Đại án tham nhũng ở Ukraine: Tổng công tố mất chức, liền tố cơ quan chống tham nhũng
Đại án tham nhũng hơn 1 năm ở Ukraine diễn biến phức tạp sau khi tổng công tố và cơ quan chống tham nhũng tung bằng chứng chống lại nhau.
Theo báo Kyiv Independent, ngày 14-9, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ký sắc lệnh đình chỉ công tác Tổng công tố Ruslan Kravchenko và trình Quốc hội đề nghị bãi nhiệm.
Động thái diễn ra sau khi Cục Chống tham nhũng quốc gia (NABU) mở cuộc điều tra nhắm vào đường dây tham nhũng bên trong Viện Tổng công tố mà trong đó tên ông Kravchenko được nhiều lần nhắc đến.
Không ngồi yên, ông Kravchenko đã rời khỏi Ukraine và công bố thông báo nghi vấn đối với Cục trưởng NABU Semen Kryvonos.
Cáo buộc liên quan đường dây lừa đảo
Nguồn cơn của cuộc khủng hoảng là chiến dịch điều tra tham nhũng được NABU đặt tên "Carthage", gợi nhắc câu nói La Mã "Carthage phải bị hủy diệt".
Đêm 4-9, các điều tra viên NABU khám xét văn phòng ông Kravchenko và ông Serhii Kropyva, Phó vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế của Viện Tổng công tố, người được mô tả là tâm phúc của tổng công tố.
Theo cáo buộc của NABU, cấp dưới ông Kravchenko vận hành đường dây bảo kê các tổng đài cuộc gọi lừa đảo để đổi lấy tiền mặt. Số tiền thu được dùng mua bất động sản, trang sức và tài sản giá trị khác.
Ông Kropyva đã bị cáo buộc tội phạm có tổ chức và rửa 90 triệu hryvnia (khoảng 2 triệu USD).
Ông Kravchenko đến nay chưa chính thức bị buộc tội. Tuy nhiên, nhiều bằng chứng công bố trong quá trình điều tra của NABU chỉ khá rõ về phía ông.
Các đoạn ghi âm của NABU nhắc tới một "ông trùm" bảo kê nhóm này, với tên đệm Andriiovych và từng đứng đầu Cục Thuế nhà nước - cả hai chi tiết đều khớp với nhân thân ông Kravchenko.
Một bài đăng Telegram trước đó của chính Viện Tổng công tố xác nhận các điều tra viên hiểu nhân vật "ông trùm" ám chỉ ông Kravchenko.
Ông Kravchenko phủ nhận liên đới và đã nộp đơn từ chức tối 7-9, sau cuộc gặp với ông Zelensky cùng lãnh đạo NABU và Cơ quan Công tố chống tham nhũng chuyên trách (SAPO).
Phản công về phía cơ quan chống tham nhũng
Đáng chú ý, ông Kravchenko không ngồi yên chịu trận.
Ngày 14-9, ông công bố thông báo nghi vấn đối với Cục trưởng NABU Kryvonos với hai nội dung: làm giả giấy tờ liên quan quan hệ cha con nhằm thoát án trong một vụ án hối lộ cuối những năm 2000 và đồng ý cấp trái phép một lô đất để đổi lấy khoản hối lộ 72.000 USD năm 2014.
Ông cũng buộc tội một "cộng sự thân cận" của lãnh đạo SAPO Oleksandr Klymenko về hành vi tác động và đưa hối lộ cho thẩm phán Tòa án Chống tham nhũng tối cao, cùng việc giúp người trong diện nhập ngũ trốn nghĩa vụ quân sự.
Trong một video, ông Kravchenko cho rằng nhân viên NABU và SAPO đã thu giữ trái phép tài liệu vụ án trong các cuộc khám xét - cụ thể là hồ sơ những vụ án hình sự nhắm vào chính nhân viên của hai cơ quan đó, hiện đang được Viện Tổng công tố thụ lý.
"Chiến dịch Carthage không chỉ nhắm vào tôi. Mục tiêu thực sự của nó là tiếp cận hồ sơ các vụ án hình sự nhằm vào lãnh đạo và nhân viên NABU, SAPO, rồi loại bỏ tổng công tố và đình chỉ các quyết định tố tụng trong những vụ đó", Ukrainska Pravda dẫn lời ông Kravchenko.
Ông cũng tuyên bố việc rời Ukraine là để thông báo cho các đối tác quốc tế về "tình hình thực sự" trong hệ thống chống tham nhũng Ukraine và những dấu hiệu của "sức ảnh hưởng không được kiểm soát" bên trong các cơ quan này.
Ông Kravchenko sau đó công bố hơn 30 trang thông báo nghi vấn nhắm vào ông Kryvonos lên mạng xã hội cá nhân.
Mâu thuẫn kéo dài giữa hai phe
Hai cơ quan chống tham nhũng Ukraine bác bỏ toàn bộ tuyên bố trên. Trong tuyên bố chung, NABU và SAPO khẳng định họ xem hành động của ông Kravchenko là sự tiếp nối một cuộc tấn công có hệ thống nhằm vào các thể chế chống tham nhũng độc lập.
Ông Kravchenko được bổ nhiệm tháng 6-2025, khi đó được xem là tâm phúc trung thành với ông Zelensky.
Tháng 7-2025, ông đóng vai trò then chốt trong nỗ lực của chính quyền nhằm đặt NABU và SAPO dưới quyền tổng công tố, dẫn đến làn sóng phẫn nộ và biểu tình của người dân.
Động thái khi ấy của ông Zelensky và ông Kravchenko được cho là nhằm ngăn NABU và SAPO mở rộng điều tra các vụ án nhắm vào những người thân cận tổng thống.
Nỗ lực đó thất bại. Trước sức ép của người dân và phương Tây, tính độc lập của hai cơ quan trên sau đó được khôi phục.
Chính cuộc điều tra mà ông Kravchenko tìm cách chặn đứng sau đó đã dẫn đến việc cựu Chánh văn phòng Tổng thống Andriy Yermak và một cựu bộ trưởng năng lượng bị bắt. Nhiều thân cận khác của ông Zelensky cũng lần lượt dính cáo buộc tham nhũng và mất chức.
Cùng thời gian trên, Viện Tổng công tố đã phối hợp Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) và Cục Điều tra nhà nước tiến hành ít nhất 70 cuộc khám xét, gồm cả tại nhà riêng nhân viên NABU.
Hai điều tra viên NABU đã bị bắt với cáo buộc phản quốc, hoạt động cho Nga nhưng sau đó được trả tự do vào tháng 12-2025.
Nguồn tuoitre
