Các nhà khoa học Séc công bố bước đột phá trong chẩn đoán bệnh do nấm Aspergillus gây ra

Nhiễm nấm diễn tiến âm thầm có thể trở thành “sát thủ thầm lặng” đối với những người bị suy giảm miễn dịch nghiêm trọng. Việc phát hiện sớm thường mang tính quyết định giữa sự sống và cái chết. Một nhóm nghiên cứu quốc tế do các nhà khoa học Séc dẫn đầu vừa phát triển phương pháp mới, ít xâm lấn hơn để nhận diện mối đe dọa này. Bằng cách kết hợp ba dấu ấn sinh học khác nhau trong nước tiểu và máu, phương pháp có thể phát hiện bệnh aspergillosis xâm lấn nguy hiểm ở tới 80% bệnh nhân.

Phương pháp được đề xuất trong nghiên cứu khoa học mới công bố dựa trên ba dấu ấn sinh học, phản ánh ba khía cạnh khác nhau của cùng một tình trạng nhiễm nấm: triacetylfusarinine C (TafC) trong nước tiểu, cùng galactomannan và protein pentraxin-3 trong máu.

“Có thể hình dung đơn giản theo ba lớp: nấm chuyển hóa và phát triển; nấm giải phóng một chất lạ kích hoạt hệ miễn dịch; và cơ thể người bệnh phản ứng với tình trạng nhiễm trùng. Như vậy, mỗi xét nghiệm theo dõi một yếu tố khác nhau. Theo chúng tôi, chính sự độc lập về mặt sinh học giữa các dấu ấn này là ưu điểm lớn nhất của toàn bộ phương pháp”, ông Vladimír Havlíček, đồng tác giả nghiên cứu thuộc Viện Vi sinh, Viện Hàn lâm Khoa học Séc tại Praha, giải thích.

Nghiên cứu được thực hiện trên 138 bệnh nhân ung thư huyết học có nguy cơ cao, đã được xác định hoặc nghi ngờ mắc aspergillosis xâm lấn.

Phương pháp mới đặc biệt có ý nghĩa đối với bệnh nhân ung thư máu và các bệnh ung thư khác, khi việc lấy mẫu trực tiếp từ phổi bằng thủ thuật nội soi phế quản có thể tiềm ẩn rủi ro quá lớn, trong khi mỗi khoảng thời gian trì hoãn đều làm giảm cơ hội sống sót.

“Chúng tôi không có ý định thay thế nội soi phế quản. Khi có thể thực hiện, đây vẫn là phương pháp vô cùng giá trị trong chẩn đoán. Vấn đề phát sinh ở những bệnh nhân không thể được nội soi kịp thời, trong khi bác sĩ cũng không thể chờ thêm nhiều ngày để có được thông tin mang tính quyết định”, ông Havlíček cho biết.

Theo các nhà khoa học, nhiễm trùng do vi nấm gây ra là vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn nhiều so với nhận thức của phần lớn công chúng.

“Các ước tính toàn cầu hiện nay cho thấy mỗi năm có khoảng 6,5 triệu người mắc nhiễm nấm xâm lấn và có tới 2,5 triệu người tử vong”, ông Havlíček nói.

Quy trình chẩn đoán
Một trong những dạng nguy hiểm nhất là aspergillosis xâm lấn, do các loài vi nấm thuộc chi Aspergillus gây ra. Con người thường xuyên hít phải bào tử của loại nấm này trong không khí, song cơ thể khỏe mạnh nhìn chung có thể tự kiểm soát.

“Tình hình hoàn toàn khác ở những người có hệ miễn dịch suy yếu nghiêm trọng do bệnh bạch cầu, ghép tế bào gốc tạo máu hoặc điều trị ung thư tích cực”, nhà khoa học cảnh báo.

Nghiên cứu cũng đề xuất một quy trình chẩn đoán có thể áp dụng trong thực tế. Ngay khi xuất hiện nghi ngờ ban đầu về aspergillosis xâm lấn, bác sĩ cần đánh giá khả năng thực hiện nội soi phế quản, đồng thời lấy mẫu máu và nước tiểu.

Các tác giả hiện muốn phương pháp này tiếp tục được kiểm chứng trên những nhóm bệnh nhân độc lập khác. Chỉ sau đó, giới chuyên môn mới có thể đánh giá liệu nguyên tắc chẩn đoán này có khả năng được áp dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng hay không.

“Dĩ nhiên, sẽ là quá sớm nếu nói rằng chỉ một nghiên cứu có thể làm thay đổi các tiêu chuẩn chẩn đoán quốc tế. Tuy nhiên, nếu nguyên tắc kết hợp ba dấu ấn được xác nhận trong các đoàn hệ tiến cứu khác, kết quả này có thể trở thành một trong những bằng chứng làm cơ sở cho các lần sửa đổi tiêu chuẩn trong tương lai. Đó là hướng đi mà chúng tôi mong muốn theo đuổi”, ông Vladimír Havlíček nhấn mạnh.

Nguồn: Novinky