Cuộc giằng co trong Nhà Trắng về cách quản lý AI

Khi AI phát triển ngày một nhanh, các cố vấn của ông Trump chia rẽ về việc siết quản lý, trong lúc giới công nghệ tích cực vận động duy trì cách tiếp cận nới lỏng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 6/5. (Ảnh: AP)

Nhiều quan chức cấp cao của Nhà Trắng, gồm Scott Bessent và Susie Wiles, tỏ ra bất bình sau khi cố vấn AI David Sacks thuyết phục Tổng thống Trump hủy sắc lệnh hành pháp dự kiến ban hành hồi tháng 5. Văn bản này vốn được thiết kế để mở rộng quyền giám sát của chính phủ đối với các mô hình AI.

Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles cho hay ông Sacks đã thuyết phục Tổng thống trong cuộc gọi vào phút chót, các nguồn tin am hiểu vấn đề chia sẻ với WSJ. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent lo ngại các cuộc tấn công mạng do AI hỗ trợ có thể tàn phá nghiêm trọng hệ thống ngân hàng của Mỹ.

Ông David Sacks xuất hiện trên màn hình khi tham dự trực tuyến Hội nghị Bộ trưởng Đổi mới G20, tại Chapel Hill, bang Bắc Carolina, ngày 1/9. (Ảnh: AFP)

Sau những nỗ lực vận động từ bà Wiles và ông Bessent, Tổng thống Trump sau đó đã ký một phiên bản thu gọn của sắc lệnh.

Trong những tháng sau đó, bà Wiles, ông Bessent cùng nhiều quan chức khác gần như ngày nào cũng họp để bàn về rủi ro của ngành AI và các biện pháp quản lý, đồng thời thuyết phục ông Trump can dự sâu hơn. Các quan chức Nhà Trắng cũng thường xuyên trao đổi với lãnh đạo các công ty như Sam Altman của OpenAI và giới lãnh đạo Anthropic để thảo luận những lo ngại về AI.

Từ trái qua phải: Tổng thống Donald Trump, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick và ông David Sacks tại Phòng Bầu dục ngày 11/12/2025. (Ảnh: AFP)

Sự bất đồng giữa các cố vấn AI của ông Trump, cả trong lẫn ngoài chính phủ, tiếp tục kéo dài trong những tuần sau đó. Bà Wiles, ông Bessent và Giám đốc Mạng Quốc gia Sean Cairncross thường xuyên thúc đẩy việc tăng cường giám sát từ chính phủ.

Trái lại, ông Sacks, Tổng giám đốc Meta Mark Zuckerberg và CEO Nvidia Jensen Huang nằm trong số những người liên tục giục Tổng thống duy trì tiếp cận nới lỏng quy định với AI, một hướng đi dường như đang chiếm ưu thế.

Tỷ phú Elon Musk và CEO Nvidia Jensen Huang xuất hiện cùng ông Trump trong chuyến thăm Trung Quốc ngày 13/5. (Ảnh: AFP)

Ông Sacks được xem là tâm điểm bất đồng đối với một số quan chức Nhà Trắng. Trong vai trò ban đầu là "trùm" về AI và tiền số của chính quyền, Sacks ủng hộ việc chính phủ hạn chế can thiệp vào AI. Một số quan chức chính quyền sau đó đã âm thầm rà soát các doanh nghiệp của Sacks để xem liệu nhà đầu tư mạo hiểm này có trục lợi cá nhân nếu ngăn chặn các quy định hay không.

Khi Sacks đảm nhận vị trí nhân viên chính phủ đặc biệt, Văn phòng Đạo đức Chính phủ yêu cầu công ty đầu tư của ông phải thoái vốn một phần danh mục đầu tư vào AI. Danh mục trị giá hàng tỷ USD của công ty này gồm cổ phần tại SpaceX của Elon Musk và nhiều startup AI. Trước đó, Sacks cũng từng đầu tư vào Meta của Zuckerberg, Palantir và Airbnb.

Ông rời vị trí "trùm" AI vào tháng 3 để trở thành đồng chủ tịch một hội đồng cố vấn công nghệ của Nhà Trắng. Trong 6 tháng qua, một số quan chức chính quyền ngày càng tỏ ra lo ngại về tốc độ phát triển của công nghệ AI và việc chính quyền có mức độ giám sát quá ít.

Sức ảnh hưởng của Sacks một lần nữa được thể hiện trong tuần này khi ông Trump ngày 14/9 gọi tới sự kiện "All-In" do podcast công nghệ mà Sacks đồng dẫn chương trình tổ chức. Khi đó, Sacks đang đứng trên sân khấu cùng ông Huang trong buổi ghi hình trực tiếp, và CEO Nvidia đã nhận cuộc gọi. Ông Huang ca ngợi những tuyên bố trước đó của ông Trump rồi bật loa ngoài.

"Robot sẽ không chiếm quyền kiểm soát. AI sẽ không thâu tóm phần còn lại của thế giới", ông Trump nói.

Người phát ngôn Nhà Trắng Liz Huston khẳng định chính quyền cam kết giải phóng sức sáng tạo của người Mỹ, hỗ trợ triển khai an toàn và thành công các mô hình AI tiên tiến nhất thế giới, đồng thời bảo vệ an ninh quốc gia.

Nguyên do bất đồng

Việc Anthropic giới thiệu mô hình Mythos mạnh mẽ vào mùa xuân đã khiến Nhà Trắng thay đổi cách nhìn về AI. Các quan chức nhận ra công cụ này có thể bị lợi dụng để tiến hành các cuộc tấn công mạng và đe dọa an ninh quốc gia.

Một quan chức cấp cao trong chính quyền gọi Mythos là "báo động đỏ", cho biết các quan chức đã phải liên tục trao đổi suốt ngày đêm trong nhiều ngày về chủ đề này.

Vào tháng 7, một cuộc thử nghiệm bảo mật của OpenAI, trong đó hàng trăm tác tử AI phối hợp xâm nhập hệ thống của Hugging Face, càng làm dấy lên lo ngại trong giới chức về nguy cơ các mô hình AI mất kiểm soát.

Kể từ đó, các quan chức Nhà Trắng thường xuyên tranh luận với những lãnh đạo công ty AI, vốn phản đối nỗ lực siết quản lý. Theo những người nắm rõ sự việc nói với WSJ, có lúc các lãnh đạo này còn trực tiếp tìm đến ông Trump.

Một số trợ lý Nhà Trắng tự bổ túc kiến thức về AI, đồng thời liên tục tham vấn các chuyên gia trong ngành để nắm bắt cơ chế vận hành của công nghệ này.

Nhà Trắng bắt đầu xem xét kịch bản các nhà phát triển biến chất hoặc thế lực nước ngoài lợi dụng AI để tấn công người dân và phá hoại hạ tầng trọng yếu của Mỹ, như mạng lưới điện, nước. Quá trình đánh giá này có sự tham gia của Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) và Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA).

Khi các cuộc thảo luận tại Nhà Trắng mở rộng sang nguy cơ AI bị lợi dụng để tạo vũ khí sinh học, đôi lúc các quan chức cấp cao của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) cũng góp mặt.

Bất chấp những lo ngại từ các cố vấn thân cận, ông Trump vẫn cho rằng Mỹ cần đẩy nhanh phát triển AI và tiếp tục xây dựng các trung tâm dữ liệu để cạnh tranh với Trung Quốc và thúc đẩy kinh tế.

"Có một âm mưu điên rồ chống lại AI và các trung tâm dữ liệu, và Trung Quốc là bên duy nhất vui mừng. Ai làm chủ được AI, người đó sẽ chiến thắng!", ông viết trên Truth Social ngày 14/9.

Ông Trump cũng bảo vệ việc xây dựng các trung tâm dữ liệu, dù các cuộc thăm dò cho thấy đa số người Mỹ không muốn chúng được xây gần nơi mình sống. Một số cố vấn bên ngoài cũng cảnh báo lập trường này có thể khiến ông bị cho là xa rời công chúng.

Phát biểu tại một sự kiện của Politico ngày 16/9, Sacks cho rằng luật hiện hành về trách nhiệm sản phẩm và các biện pháp chống gian lận phần lớn đã đủ để quản lý các mô hình AI vào thời điểm này.

Các trợ lý của ông Trump gặp nhiều khó khăn trong việc thuyết phục Tổng thống rằng AI tồn tại những mặt trái đáng lo ngại. Một quan chức cấp cao nói với WSJ rằng ông Trump "hứng thú" với AI dù "không sử dụng nó thường xuyên".

Demis Hassabis, nhà khoa học trưởng của Alphabet, gần đây đã đề xuất với giới chức Nhà Trắng về một tổ chức do ngành tự tài trợ nhằm thiết lập tiêu chuẩn và ngăn ngừa rủi ro từ AI, tương tự Cơ quan Quản lý Ngành Tài chính (FINRA) đang giám sát các công ty môi giới.

Nhiều lãnh đạo trong ngành ủng hộ ý tưởng này, nhưng Zuckerberg, Huang và Musk lại phản đối. Họ lo ngại về việc ai sẽ được chọn vào tổ chức và nguy cơ quyền lực tập trung vào OpenAI, Anthropic và Google. Theo những người nắm rõ sự việc, họ đã lần lượt trao đổi với ông Trump, bày tỏ quan ngại về đề xuất và ủng hộ cách quản lý AI tương đối nhẹ tay hiện nay.

Ông Trump cuối cùng đã không đồng ý thành lập một tổ chức như vậy, quyết định gây thất vọng đối với một số quan chức Nhà Trắng. Hôm 14/9, ông tuyên bố điều duy nhất Mỹ cần để quản lý AI là một "tổng thống mạnh mẽ và sáng suốt".

(Theo VnExpress)