tiền cho ČT và ČRo còn hơn Netflix”

Việc ČT phải tiết kiệm ngân sách cũng ảnh hưởng đến nhiều chương trình và cuộc thi được yêu thích. Một trong những chương trình bị cắt giảm là Eurovision, nơi Séc sẽ không tham gia vào năm 2027.

Không đồng tình với quyết định này, Jiří Langer từ vùng Trung Séc mang tới Letná tấm biểu ngữ viết: “Tôi muốn thấy chúng ta tại Eurovision, đó là lý do tôi trả phí truyền hình”.

“Eurovision là một trong những nạn nhân đầu tiên mà Đài Truyền hình Séc phải loại bỏ trong quá trình tiết kiệm”, anh Langer giải thích.

Theo anh, phí truyền hình và phát thanh vẫn là tương lai của cơ chế tài trợ dành cho truyền thông công cộng.

“Tôi vẫn cho rằng đây là một trong những phương thức an toàn nhất để tài trợ độc lập cho truyền thông công cộng”, anh nói.

Kateřina Zemanová đi từ vùng Karlovy Vary tới tham gia cuộc biểu tình. Đối với bà, lựa chọn có tiếp tục đóng phí truyền hình và phát thanh hay không rất đơn giản.

“Tôi thà trả thêm tiền cho Đài Truyền hình Séc và Đài Phát thanh Séc còn hơn trả cho Netflix”, bà nói.

Mối quan tâm chính của Zemanová là tính độc lập của truyền thông. “Tôi thà đóng phí còn hơn không có tự do ngôn luận”, bà nhấn mạnh.

Không phải ai cũng tin kiểm duyệt chắc chắn xảy ra

Dù phản đối kế hoạch của chính phủ, không phải tất cả người biểu tình đều cho rằng thay đổi cơ chế tài trợ sẽ tự động dẫn đến kiểm duyệt.

Ông Josef Pešek từ Řež gần Praha thừa nhận nguy cơ này tồn tại, nhưng hy vọng nó sẽ không trở thành hiện thực.

“Điều đó có thể xảy ra, nhưng nếu họ có một chút khôn ngoan thì sẽ không để nó xảy ra”, ông nói với Deník.cz.

Tuy nhiên, ông phản đối việc chuyển nguồn tài trợ cho truyền thông công cộng sang ngân sách nhà nước.

“Thay vì vui mừng vì người dân giúp họ chi trả cho các cơ quan truyền thông, họ lại tước quyền đó khỏi người dân”, ông Pešek nói.

Tương tự cuộc biểu tình tại Quảng trường Václav ngày 3/11, phóng viên Deník.cz đã tìm kiếm những người phản đối sự kiện, cả trong số người tham gia và tại khu vực xung quanh Letná, nhưng không gặp trường hợp nào.

Ban tổ chức ước tính 350.000-450.000 người tham gia

Theo sáng kiến Milion chvilek, khoảng 350.000-450.000 người đã tập trung tại Letná. Con số này được Chủ tịch tổ chức Mikuláš Minář công bố.

Nếu được xác nhận, đây có thể là cuộc biểu tình lớn nhất tại Séc kể từ tháng 11/1989. Cảnh sát không công bố số người tham gia.

Theo ban tổ chức, ngay sau khi cuộc biểu tình bắt đầu, tất cả khu vực được bố trí tại đồng bằng Letná đều đã kín người. Đám đông còn tràn sang công viên Letná liền kề, một số người thậm chí trèo lên cây để theo dõi sự kiện.

Theo Novinky