Dự án “Nejsme si cizí” (Tạm dịch: Chúng ta không xa lạ với nhau) vừa tiến hành một nghiên cứu về cách người Séc nhìn nhận người di cư và ngược lại. Nhóm nghiên cứu thuộc Khoa Khoa học Tự nhiên, Đại học Karlova thực hiện dự án theo đặt hàng của tổ chức phi lợi nhuận Slovo 21, đơn vị lâu nay quan tâm đến vị thế của người di cư trong xã hội Séc.

Nghiên cứu, được tiến hành vào tháng 10 năm 2025, gồm hai phần. Đơn vị đặt hàng khẳng định làm việc với người tham gia khảo sát mà không áp đặt định kiến. “Chúng tôi không tiếp cận nghiên cứu với giả định rằng thái độ tiêu cực với người di cư là điều mặc nhiên sai trái,” thành viên nhóm nghiên cứu Josef Novotný nhấn mạnh.

Để phục vụ khảo sát, nhóm xây dựng bảy hồ sơ giả định về người nước ngoài: một nữ giáo viên người Ukraine sống hợp pháp tại Séc, một nữ sinh viên người Việt, một bác sĩ người Syria, một công nhân xây dựng đến từ Moldova và một nữ quản lý người Canada. Hai hồ sơ còn lại – một ngư dân đến từ Senegal và một thợ sửa ô tô người Afghanistan – được thiết kế là những người ở trong nước không có giấy tờ hợp lệ.

Ở phần đầu, 1.240 người Séc được yêu cầu đánh giá các nhân vật giả định này. Nhóm nghiên cứu hỏi họ liệu những người đó sẽ là đóng góp hay gánh nặng về kinh tế và văn hóa đối với đất nước.

“Đối với những người làm việc hợp pháp, người trả lời chủ yếu nhấn mạnh khía cạnh đóng góp kinh tế. Chỉ riêng trường hợp người thợ sửa ô tô và ngư dân – những người ở trong nước bất hợp pháp – là bị đánh giá tiêu cực,” ông Novotný nhận định.

“Các hồ sơ cụ thể được đánh giá tích cực hơn so với khái niệm ‘người di cư’ nói chung,” ông nói thêm. Theo ông, điều này cho thấy con người thường lo ngại trước những điều trừu tượng và xa lạ, nhưng khi thay một nhóm ẩn danh bằng một cá nhân cụ thể, thái độ của họ thay đổi theo hướng tích cực hơn.

Người di cư nói gì?

Ở phần thứ hai, ban tổ chức tiếp cận người nước ngoài đang sinh sống tại Séc và chia họ thành bốn nhóm. Hai nhóm là người Ukraine: một nhóm “cư dân lâu năm” sống tại Séc nhiều năm, nhóm còn lại là người tị nạn chiến tranh. Nhóm thứ ba gồm người Ai Cập và Syria, thuộc cộng đồng người nói tiếng Ả Rập, và nhóm thứ tư là thành viên cộng đồng người Việt.

Tất cả các nhóm này được giới thiệu cùng bảy hồ sơ giả định và được hỏi cùng một câu hỏi như với người Séc. Kết quả cho thấy cách nhìn nhận người di cư của người Séc và của các nhóm người nước ngoài không có nhiều khác biệt.

“Cả hai nhóm người Ukraine đều xem người ngư dân là gánh nặng đối với nhà nước, và đánh giá rất cao bác sĩ. Trong trường hợp này, nghề nghiệp đóng vai trò quan trọng, dù nhân vật đó là người Syria,” đồng tác giả nghiên cứu Jonáš Suchánek cho biết.

Mức độ thiện cảm với bác sĩ người Syria còn cao hơn nữa trong nhóm người Ả Rập. Ngược lại, nhóm này đánh giá tiêu cực nhân vật nữ giáo viên người Ukraine. “Tại Séc, có rất nhiều chương trình hỗ trợ người tị nạn chỉ dành cho người Ukraine,” ông Suchánek nói và cho biết thêm, thành viên các cộng đồng người nước ngoài khác coi đó là thiếu công bằng.

Nhóm người Việt lại tỏ ra hoài nghi về mức độ đóng góp của nữ sinh viên người Việt trong hồ sơ giả định. “Những sinh viên như vậy đã có rất nhiều ở đây, không có gì khác biệt nếu có thêm một người nữa,” họ lập luận.

“Sau cùng, tất cả các nhóm người nước ngoài đều đồng tình rằng chủ nghĩa dân tộc là một ‘chuẩn mực’ mà họ chấp nhận. Họ hiểu rằng người Séc ưu tiên người ‘cùng nhà’,” Suchánek nói. “Đồng thời, họ mong rằng điều đó không tác động quá nhiều đến các mối quan hệ với họ – chẳng hạn như không gây khó khăn cho họ trong việc tìm kiếm việc làm,” tác giả nghiên cứu kết luận.

Theo Novinky