Trong những năm tới, người dân Séc sẽ phải đối mặt với làn sóng tăng giá điện mới. Theo lộ trình, vào năm 2027, ba nhà máy nhiệt điện than quy mô lớn thuộc sở hữu của tỷ phú Pavel Tykač (thông qua tập đoàn Sev.en) dự kiến sẽ chính thức ngừng hoạt động. Hiện nay, than đá vẫn là một trong những nguồn nhiên liệu chủ chốt, đóng góp tới 32,2% tổng sản lượng điện năng tại quốc gia này. Việc cắt đứt nguồn cung đáng kể này nhiều khả năng sẽ tạo áp lực tăng lên phần chi phí do nhà nước quản lý (regulated component) – khoản phí mà mọi hộ gia đình đều bắt buộc phải chi trả trong hóa đơn điện hàng tháng.

Năm ngoái, các nguồn năng lượng tại Cộng hòa Séc đã sản xuất tổng cộng 71,4 TWh điện năng, tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước. Đóng góp chính vào sản lượng này vẫn là các nhà máy điện hạt nhân và nhiệt điện than nâu. Tuy nhiên, tỷ trọng của điện than đang trên đà sụt giảm mạnh và dự kiến sẽ chứng kiến một cú "lao dốc" lớn vào năm tới. Tập đoàn năng lượng Sev.en của tỷ phú Pavel Tykač đã lên kế hoạch đóng cửa các nhà máy Počerady, Chvaletice và Kladno, với thời điểm chấm dứt sản xuất muộn nhất là vào tháng 3 năm 2027. 

Lý giải về quyết định này, tập đoàn cho biết việc sử dụng than nâu trong sản xuất điện năng không còn mang lại hiệu quả kinh tế. Đối với chủ sở hữu, tiếp tục vận hành có thể đồng nghĩa với nguy cơ thua lỗ nặng nề. "Hiện tại vẫn còn nhiều yếu tố tác động đến sự phát triển của ngành năng lượng chưa được làm rõ, ví dụ như giá hạn ngạch khí thải kể từ tháng 1/2026, giá khí tự nhiên trong mùa đông này hay tốc độ triển khai các nguồn năng lượng tái tạo mới," đại diện tập đoàn phát biểu vào tháng 11 năm ngoái. 

Đối với người tiêu dùng phổ thông, đây là một tình thế phức tạp. Ông Jiří Matoušek, thành viên Hội đồng quản trị Centropol Energy, lưu ý rằng việc chấm dứt hoàn toàn điện than sẽ không diễn ra ngay lập tức. Theo ông, ít nhất một nhà máy sẽ được tập đoàn ČEZ tiếp quản. „Tôi không cho rằng năng lượng Séc có những điểm yếu chí tử, một phần bởi chúng ta không chạy theo những tư tưởng về việc thay thế nhanh chóng nhiên liệu hóa thạch bằng năng lượng tái tạo như cách Đức đã làm. Những rủi ro chủ yếu nằm ở bên ngoài hệ thống và chúng ta buộc phải có biện pháp phòng vệ để duy trì mức độ an toàn năng lượng cao cho quốc gia,“ ông Matoušek nhận định. 

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng nhấn mạnh rằng sự an toàn luôn đi kèm với chi phí. Việc đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống truyền tải, phân phối, số hóa, cũng như các dự án lưu trữ năng lượng và nhân đôi đường dây sẽ ngốn một khoản ngân sách khổng lồ. „Nếu giá điện thương phẩm diễn biến tích cực và nhà nước tiếp tục gánh vác chi phí hỗ trợ năng lượng tái tạo, chúng ta có thể kỳ vọng mức tăng từ nhẹ đến trung bình của giá điện điều tiết. Khoản thu này sẽ được tái đầu tư vào các dịch vụ hệ thống và phân phối nhằm củng cố an ninh năng lượng,“ ông Matoušek cho biết thêm. 

Tin vui trong thời gian ngắn: Các nhà cung cấp đồng loạt giảm giá 

Trong khi chờ đợi những thay đổi về chính sách, người tiêu dùng hiện có thể tận hưởng các ưu đãi hấp dẫn. Nhờ giá điện trên sàn bán buôn đang duy trì ở mức ổn định quanh ngưỡng 2.100 Korun/MWh, các nhà cung cấp đang đua nhau hạ giá bán lẻ. Đây là thời điểm vàng để khách hàng chủ động tìm kiếm những gói cước có lợi hơn. 

Đối tượng chịu thiệt thòi nhất hiện nay là những khách hàng đang sử dụng các gói cước không cố định (không fix giá) với thời hạn vô định. Các nhà cung cấp thường áp mức giá rất cao cho nhóm này, lên tới 4.300 Korun/MWh cho khung giờ cao điểm. Trong khi đó, nếu chuyển sang các gói cố định 1 năm, người dân có thể tiết kiệm tới 1.600 Korun trên mỗi MWh. Việc chậm trễ trong thay đổi gói cước chính là một trong những lý do khiến người Séc đang phải chi trả mức giá điện thuộc hàng đắt đỏ nhất trong Liên minh Châu Âu. 

Để biết chính xác mức giá mình đang trả cho khung giờ cao điểm, người dân có thể kiểm tra trong bản quyết toán năm hoặc hợp đồng đã ký. Ông Lukáš Kaňok, Giám đốc mảng Năng lượng của trang Kalkulátor.cz, đưa ra lời khuyên rằng tất cả các hộ gia đình đều nên thận trọng, đặc biệt là tùy theo cách thức sử dụng năng lượng của mình. 

Đối với một hộ gia đình cơ bản (sử dụng hệ thống sưởi và nước nóng trung tâm của tòa nhà), điện chỉ phục vụ cho các thiết bị sinh hoạt thông thường và có thể dùng gas để nấu ăn. „Nếu gia đình bạn chỉ dùng điện cho sinh hoạt mà hóa đơn hàng tháng vượt quá 1.500 Korun, bạn chắc chắn nên tìm hiểu lý do tại sao,“ ông Kaňok chia sẻ. Nhóm này thường sử dụng biểu giá D02d với mức tiêu thụ trung bình khoảng 2,5 MWh mỗi năm. 

Trong trường hợp dùng gas chỉ để nấu ăn, số tiền tạm ứng (záloha) hợp lý chỉ nên rơi vào khoảng 300 Korun mỗi tháng. Nếu con số thực tế cao hơn, bạn nên làm việc lại với nhà cung cấp. „Riêng với những hộ gia đình đun nước nóng hoặc sưởi ấm bằng điện, thay vì chỉ nhìn vào số tiền tạm ứng, hãy kiểm tra kỹ tổng lượng tiêu thụ thực tế. Trên hóa đơn điện tử, bạn sẽ thấy mức tiêu thụ của kỳ gần nhất. Nếu đơn giá mà nhà cung cấp tính cho bạn bắt đầu bằng con số 3 (tức là từ 3.000 Korun/MWh trở lên), thì chắc chắn bạn đang phải trả hớ và hoàn toàn có thể tìm được mức giá tốt hơn,“ ông Kaňok nhấn mạnh. 

(Theo CNN Prima NEWS)