Cơ quan Kiểm toán Tối cao phanh phui hàng loạt sai phạm trong đấu thầu tại trung tâm ghép tạng lớn nhất Séc.
Viện Y học Lâm sàng và Thực nghiệm (Institut klinické a experimentální medicíny - IKEM) đã liên tục vi phạm pháp luật và các quy định nội bộ trong việc quản lý tài sản và ngân sách nhà nước giai đoạn 2022-2024. Kết luận từ Cơ quan Kiểm toán Tối cao (Nejvyšší kontrolní úřad - NKÚ) cho thấy hàng loạt sai phạm nghiêm trọng trong các hợp đồng mua sắm và cung cấp dịch vụ trị giá hàng trăm triệu Korun, buộc viện này phải khẩn trương khắc phục.
Trong cuộc kiểm tra mới nhất, Cơ quan Kiểm toán Tối cao (Nejvyšší kontrolní úřad) đã rà soát 102 giao dịch tài chính với tổng trị giá 905,3 triệu Korun tại IKEM. Kết quả cho thấy, trong số 30 hợp đồng được kiểm tra, có tới một nửa (trị giá hơn 380 triệu Korun) vi phạm pháp luật. IKEM đã nhiều lần xé lẻ các đơn đặt hàng, hoặc chấp nhận mức giá thầu mà không hề đối chiếu với giá thị trường. Điển hình, viện đã tự ý giao các gói thầu cho một nhà cung cấp duy nhất mà không tổ chức đấu thầu cạnh tranh.
Phản hồi về vấn đề này, bà Barbora Brunclíková, người phát ngôn của IKEM cho biết: "Chúng tôi nhận thấy các kết luận của Cơ quan Kiểm toán Tối cao là rất nghiêm trọng. Trong quá trình kiểm tra, IKEM đã phản hồi bằng cách áp dụng hàng loạt biện pháp khắc phục. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân là do thiếu một phần tài liệu ở các mẫu được chọn."
Những sai phạm cụ thể được NKÚ chỉ ra bao gồm: chi 59,5 triệu Korun cho ba nhà cung cấp dịch vụ công nghệ và an ninh mạng mà không qua đấu thầu; mua một máy cộng hưởng từ (MRI) thử nghiệm với giá 72 triệu Korun (chưa VAT) từ báo giá duy nhất mà không khảo sát giá thị trường. Về dịch vụ giặt ủi đồ phẫu thuật, viện đã trả 3,6 triệu Korun cho nhà cung cấp cũ ngay cả khi hợp đồng đã hết hạn được một năm rưỡi. Sau đó, khi mở thầu mới, IKEM lại đưa ra các thông số vật liệu trùng khớp hoàn toàn với nhà cung cấp cũ. NKÚ đánh giá: "Theo NKÚ, điều này đã hạn chế một cách vô lý phạm vi các nhà thầu tiềm năng và làm ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh."
Đáng chú ý, một hợp đồng cung cấp dịch vụ lưu trú cho nhân viên kéo dài 20 năm đã được ký từ năm 2005 mà không qua đấu thầu. Chỉ tính riêng từ 2015 đến 2025, IKEM đã chi trả hơn 104 triệu Korun cho dịch vụ này. "NKÚ kết luận rằng việc vi phạm nghĩa vụ giao kết hợp đồng công theo luật đấu thầu đã dẫn đến việc sử dụng trái phép ngân sách nhà nước," báo cáo nêu rõ. Ngoài ra, 77% tài sản bị thanh lý được kiểm tra không có chứng từ chứng minh cách thức xử lý.
Cảnh báo về tình trạng này, NKÚ nhấn mạnh: "Theo các kiểm toán viên, hệ thống kiểm soát nội bộ tại Viện Y học Lâm sàng và Thực nghiệm cũng liên tục gặp trục trặc, không phát hiện được các vi phạm pháp luật cũng như quy định nội bộ của IKEM. Nếu không có những thay đổi căn bản đối với hệ thống này, các vi phạm tương tự có nguy cơ sẽ lặp lại trong tương lai." NKÚ cũng đã kiến nghị Bộ Y tế (Ministerstvo zdravotnictví) vào cuộc giám sát chặt chẽ hoạt động tài chính tại đây.
Về định hướng sắp tới, bà Brunclíková khẳng định: "Ban lãnh đạo hiện tại ngay từ khi bắt đầu hoạt động đã nỗ lực xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả. Mục tiêu không chỉ là kiểm soát việc tuân thủ các chỉ thị của IKEM và yêu cầu pháp lý, mà còn là thiết lập các cơ chế phòng ngừa hiệu quả."
IKEM hiện là trung tâm cấy ghép lớn nhất tại Séc. Dưới thời cựu giám đốc Michal Stiborek (người đã qua đời vào mùa thu năm 2023 sau khi bị điều tra về tội tống tiền), và sau đó là quyền giám đốc Helena Rögnerová do cựu Bộ trưởng Vlastimil Válek (đảng TOP 09) bổ nhiệm, viện đã quản lý khối tài sản lên tới 11,4 tỷ Korun vào năm 2024.
Theo Aktuálně.cz
