Phần lớn phụ huynh tại Séc đang đăng ảnh con cái lên internet, nhưng nhiều trẻ em lại lo ngại không biết những hình ảnh đó sẽ bị sử dụng ra sao. Kết quả khảo sát của Vodafone cho thấy 66% phụ huynh công khai ảnh con trên mạng, trong khi hơn một nửa số trẻ được hỏi bày tỏ lo lắng về số phận của những bức ảnh này sau khi được chia sẻ.

Trao đổi trên chương trình Ranní Plus, chuyên gia mạng xã hội và Tổng biên tập trang 365tipu.cz Daniel Dočekal cảnh báo rằng việc chia sẻ ảnh trẻ em trên internet tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là những bức ảnh chụp trẻ ở nơi tắm, bể bơi hoặc trong tình trạng ăn mặc hở hang.

Theo ông Dočekal, vấn đề đầu tiên là cha mẹ đang tạo ra “dấu vết số” cho con mình, trong khi bản thân đứa trẻ có thể hoàn toàn không mong muốn điều đó. Vì vậy, nếu có thể, cha mẹ nên xin ý kiến đồng ý của con trước khi công bố ảnh, dù với nhiều người điều này có thể nghe có vẻ lạ lùng.

Ảnh trẻ ít quần áo có thể bị lạm dụng hoặc khiến cha mẹ mất tài khoản
Chuyên gia cho biết những bức ảnh trẻ em ăn mặc ít vải, hoặc thậm chí khỏa thân, có thể dẫn đến hai hệ quả nghiêm trọng. Thứ nhất, cha mẹ có thể bị mạng xã hội khóa tài khoản nếu hệ thống kiểm duyệt tự động nhận diện đó là nội dung chứa hình ảnh trẻ em khỏa thân.

Thứ hai, internet là không gian công cộng, nên bất kỳ bức ảnh nào được đưa lên mạng cũng có thể thu hút sự chú ý của nhiều cá nhân hoặc tổ chức, ngay cả khi người đăng nghĩ rằng chúng đang được bảo vệ.

Ông Dočekal cảnh báo có những người chủ động tìm kiếm các bức ảnh như vậy phục vụ mục đích liên quan đến nội dung xâm hại trẻ em. Đồng thời, đây cũng là nguồn dữ liệu mà trí tuệ nhân tạo hiện đang khai thác mạnh mẽ để học máy.

Ngay cả ảnh “bình thường” cũng có thể không an toàn
Theo chuyên gia này, ngay cả khi bức ảnh không ghi lại khoảnh khắc riêng tư hay nhạy cảm, nó vẫn có thể không phù hợp vì thường hiển thị rõ khuôn mặt trẻ em. Mà khuôn mặt là dữ liệu sinh trắc học.

Nếu ảnh của một đứa trẻ được tích lũy dần theo thời gian, người khác có thể tương đối dễ dàng xây dựng hồ sơ số về đứa trẻ đó. Không chỉ vậy, ảnh còn chứa nhiều thông tin khác như địa điểm chụp, môi trường xung quanh, thói quen sinh hoạt hoặc việc gia đình có đang ở nhà hay không.

Ông Dočekal lưu ý người khác có thể biết gia đình đang ở đâu để tiếp cận, quấy rối, hoặc ngược lại nhận ra rằng cả nhà không có mặt ở nhà và lợi dụng điều đó cho mục đích xấu như trộm cắp.

Ảnh bằng khen, học bạ cũng tiềm ẩn rủi ro
Một kiểu chia sẻ phổ biến khác là ảnh trẻ chụp cùng học bạ hoặc giấy chứng nhận. Theo ông Dočekal, đây cũng là nội dung đáng lo ngại.

Ông cho biết nhiều phụ huynh không che đi các thông tin cá nhân trước khi đăng ảnh, để lộ tên của trẻ, tên trường đang theo học hoặc các dữ liệu nhạy cảm khác. Ngoài ra, nếu kết quả học tập không tốt, việc bị công khai lên mạng có thể khiến trẻ xấu hổ, khó chịu, thậm chí bị tổn thương tâm lý.

Gửi qua ứng dụng nhắn tin cũng không hoàn toàn an toàn
Khi được hỏi liệu việc gửi ảnh trẻ qua các ứng dụng nhắn tin mã hóa như WhatsApp hay Messenger có an toàn hơn không, ông Dočekal cho rằng điều này vẫn còn gây tranh cãi.

Theo ông, việc mã hóa thường chỉ bảo vệ dữ liệu trong quá trình truyền từ điện thoại đến máy chủ dịch vụ. Nhưng tại nơi lưu trữ, dữ liệu có thể không còn được mã hóa như nhiều người vẫn nghĩ. Thêm vào đó, một số dịch vụ vẫn nắm giữ khóa giải mã và về lý thuyết có thể truy cập nội dung.

Điều đáng chú ý hơn là ảnh cuối cùng vẫn nằm trong điện thoại hoặc máy tính của người nhận. Họ có thể lưu lại, chụp màn hình hoặc tiếp tục gửi cho người khác mà người gửi hoàn toàn không kiểm soát được. Vì vậy, nguy cơ bức ảnh “sống cuộc đời riêng” sau khi được chia sẻ là rất lớn.

Tuy nhiên, chuyên gia cũng phân biệt rằng trong các ứng dụng nhắn tin, người gửi thường biết khá rõ mình đang gửi cho ai, chẳng hạn trong nhóm gia đình trên WhatsApp hoặc Messenger. Dù vậy, nguyên tắc cơ bản vẫn không thay đổi: internet là không gian công cộng, và bất cứ thứ gì được đưa lên đó đều có thể lan ra ngoài tầm kiểm soát.

Nên trao đổi với trẻ và tôn trọng mong muốn của con
Ông Dočekal cho rằng khi trẻ đủ lớn để hiểu vấn đề, cha mẹ nên trao đổi với con về việc đăng ảnh và giải thích những rủi ro có thể phát sinh. Đây là một phần của giáo dục kỹ năng số.

Nếu trẻ không muốn ảnh của mình bị đưa lên mạng, phụ huynh nên tôn trọng rõ ràng mong muốn đó. Với trẻ quá nhỏ, như 3 hoặc 4 tuổi, việc xin ý kiến thực tế là khó khăn, nên giải pháp tốt nhất là tránh chia sẻ quá mức hoặc chia sẻ không cần thiết.

Có nghi ngờ thì tốt nhất đừng đăng
Theo chuyên gia, nguyên tắc an toàn nhất là nếu còn phân vân, tốt hơn hết nên không chia sẻ bức ảnh đó.

Trong trường hợp một bức ảnh đã bị đăng lên mạng mà lẽ ra không nên xuất hiện, việc đầu tiên cần làm là xóa càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, ông Dočekal nhấn mạnh rằng một khi nội dung đã được công bố, gần như chắc chắn đã có người nhìn thấy. Nếu nội dung gây chú ý hoặc gây sốc, ai đó có thể đã lưu lại hoặc chụp màn hình.

Ông cho rằng thực tế này diễn ra hằng ngày trên mạng xã hội, kể cả với các chính trị gia đăng nhầm hoặc đăng nội dung không phù hợp. Dù bài đăng bị xóa sau đó, hình ảnh hoặc nội dung vẫn có thể tiếp tục lan truyền.

Theo Irozhlas