Từ tháng 9, các trường tiểu học ở Cộng hòa Séc có tỷ lệ học sinh yếu thế xã hội cao sẽ được tiếp cận thêm nguồn kinh phí để hỗ trợ các em trong học tập và hòa nhập. Bộ Giáo dục Séc cho biết sẽ giải ngân 222 triệu korun đến hết năm nay cho nhóm trẻ em không nhận được sự hỗ trợ đầy đủ từ môi trường gia đình. Khoản hỗ trợ này lẽ ra đã được phân bổ từ đầu năm theo cơ chế tài trợ theo chỉ số, nhưng đã bị chậm do ngân sách tạm thời.

Theo dự án Neviditelní, hiện có khoảng 300.000 trẻ em tại Séc lớn lên trong điều kiện bất lợi từ gia đình, ảnh hưởng trực tiếp đến việc học. Nhiều em thiếu môi trường chuẩn bị cho việc đến trường, gặp rào cản ngôn ngữ hoặc sống trong những gia đình có khả năng hạn chế trong việc hỗ trợ sự phát triển của con cái.

Bà Martina Koplová, chuyên gia của tổ chức SOFA – đơn vị thúc đẩy các thay đổi mang tính hệ thống trong giáo dục – cho biết: “Trường học thường là nơi đầu tiên những bất lợi của trẻ bộc lộ rõ, đồng thời cũng có cơ hội rất lớn để phát hiện sớm nguy cơ. Nhưng nhà trường không thể tự xoay xở một mình. Trường cần một mạng lưới hỗ trợ vận hành hiệu quả, kết nối giữa nhà trường, gia đình, các dịch vụ xã hội, cơ quan tư vấn và những chuyên gia khác.”

Khoảng 520 trường tiểu học được hưởng hỗ trợ
Bộ Giáo dục Séc kỳ vọng hệ thống hỗ trợ tài chính một lần mới sẽ phần nào giảm bớt áp lực cho các cơ sở giáo dục. Người phát ngôn của bộ, ông Ondřej Macura, cho biết: “Bộ đưa các trường vào diện hỗ trợ dựa trên số lượng học sinh được xác định là có hoàn cảnh bất lợi xã hội, theo báo cáo của nhà trường căn cứ vào phương pháp luận của Viện Sư phạm Quốc gia Cộng hòa Séc.”

Theo Hiệp hội các nhà giáo dục xã hội, trong năm nay khoảng 520 trường tiểu học sẽ được tiếp cận nguồn hỗ trợ này. Các trường có thể sử dụng kinh phí để hỗ trợ trực tiếp cho từng học sinh, chẳng hạn mua đồ dùng học tập hoặc tổ chức các hoạt động giúp các em tham gia tốt hơn vào quá trình giáo dục.

Trong số đó, khoảng 345 trường cũng sẽ có thể sử dụng kinh phí để chi trả cho vị trí giáo viên/nhân sự giáo dục xã hội. Phạm vi sử dụng nguồn tiền này sẽ khác nhau tùy theo số lượng học sinh của từng trường.

Chuyên gia: Một khoản hỗ trợ một lần là chưa đủ
Các chuyên gia đánh giá tích cực đối với cơ chế hỗ trợ mới, song nhấn mạnh hiệu quả thực sự của chính sách sẽ phụ thuộc chủ yếu vào việc có bảo đảm được nguồn tài chính dài hạn hay không.

Ông Jan Vöröš Mušuta, Giám đốc chương trình của tổ chức EDUin, nhận định: “Đây là một trong những công cụ có thể góp phần rất hiệu quả vào việc giảm bất bình đẳng – vốn là một trong những vấn đề kéo dài và ngày càng gia tăng trong hệ thống giáo dục Séc. Tuy nhiên, sự hỗ trợ này chỉ có thể phát huy tác dụng khi được bảo đảm đủ nguồn lực trong dài hạn và được cung cấp liên tục cho các trường, chứ không phải chỉ một lần.”

Theo ông, khoản hỗ trợ này về lâu dài cần trở thành một phần bình thường của cơ chế tài trợ cho giáo dục khu vực. “Khi đó các trường có thể chủ động tính đến nguồn lực này trong kế hoạch dài hạn. Ngoài ra, sang năm tới, các trường còn có thể tận dụng một hình thức tài trợ theo chỉ số khác mà luật giáo dục cho phép, đó là tăng lương cho giáo viên tại các trường được xếp vào diện tài trợ theo chỉ số,” ông nói thêm.

Nhiều trường phải tự xoay xở
Trong khi đó, không ít trường hiện vẫn chưa đủ điều kiện để nhận hỗ trợ, dù vẫn đang phải tự giải quyết bài toán học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở các trường quy mô nhỏ và các trường nằm ngoài những khu vực vốn thường được xem là điểm nóng về loại trừ xã hội, nơi khó khăn của học sinh có thể ít bị nhìn thấy hơn.

Bà Alena Fialová, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Mẫu giáo Líšnice, cho biết: “Cho đến nay vẫn thiếu một cơ chế hỗ trợ mang tính hệ thống cho trẻ em yếu thế. Vì vậy, trên thực tế, mọi việc phụ thuộc vào từng trường – liệu họ có phát hiện ra vấn đề hay không và họ quyết định xử lý như thế nào. Tại trường chúng tôi, cách đây 5 năm đã lập quỹ xã hội riêng. Quỹ này nhận đóng góp từ phụ huynh, các nhà tài trợ địa phương, doanh nhân quanh trường và nguồn thu từ các hoạt động thiện nguyện. Nhờ đó, chúng tôi có thể chi trả cho học sinh khó khăn các khoản như học kỳ ngoại khóa trong thiên nhiên, khóa học bơi, chuyến tham quan, tiền ăn hoặc đồ dùng học tập.”

Việc Bộ Giáo dục Séc giải ngân thêm 222 triệu korun được xem là bước đi quan trọng nhằm hỗ trợ các học sinh yếu thế. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia và các trường học, nếu không có một cơ chế tài chính ổn định, lâu dài và mang tính hệ thống, những bất bình đẳng trong giáo dục vẫn sẽ rất khó được giải quyết triệt để.

Theo Novinky