Trong những năm gần đây, số trẻ em được sinh ra tại Cộng hòa Séc đã giảm xuống mức thấp nhất trong lịch sử. Tuy nhiên, kế hoạch của Bộ trưởng Y tế cho phép phụ nữ không có bạn đời cũng được tiếp cận các phương pháp hỗ trợ sinh sản đang gây ra những tranh cãi trong nội bộ chính phủ. Bộ Lao động cảnh báo rằng đề xuất này sẽ làm thay đổi mục đích hiện tại của việc hỗ trợ sinh sản và có thể tác động đến chính sách gia đình. Theo các bác sĩ, thay đổi này có thể góp phần cải thiện tình trạng tỷ lệ sinh ngày càng giảm. Đường xu hướng dân số của Cộng hòa Séc chỉ tăng nhẹ nhờ những người nhập cư từ nước ngoài.

Theo Bộ Lao động và Các vấn đề Xã hội, dự luật sửa đổi này đặt ra hàng loạt vấn đề về đạo đức, pháp lý và xã hội. “Trẻ em là một món quà, chứ không phải quyền được có con. Trẻ có quyền được biết cha hoặc mẹ của mình là ai. Và quyền đó không thể bị lấn át bởi mong muốn có con,” người phát ngôn của Bộ, ông Jakub Slavík, tuyên bố.

Bộ Lao động và Các vấn đề Xã hội đề xuất rằng việc thụ tinh nhân tạo chỉ nên được thực hiện đối với các cặp vợ chồng đã kết hôn. “Hỗ trợ sinh sản là một dịch vụ y tế. Nếu người đàn ông hoặc phụ nữ bị vô sinh, thì đây là sự hỗ trợ nhằm giúp họ có thể có con,” ông Slavík nói thêm.

Bộ cũng lưu ý đến vấn đề các hộ gia đình chỉ có một phụ huynh. Đây là những hộ gia đình có nguy cơ rơi vào nghèo đói cao nhất. Các chuyên gia kinh tế cũng đề cập đến gánh nặng tài chính đối với những bà mẹ đơn thân.

“Nếu chúng ta xem xét chi phí sinh hoạt khi có một đứa trẻ, riêng chi phí cho đứa trẻ đã ít nhất khoảng 20.000 korun. Nếu một bà mẹ đơn thân muốn mang lại cho bản thân và đứa trẻ một cuộc sống bình thường, cô ấy cần kiếm được 70.000 korun mỗi tháng,” nhà kinh tế Jan Boubín giải thích.

Bộ trưởng Y tế Adam Vojtěch (thuộc ANO) phản bác kế hoạch này: “Phụ nữ không có bạn đời sẽ phải tự chi trả toàn bộ chi phí điều trị, chứ không phải từ bảo hiểm y tế công. Điều đó đồng thời cũng cho thấy một mức độ ổn định tài chính nhất định, vì vậy tôi không cho rằng những lo ngại về khả năng đảm bảo kinh tế cho những đứa trẻ trong tương lai là có cơ sở.”

Các bác sĩ cũng đã lâu nay nỗ lực thúc đẩy việc nới lỏng các quy định. Họ cho rằng số phụ nữ muốn có con nhưng không có bạn đời đang ngày càng tăng.

“Những phụ nữ đến với chúng tôi, dù là để đông lạnh trứng hay điều trị vô sinh, đều là những phụ nữ trên 30 tuổi. Không phải vì họ theo đuổi sự nghiệp và trì hoãn việc sinh con. 80% trong số họ không thể tìm được người bạn đời phù hợp,” ông Štěpán Machač, bác sĩ trưởng của Hội Phụ khoa và Sản khoa Séc thuộc ČLS JEP, nhận định.

Trẻ em được sinh ra ít hơn, nhưng dân số vẫn không giảm

Theo một cuộc khảo sát của Đại học Masaryk, tại Cộng hòa Séc có hơn 20% phụ nữ hiện không có bạn đời. Trong khi đó, Cộng hòa Séc đang phải đối mặt với tỷ lệ sinh thấp kỷ lục. Năm ngoái, chỉ hơn 77.000 trẻ em được sinh ra, ít hơn khoảng 30.000 trẻ so với mười năm trước.

“Đường xu hướng nhân khẩu học chịu ảnh hưởng đáng kể từ tình hình sau năm 1989, bởi người ta từng dự đoán rằng số lượng lớn những người được gọi là ‘thế hệ Husák’ cũng sẽ sinh con vào khoảng thời gian năm 2000. Nhưng điều đó đã không xảy ra,” nhà sử học Jaroslav Šebek cho biết.

Người trẻ bắt đầu tập trung nhiều hơn vào sự nghiệp, kinh doanh hoặc du lịch. Tuy nhiên, số trẻ em mới sinh giảm cũng đi kèm với những vấn đề kinh tế hiện nay và sự bất ổn liên quan đến khả năng tiếp cận nhà ở.

“Những điều kiện kinh tế bất lợi và sự bất ổn ngày càng gia tăng thực sự khiến người trẻ trì hoãn việc lập gia đình cho đến độ tuổi cao hơn,” nhà nhân khẩu học Jiřina Kocourková thuộc Khoa Khoa học Tự nhiên của Đại học Charles ở Praha giải thích.

Ngược lại, các nhà thống kê ghi nhận số người tử vong tại Cộng hòa Séc năm ngoái ở mức kỷ lục. Hơn 113.000 người qua đời, tức nhiều hơn khoảng 35.000 người so với số trẻ được sinh ra. Mặc dù vậy, số dân đang sinh sống trên lãnh thổ Cộng hòa Séc vẫn tăng nhẹ.

Số người nước ngoài sinh sống tại Cộng hòa Séc tăng lên mỗi năm. Kể từ năm 2018, số lượng này đã tăng thêm hơn nửa triệu người.

Hiện tại, những cộng đồng người nước ngoài đông nhất tại Cộng hòa Séc là người Ukraine, Slovakia, Việt Nam và Nga. Tuy nhiên, số người Nga đã giảm vài nghìn kể từ khi cuộc chiến tại Ukraine bắt đầu.

“Điều khá bất ngờ là số lượng người Philippines tăng mạnh. Theo số liệu mới nhất tính đến cuối tháng 3, hiện có khoảng 16.000 người Philippines tại đây. Trong khi đó, mười năm trước chỉ có khoảng 600 người. Họ nói tiếng Anh, là những người trẻ tuổi nên dễ dàng thích nghi,” nhà nhân khẩu học Tomáš Fiala thuộc Đại học Kinh tế Praha nhận xét.

Tại Cộng hòa Séc hiện cũng có hơn 10.000 người Mông Cổ, Trung Quốc, Mỹ và Kazakhstan. Theo số liệu của Cơ quan Thống kê Séc, trong thời gian dài trên lãnh thổ nước này cũng có, chẳng hạn, một công dân Triều Tiên hoặc một công dân Brunei sinh sống.

(Theo ČT24)