Bệnh nhân tại Séc có quyền ghi âm hoặc ghi hình lại buổi khám bệnh, nhưng cần tuân thủ các quy định
Bệnh nhân tại Séc trong một số trường hợp có thể ghi âm hoặc ghi hình khi khám bệnh mà không cần sự đồng ý của bác sĩ. Theo ông Martin Šolc, công tác tại Khoa Luật y tế thuộc Khoa Luật, Đại học Charles, việc thực hiện bản ghi là hợp pháp, đặc biệt nếu nhằm bảo vệ quyền lợi của bệnh nhân và sau đó có thể được sử dụng, chẳng hạn trong một đơn khiếu nại hoặc làm chứng cứ trước tòa. Tuy nhiên, nếu muốn công khai bản ghi, ví dụ trên mạng xã hội, bệnh nhân cần thận trọng hơn nhiều.
Theo ông Šolc, về nguyên tắc, việc ghi âm hoặc ghi hình là hợp pháp nếu phục vụ mục đích bảo vệ quyền của bệnh nhân. “Có nghĩa là khi tôi, với tư cách bệnh nhân, đến bệnh viện hoặc phòng khám và thực hiện bản ghi vì lo ngại rằng ai đó có thể xâm phạm quyền lợi của mình theo một cách nào đó. Để sau này tôi có thể dùng bản ghi đó làm chứng cứ cho một khiếu nại hoặc vụ kiện,” ông giải thích.
Tuy nhiên, quyền ghi âm, ghi hình của bệnh nhân không phải là không có giới hạn. Đối ngược với quyền này là quyền của bác sĩ, y tá hoặc các nhân viên y tế khác. Vì vậy, trong từng trường hợp cụ thể, cần cân nhắc giữa mức độ cần thiết của việc bảo vệ quyền bệnh nhân và mức độ xâm phạm đến quyền của nhân viên y tế. “Việc tìm kiếm sự cân bằng nằm ở chỗ, bác sĩ khi đang hành nghề thì đó không phải là hoạt động riêng tư của họ,” ông Šolc nói. Theo ông, trong những trường hợp như vậy, việc ghi lại có thể phục vụ lợi ích của bệnh nhân, thậm chí là lợi ích công cộng.
Tốt hơn nên báo trước cho bác sĩ
Theo ông Šolc, tốt hơn hết là nên thông báo trước cho nhân viên y tế về việc ghi âm, ghi hình. Theo ông, đây không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn liên quan đến việc duy trì lòng tin giữa bệnh nhân và bác sĩ. “Chắc chắn như vậy vẫn tốt hơn là để bác sĩ sau đó phát hiện ra rằng bạn đã lén ghi lại họ. Khi ấy có thể nảy sinh sự đối đầu hoặc ác cảm không cần thiết,” ông nhận xét.
Nếu nhân viên y tế không đồng ý bị ghi lại, thì sự phản đối đó tự thân cũng không đồng nghĩa bệnh nhân đương nhiên bị cấm thực hiện bản ghi.
Một bản ghi được thực hiện mà không có sự biết trước của nhân viên y tế cũng không mặc nhiên trở thành chứng cứ không thể sử dụng trong quá trình tố tụng. Theo ông Šolc, tòa án sẽ xem xét hoàn cảnh hình thành bản ghi, mục đích sử dụng và việc xâm phạm quyền của người bị ghi có ở mức hợp lý hay không. “Nếu bản ghi được thực hiện trong lúc nhân viên y tế đang hành nghề, thì mức độ được bảo vệ của họ thấp hơn đáng kể so với trường hợp bạn ghi lại một cuộc trò chuyện hoàn toàn riêng tư,” ông lưu ý.
Những trường hợp người ghi cố tình tạo ra tình huống để khiêu khích hoặc dàn dựng cũng có thể gây tranh cãi. “Đã có án lệ trong đó bản ghi không được chấp nhận vì được tạo ra trên cơ sở một hành vi khiêu khích,” ông nói thêm.
Đăng lên mạng còn phức tạp hơn
Theo vị chuyên gia pháp lý này, người dân cần đặc biệt thận trọng nếu muốn công khai bản ghi, chẳng hạn trên mạng xã hội. Khi đó, vấn đề không còn chỉ là sử dụng bản ghi để tự bảo vệ quyền lợi của mình, mà còn có thể xâm phạm đến danh dự và quyền riêng tư của người khác.
“Khi đó, nhân viên y tế có thể tự bảo vệ mình, kể cả bằng cách khởi kiện dân sự để bảo vệ quyền của mình với lập luận rằng đã có sự xâm phạm trái phép đến họ, đến quyền được bảo vệ danh dự, uy tín và tên tuổi,” ông Šolc cảnh báo.
Theo ông, nếu xảy ra tranh chấp, một trong những yếu tố được xem xét sẽ là liệu có tồn tại lợi ích xã hội đủ lớn để biện minh cho việc công khai bản ghi hay không. Trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, chẳng hạn bản ghi cho thấy hành vi cực kỳ phi đạo đức hoặc gây nguy hiểm, yếu tố này có thể đóng vai trò quan trọng.
“Không thể khẳng định một cách tuyệt đối rằng điều đó là không bao giờ được phép, bởi trong một số trường hợp cực đoan liên quan đến hành vi rất phi đạo đức hoặc đe dọa an toàn, chúng ta có thể suy ra rằng tồn tại lợi ích công cộng trong việc công khai bản ghi như vậy. Nhưng đây là vấn đề rất, rất rủi ro,” ông nói.
Một phức tạp khác là những người vô tình xuất hiện trong bản ghi, chẳng hạn các bệnh nhân khác trên hành lang. Sự xuất hiện của họ có thể không phải là vấn đề lớn nếu bản ghi chỉ được dùng làm chứng cứ, nhưng nếu bị đưa lên internet, quyền của họ cũng có thể bị xâm phạm.
Chỉ ghi âm, ghi hình khi thực sự cần thiết
Theo ông Šolc, nguyên tắc then chốt là tính tương xứng. Bệnh nhân nên cân nhắc liệu việc ghi âm hoặc ghi hình có thực sự cần thiết hay không, và liệu có thể đạt được cùng mục đích bằng cách khác hay không.
“Chỉ nên thực hiện ghi âm, ghi hình trong những trường hợp thật sự cần thiết và trong phạm vi cần thiết. Tức là ở những nơi mà tôi thực sự cho rằng điều đó là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình,” ông tóm lược.
Bộ Y tế đang chuẩn bị ban hành hướng dẫn liên quan đến việc ghi âm, ghi hình nhân viên y tế. Văn phòng Thanh tra công và Thanh tra quyền trẻ em khuyến nghị chỉ nên thực hiện bản ghi trong những tình huống phù hợp, khi không thể thu thập thông tin bằng cách khác, đồng thời tránh ghi lại hình ảnh hoặc tiếng nói của các bệnh nhân khác.
Nếu bản ghi sau này được sử dụng làm chứng cứ, thì cần lưu giữ ở dạng nguyên gốc, kèm theo thông tin về thời gian và hoàn cảnh thực hiện bản ghi.
- Nguyên tắc dành cho bệnh nhân khi ghi âm, ghi hình
- Hãy hành động thận trọng và có chừng mực.
Việc ghi âm, ghi hình trước hết nên nhằm mục đích bảo vệ quyền lợi của bệnh nhân.
Nếu hoàn cảnh cho phép, nên lựa chọn hình thức ghi công khai và thông báo trước.
Tránh ghi lại hình ảnh hoặc tiếng nói của các bệnh nhân khác và những người không liên quan.
Hãy lưu giữ bản ghi gốc.
Ghi lại các tình tiết liên quan đến việc thực hiện bản ghi.
Chỉ cung cấp bản ghi cho những cơ quan có thẩm quyền xem xét, đánh giá.
Không công khai hoặc phát tán bản ghi dưới bất kỳ hình thức nào.
Mục đích của việc ghi âm, ghi hình không được là để gây sức ép hoặc làm mất uy tín người khác.
Nguồn: Văn phòng Thanh tra công và Thanh tra quyền trẻ em.
(Theo ČT24)
