Các trường tiểu học tại Séc đã chính thức bắt đầu đợt nhận hồ sơ đăng ký vào lớp 1, dự kiến kéo dài đến hết giữa tháng 2. Dù tỷ lệ sinh sụt giảm đã khiến số lượng học sinh tại nhiều nơi ít đi rõ rệt, song tại một số khu vực, áp lực tuyển sinh vẫn cực kỳ căng thẳng. Tại những "điểm nóng" này, trẻ em không hề có sự đảm bảo chắc chắn về một suất học tại ngôi trường gần nhà nhất. Nguy cơ tái diễn kịch bản trớ trêu: dù trường chỉ cách nhà vài bước chân, trẻ vẫn bị từ chối vì hết chỗ và buộc phải chuyển đến những trường xa hơn. 

Tại Praha, sức nóng của mỗi mùa tuyển sinh từ lâu đã trở thành một "truyền thống" đầy áp lực. Như tại Quận Praha 2, số lượng hồ sơ đăng ký hàng năm luôn vượt quá chỉ tiêu tiếp nhận. Trong kỳ tuyển sinh năm ngoái, nơi đây ghi nhận tổng cộng 1.105 trẻ đăng ký, nhưng chỉ một nửa trong số đó thực sự cư trú trên địa bàn quận. Dù các trường luôn ưu tiên học sinh đúng tuyến, song ngay cả nhóm đối tượng này cũng không thể chắc chắn về một suất học chính thức. 

“Năm ngoái, chúng tôi đã ghi nhận tình trạng quá tải học sinh đúng tuyến tại hai trường tiểu học Londýnská và Slovenská, buộc phải tổ chức bốc thăm để phân định. Dự báo kỳ tuyển sinh lớp 1 năm nay cũng sẽ diễn biến tương tự”, bà Andrea Zoulová, phát ngôn viên Quận Praha 2 xác nhận. 

Cũng theo bà Zoulová, dù tổng công suất của các trường tại địa phương đủ khả năng tiếp nhận toàn bộ trẻ em trong khu vực, nhưng việc có được một vị trí tại ngôi trường mà phụ huynh mong muốn lại là câu chuyện hoàn toàn không được đảm bảo. 

Tình trạng quá tải tương tự cũng đang diễn ra tại khu vực Košíře thuộc Quận Praha 5. Nơi đây từng chứng kiến cảnh phải tổ chức bốc thăm ngay cả đối với nhóm học sinh đúng tuyến. Tuy nhiên, chính quyền địa phương đang nỗ lực xoay chuyển tình hình. 

"Dựa trên những đánh giá sát sao từ kỳ tuyển sinh năm ngoái, chúng tôi đã triển khai phương án tăng chỉ tiêu tại các trường tiểu học, đồng thời điều chỉnh lại địa bàn phân tuyến. Mục tiêu cốt lõi là đảm bảo mọi trẻ em đều được tiếp nhận vào đúng ngôi trường tại địa phương mình cư trú, từ đó chấm dứt việc phải dùng đến hình thức bốc thăm may rủi," ông Martin Damašek (TOP 09), Phó Thị trưởng phụ trách giáo dục của quận, khẳng định. 

Siết chặt quy định hoãn nhập học lớp 1 

Tình trạng bốc thăm giành suất hay quá tải trường học không còn là "đặc sản" của riêng Praha. Phụ huynh tại các thành phố khác như Liberec, Hradec Králové hay Mladá Boleslav cũng đang phải trải qua những giờ phút căng não tương tự để tìm chỗ học cho con. Đáng chú ý, áp lực năm nay còn gia tăng gấp bội khi các quy định mới về việc hạn chế tạm hoãn nhập học chính thức có hiệu lực. 

“Với việc các trường hợp xin lùi thời gian nhập học bị siết chặt đáng kể từ năm học tới, chúng tôi đang chuẩn bị cho một kịch bản phức tạp hơn bao giờ hết,” bà Lucie Francová, Trưởng phòng Giáo dục thành phố Kutná Hora, nhận định. 

Hệ quả tất yếu là các trường tiểu học sẽ phải đối mặt với "làn sóng" học sinh kép: bao gồm toàn bộ trẻ em đã tạm hoãn từ năm ngoái nay bắt đầu đi học, cộng thêm số trẻ đúng tuổi năm nay – trong khi tỷ lệ trẻ được phép lùi thời gian nhập học chắc chắn sẽ giảm mạnh.

Những trẻ sinh trước ngày 31/03/2020 sẽ là đối tượng chịu tác động trực tiếp từ các quy định mới khắt khe hơn trong việc xét duyệt tạm hoãn nghĩa vụ đến trường. Theo đó, việc lùi thời gian nhập học chỉ được cấp phép duy nhất cho các trường hợp trẻ có tình trạng sức khỏe không đảm bảo để tham gia học tập trực tiếp tại lớp trong thời gian dài. 

Để hoàn thiện hồ sơ xin tạm hoãn, phụ huynh bắt buộc phải cung cấp văn bản xác nhận từ chuyên gia tâm lý lâm sàng hoặc bác sĩ chuyên khoa (ví dụ: bác sĩ ung bướu), đồng thời phải có đánh giá chuyên môn từ cơ sở tư vấn giáo dục. Đáng chú ý, các bác sĩ nhi khoa tổng quát sẽ không còn thẩm quyền cấp các loại giấy xác nhận này như trước đây. 

“Chúng tôi coi đây là năm học cuối cùng phải 'đánh vật' với bài toán quá tải công suất. Các dữ liệu dự báo cho thấy từ năm học 2027/2028 trở đi, số lượng trẻ đến tuổi vào lớp 1 sẽ giảm mạnh, tương ứng với tỷ lệ sinh sụt giảm trong những năm gần đây,” bà Francová bổ sung thêm. 

Tại Hradec Králové, "điểm nóng" nhất thường tập trung ở ngôi trường trên phố Úprkova và áp lực tương tự dự kiến sẽ tái diễn trong năm nay. Bà Kateřina Rohlíčková, phát ngôn viên chính quyền thành phố, cho biết năm ngoái trường đã buộc phải tổ chức bốc thăm đối với nhóm học sinh cư trú ngoài địa bàn phân tuyến. Dù tổng số lượng trẻ đăng ký năm nay có xu hướng giảm nhẹ, nhưng tại một số khu vực đang đô thị hóa, áp lực vẫn hiện hữu do làn sóng các gia đình trẻ chuyển đến sinh sống. 

“Trong trường hợp trẻ không được tiếp nhận vào đúng ngôi trường theo hộ khẩu thường trú, các em chắc chắn sẽ được sắp xếp vào một trường tiểu học khác thuộc hệ thống công lập của thành phố Hradec Králové,” bà Rohlíčková khẳng định, đồng thời cho biết đợt nhận hồ sơ tại đây sẽ diễn ra vào hai ngày 6 và 7 tháng 2 tới. 

Tại Liberec, công suất các trường tiểu học năm nay dự kiến vừa đủ để đáp ứng nhu cầu. “Chúng ta vẫn phải chờ xem thế nào vì hiện chưa có số liệu thống kê mới nhất của tháng Giêng. Tuy nhiên, điều đáng quan ngại là năm nào chúng tôi cũng phải đối mặt với tình trạng ‘chạy hộ khẩu’ để chọn trường (spádová turistika),” ông Ivan Langr, Phó Thị trưởng phụ trách giáo dục thành phố, chia sẻ. Trung bình mỗi năm tại đây có khoảng 150 đến 200 trường hợp xin tạm hoãn nhập học, nhưng ông Langr thừa nhận rất khó để đưa ra dự báo chính xác cho năm nay dưới tác động của quy định mới. 

Tâm điểm của sự chú ý tại Liberec vẫn là Trường Tiểu học Lesní – ngôi trường luôn trong tình trạng “cháy” chỗ. Theo ông Phó Thị trưởng, kịch bản tuyển sinh năm nay tại đây có thể sẽ còn kịch tính hơn mọi năm. Lý do là chỉ riêng trường mầm non Bertík (thuộc diện đúng tuyến) đã có tới 50 trẻ chuẩn bị vào lớp 1, trong khi tổng chỉ tiêu của Trường Lesní chỉ là 60 học sinh cho hai lớp mới. Như vậy, cánh cửa cho các đối tượng còn lại đang trở nên hẹp hơn bao giờ hết. 

Xu hướng sụt giảm số lượng trẻ em: Áp lực dần hạ nhiệt? 

Nhiều thành phố khác dường như đã bước qua giai đoạn căng thẳng nhất. Tại Mladá Boleslav, tình hình từng trở nên đặc biệt phức tạp do số lượng trẻ em Ukraine tăng cao, chiếm hơn 1/5 tổng số học sinh toàn thành phố. Thực tế này đã từng buộc hai ngôi trường tại địa phương phải tổ chức bốc thăm để phân bổ chỉ tiêu vào lớp 1. 

“Chúng tôi dự kiến số lượng hồ sơ năm nay sẽ tương đương năm ngoái. Sẽ không có quá nhiều trẻ đến mức gây nghẽn đợt tuyển sinh; chúng tôi đã từng vượt qua những năm có số lượng trẻ đông đảo hơn nhiều,” bà Šárka Charousková, phát ngôn viên chính quyền Mladá Boleslav, cho biết. 

Đối với nhóm trẻ lớn tuổi người Ukraine, thành phố vẫn duy trì một ngôi trường riêng biệt (cấp THCS) theo diện ngoại lệ. Trong khi đó, trẻ mầm non là người nước ngoài, bao gồm cả trẻ em Ukraine, sẽ tham gia đăng ký vào lớp 1 dựa trên nơi cư trú hiện tại. Tuy nhiên, ngay cả tại đây, tác động của việc sụt giảm tỷ lệ sinh đã bắt đầu lộ rõ. Thành phố thậm chí đang cân nhắc hủy bỏ dự án xây dựng một ngôi trường mới tại khu vực Dubce dù đã có sẵn bản thiết kế. 

“Các dự báo nhân khẩu học cho thấy áp lực lên hệ thống trường học và mầm non sẽ không còn quá lớn trong những năm tới. Do đó, lãnh đạo thành phố đang xem xét lại tính cấp thiết của dự án trường học tại Dubce, dù quyết định cuối cùng vẫn chưa được đưa ra,” bà Charousková nói thêm. 

Tình trạng tương tự cũng được ghi nhận tại Kolín, Kladno hay Příbram. Dù một số dự án mở rộng trường học đang được hoàn tất, nhưng lượng trẻ tại các trường mầm non đang giảm dần, kéo theo áp lực tuyển sinh đi xuống. Biến số duy nhất hiện nay là làn sóng dịch chuyển dân cư và các dự án bất động sản mới tại những vị trí đắc địa. 

Ở một góc nhìn tích cực hơn, ông Petr Kowanda, Phó Thị trưởng thành phố Mělník, nhận định: “Nếu số lượng học sinh trong mỗi lớp thấp hơn mức tối đa, đây thực chất lại là một tín hiệu đáng mừng cho chất lượng giáo dục.” 

Theo ước tính của Bộ Giáo dục, trong năm nay có thể có khoảng 140.500 trẻ em đến đăng ký nhập học vào lớp 1, nhưng sẽ chỉ có gần 120.000 em thực sự bước vào lớp 1. Thời gian đăng ký kéo dài đến giữa tháng 2.

(Theo Novinky)