Tại dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ Công an tiếp tục đề xuất giảm tội danh áp dụng hình phạt tử hình, và mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền với một số tội danh.

Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đến hết ngày 7-5, trước khi trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI.

Đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi 10 tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình

Một trong những định hướng được đưa ra tại dự thảo là tiếp tục giảm các tội danh có thể bị áp dụng án tử hình.

Theo đó, Bộ luật Hình sự 1985 có 44 tội danh áp dụng hình phạt tử hình, giảm còn 29 tội danh ở Bộ luật Hình sự 1999, 22 tội danh trong Bộ luật Hình sự 2009, 18 tội danh trong Bộ luật Hình sự 2015.

Tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự có hiệu lực từ 1-7-2025, trong đó bỏ án tử hình với 8 tội danh, hiện còn 10 tội danh.

Bộ Công an nêu chế tài hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự đã thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước đối với người phạm tội.

Tuy nhiên tội phạm áp dụng hình phạt tử hình vẫn còn rộng, chưa đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, đặc biệt Công ước Liên hợp quốc về quyền chính trị và dân sự mà Việt Nam là thành viên.

Bên cạnh đó, liên quan đến hình phạt tử hình, Bộ luật Hình sự hiện hành chưa quy định về việc khi hết thời hiệu thi hành bản án tử hình thì người bị kết án được chuyển xuống tù chung thân, gây khó khăn trong một số trường hợp.

Từ đó, Bộ Công an đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi 10 tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự hiện hành.

Dự thảo chưa nêu rõ các tội danh sẽ bỏ hình phạt tử hình, nhưng nhấn mạnh quan điểm chỉ giữ lại hình phạt tử hình đối với các tội danh có tính chất "tội ác nghiêm trọng", xâm phạm đến khách thể đặc biệt quan trọng, gây những hậu quả nặng nề về mặt kinh tế, xã hội và an ninh con người.

Bộ Công an nêu rõ việc tiếp tục thu hẹp hình phạt tử hình giúp Bộ luật Hình sự nhất quán hơn với định hướng cải cách tư pháp, tiếp tục nối dài xu hướng lập pháp đã được xác lập rất rõ trong lần sửa đổi 2025 là thu hẹp dần tử hình.

Điều này cũng phù hợp với xu hướng của pháp luật quốc tế về quy định hình phạt tử hình, nâng cao khả năng bảo vệ quyền con người, đặc biệt quyền được sống của pháp luật hình sự.

Song, theo đánh giá tác động, việc này có thể làm giảm hiệu quả răn đe tội phạm nếu thiếu sự đồng bộ, thống nhất với các giải pháp về mặt pháp lý đi kèm như quy định về tù chung thân, tịch thu tài sản, bồi thường, cấm đảm nhiệm chức vụ...

Một nội dung khác, Bộ Công an đề xuất sửa đổi quy định tại khoản 1 điều 60 Bộ luật Hình sự theo hướng nếu hết thời hiệu thi hành án đối với người bị kết án tử hình thì hình phạt tử hình chuyển thành tù chung thân.

Nội dung nhằm giải quyết vướng mắc trong thực tiễn thi hành án tử hình, bảo đảm tính chặt chẽ, logic của Bộ luật Hình sự.

Đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền với một số tội danh

Bộ Công an cũng đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền với một số tội danh.

Điều này phù hợp với quan điểm của Đảng về tăng cường hình phạt tiền tại Nghị quyết 49/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp, đồng thời phù hợp với quan điểm về phòng, chống tham nhũng được nêu tại các văn kiện của Đại hội Đảng XIII, XIV.

Theo Bộ Công an, nâng mức phạt tiền để bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe của hình phạt, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội, có tính đến sự thay đổi của mức lương cơ sở và thu nhập bình quân đầu người ở thời điểm hiện tại so với thời điểm 2009, 2015.

Bổ sung quy định về quyết định hình phạt là hình phạt tiền thay vì hình phạt tù đối với một số tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, nếu người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử và đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.

Bộ Công an đề xuất nâng cao mức phạt tù ở một số tội danh có nhiều diễn biến phức tạp, xâm hại trực tiếp đến danh dự, nhân phẩm, tự do của con người.
Cùng với đó là các tội phạm có tính chất gian dối, gây nhiều bức xúc trong thời gian qua, các tội có mức thu lợi bất chính lớn… nhưng mức hình phạt chưa tương xứng nhằm nâng cao tính răn đe, bảo đảm sự công bằng.

Theo Tuoitre