Kịch bản giá dầu tăng vọt lên hơn 100 USD/thùng cùng sức ép ngày càng lớn từ các đồng minh châu Âu vốn không mấy mặn mà với chiến sự có thể buộc Mỹ kết thúc xung đột sớm hơn dự kiến.

Khi cuộc xung đột bước sang tuần thứ hai, liệu có tuần thứ ba và thứ tư hay không trở thành câu hỏi được bàn luận nhiều.

Khi dòng chảy dầu thô toàn cầu có nguy cơ bị tắc nghẽn, chính quyền Tổng thống Donald Trump đứng trước một lựa chọn khó khăn: kéo dài cuộc chiến và đối mặt với những hậu quả tiềm tàng hoặc tìm kiếm một giải pháp đàm phán.

Bầu cử giữa kỳ ở Mỹ

Trong bộ phim truyền hình House of cards (tạm dịch: Ván bài chính trị), nhân vật Tổng thống Mỹ Frank Underwood đã đối mặt với sự phản ứng mạnh mẽ ngay tại chính quê nhà trước bầu cử khi giá xăng dầu tăng cao. Dù là phim nhưng vấn đề được nêu lại rất đời, khi xăng dầu gắn chặt với túi tiền của người dân bình thường Mỹ.

Kể từ khi xung đột bùng phát tại Trung Đông, dầu thô Brent, vốn được xem như chuẩn mực toàn cầu, đã tăng từ khoảng 70 USD/thùng vào cuối tháng 2 lên hơn 85 USD/thùng vào đầu tháng 3, với mức tăng 15-20% chỉ trong vài ngày. Còn tại Mỹ, giá xăng trung bình đã leo lên 3,25 USD/gallon, tăng 9% trong một tuần, trong khi giá dầu diesel đạt 4 USD/gallon - mức cao nhất kể từ tháng 4-2024.

Nhưng một cuộc xung đột kéo dài hơn, đặc biệt là cuộc xung đột làm đóng cửa eo biển Hormuz, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ của thế giới đi qua, có thể đẩy giá dầu vượt qua mốc 100 USD/thùng. Giá xăng ở Mỹ khi đó có thể đạt 3,5 USD/gallon, dù chỉ 50 cent nhưng có thể tạo ra tác động lớn.

Với những người Mỹ đang đối mặt với cuộc khủng hoảng về chi phí, mức tăng này sẽ khó được chấp nhận, theo nhà kinh tế Joe Brusuelas tại Công ty tư vấn RSM có trụ sở ở Anh và chi nhánh ở Mỹ.

Việc xăng dầu nhích lên, dù chỉ vài cent còn đe dọa sự ổn định kinh tế rộng lớn hơn. Goldman Sachs dự báo lạm phát giá tiêu dùng của Mỹ có thể tăng từ 2,4% trong tháng 1 lên 3% vào cuối năm nếu giá dầu vẫn ở mức cao. Các doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí dầu diesel tăng cao, tạo ra tác động dây chuyền đến vận chuyển hàng hóa, vé máy bay và cuối cùng là chi tiêu của người tiêu dùng.

Với Tổng thống Trump, chi phí sinh hoạt, lạm phát, giá xăng dầu trong nước là những vấn đề nhạy cảm trong một năm bầu cử. Với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp diễn ra vào tháng 11 tới, những phản ứng dữ dội của cử tri có thể buộc ông phải xem xét lại. Theo Hãng tin Bloomberg, các quan chức Mỹ đang chần chừ việc sử dụng Kho dự trữ dầu chiến lược ngay lập tức khi hiện tại nó chỉ đầy khoảng 60%.

Trong bối cảnh đó, theo Hãng tin Reuters, Bộ Tài chính Mỹ được cho là sắp sửa có động thái can thiệp vào thị trường giao dịch dầu mỏ tương lai (chốt số lượng mua và giá cung cấp bằng con số cố định vào một thời điểm trong tương lai - PV). Điều này phản ánh tâm lý lo lắng của chính quyền Trump trước giá dầu và tìm cách giải quyết, trấn an dư luận trong nước. Sau thông tin trên, giá dầu đã giảm vào ngày 5-3, lần đầu tiên sau sáu ngày.

"Điều này có thể làm giảm bớt sự đầu cơ khi các nhà giao dịch biết rằng Chính phủ Mỹ đang đứng về phía ngược lại. Nói cách khác, nó có thể làm giảm bớt sự tăng vọt của giá dầu nhưng nó không giải quyết được sự gián đoạn nguồn cung vật lý, vốn rất đáng lo với việc đóng cửa eo biển Hormuz và không có nguồn dự phòng nào ngoài vùng Vịnh" - ông John Paise, Chủ tịch công ty tư vấn Stratas Advisors, nhận định.

Sức ép từ châu Âu

Các đồng minh của Mỹ tại châu Âu cho đến nay vẫn đứng ngoài xung đột tại Trung Đông. Trong khi Tổng thư ký NATO Mark Rutte nhấn mạnh châu Âu "hoàn toàn ủng hộ" các hành động của Mỹ, nhiều đồng minh đã giữ khoảng cách, ưu tiên hạ nhiệt chiến sự hơn là leo thang.

Nhóm E3 gồm Pháp, Đức và Anh dù đưa ra một tuyên bố chung mạnh mẽ lên án Iran, cũng kêu gọi kiềm chế và chỉ cho Mỹ sử dụng một số căn cứ cho mục đích phòng thủ tại Trung Đông thay vì tấn công Iran.

Sự miễn cưỡng này xuất phát từ sự dễ bị tổn thương của châu Âu trước hậu quả của cuộc xung đột. Giá khí đốt tự nhiên đã tăng vọt lên mức cao nhất trong ba năm, đe dọa an ninh năng lượng và sự phục hồi kinh tế của lục địa già. Trong bối cảnh đó, Nga - nước đang trong xung đột với Ukraine - được cho là bên hưởng lợi lớn nhất và đó là điều mà người châu Âu không muốn thấy.

Hẳn nhiên việc châu Âu phần lớn đứng ngoài cuộc đã làm bùng lên những lời chỉ trích của Tổng thống Trump. Ông bực dọc gọi họ là những người "không hợp tác", chế giễu Thủ tướng Anh Keir Starmer "không phải Winston Churchill" (vị thủ tướng sát cánh cùng Mỹ trong Thế chiến thứ hai). Tuy nhiên, các áp lực này có thể phản tác dụng, đẩy châu Âu hướng tới ngoại giao độc lập.

Anh, Pháp và Đức nằm trong số các quốc gia châu Âu đã điều tàu chiến về Trung Đông nhưng là để bảo vệ lợi ích của chính họ thay vì bước vào cuộc phiêu lưu quân sự của Mỹ. Chẳng hạn, các khí tài đã được tăng cường đến đảo Cyprus để phòng thủ sau khi một máy bay không người lái của Iran đã tấn công một căn cứ không quân của Anh.

Theo tờ Politico, người châu Âu đang cảm thấy bị qua mặt khi Mỹ trong xung đột lần này, cộng thêm một loạt hành động trước đó của ông Trump với châu Âu, từ thương mại đến vấn đề Greenland và tăng chi tiêu quân sự trong NATO đã lý giải phần nào thái độ hiện tại.

"Tôi tin Tổng thống Trump đã không cố gắng có được sự ủng hộ của NATO trước khi tấn công Iran, bởi ông ta cho rằng điều đó không quan trọng. Song giờ đây, hẳn ông ấy đã học được một bài học về giá trị của việc có một mạng lưới đồng minh rộng lớn" - bà Emily Thornberry, chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội Anh, nói với tờ Politico.

Động thái của Hàn Quốc

Theo Hãng tin Reuters ngày 6-3, Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hyun cho biết quân đội nước này và Mỹ đang thảo luận về khả năng "tái bố trí" một số hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot của Mỹ đóng tại Hàn Quốc để sử dụng ở Trung Đông.
Thông tin được đưa ra tại một phiên điều trần của quốc hội, sau khi truyền thông Hàn Quốc đưa tin cùng ngày rằng các đơn vị của hệ thống phòng thủ Patriot đã được chuyển đến căn cứ không quân Osan và sự tập kết các máy bay vận tải quân sự hạng nặng của Mỹ tại căn cứ.

Theo Tuoitre