Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Séc đồng loạt chuyển từ vận tải đường sắt sang đường bộ
Chỉ riêng trong tháng 9 năm nay, 330.000 xe tải hạng nặng đã đi qua các trạm thu phí tại Séc. Trong hàng trăm triệu tấn hàng hóa được vận chuyển, gỗ và than ngày càng chiếm tỷ trọng lớn. Với các doanh nghiệp nhỏ, vận tải bằng xe tải có chi phí thấp hơn. Những yếu tố khác như tiết kiệm thời gian hay bảo đảm tốt hơn chất lượng nguyên liệu cũng được cân nhắc. Vì vậy, xe tải hạng nặng ngày càng xuất hiện nhiều trên cả những tuyến đường ngoài mạng lưới vận tải quốc tế.
“Ở thời điểm hiện tại, vận chuyển bằng đường sắt không còn hiệu quả về kinh tế đối với chúng tôi,” bà Eva Korbičková, đồng sở hữu một kho than tại Nové Město na Moravě, giải thích lý do không sử dụng tuyến đường sắt chỉ cách doanh nghiệp vài mét. “Dịch vụ của ČD Cargo đắt đỏ và phải chờ rất lâu toa tàu mới được đưa đến đây,” bà nói.
Ông Michal Roh, Giám đốc Ban Hỗ trợ kinh doanh của ČD Cargo, cho biết doanh nghiệp đang cung cấp “những mô hình kinh doanh hiệu quả hơn, trong đó vận chuyển theo các đoàn toa lớn hơn cho phép chuyên chở khối lượng hàng hóa nhiều hơn”. Tuy nhiên, phương án này lại không hiệu quả về kinh tế đối với các khách hàng nhỏ. Vì vậy, gia đình Korbičkovi vận chuyển 6.000 tấn than mỗi năm bằng đường bộ.
“Chúng tôi có xe tải và đội vận tải riêng, đồng thời ký hợp đồng với các đơn vị vận tải đường bộ. Hiện vận chuyển bằng toa tàu đắt hơn xe tải khoảng 10%,” bà Korbičková cho biết.
Các doanh nghiệp ngành gỗ cũng xác nhận tình trạng tương tự. Hợp tác xã Lâm nghiệp các đô thị Přibyslav đã lựa chọn mua xe tải riêng.
“Hiện có rất nhiều ga đường sắt không còn cung cấp dịch vụ đưa toa tàu vào bãi. Chúng bị gọi là các ga ‘độc’, tức không có nhân viên phục vụ, nên không thể bốc hàng tại đó. Vấn đề thứ hai đương nhiên là giá cả,” ông Jiří Svoboda, Giám đốc hợp tác xã, cho biết.
Chi phí là mối quan tâm của bên mua nhiều hơn các đơn vị sản xuất gỗ, bởi phí vận chuyển được tính vào giá bán. Đây cũng là lý do tài xế Jaromír Havelka của hợp tác xã ngày càng bận rộn.
“Chắc chắn lượng hàng chúng tôi vận chuyển bằng đường bộ nhiều hơn bằng toa tàu,” ông Havelka nói. Mỗi chuyến xe có thể chở tối đa 40 mét khối gỗ và ông có thể thực hiện tới 5 chuyến mỗi ngày.
“Than được chất lên xe vào buổi tối, sáng hôm sau đã có mặt tại đây”
Kho than Staněk ở Suchdol nad Lužnicí vẫn tiếp nhận than bằng tàu hỏa cách đây một năm rưỡi, nhưng hiện doanh nghiệp đã chuyển sang sử dụng xe tải, với tần suất từ 2 đến 3 chuyến mỗi tuần.
“Tôi có thể theo dõi trực tuyến tại Bílina xem xe tải có đang ở đó hay không, đồng thời nhìn thấy mã phiếu nhận than của chúng tôi,” bà Dana Staňková, một nhân viên của doanh nghiệp, cho biết.
Trước đây, công ty vận chuyển 80% lượng than bằng đường sắt và chỉ sử dụng xe tải như một phương án bổ sung.
“Nếu tính tổng mọi khoản chi phí, vận tải đường sắt đắt hơn khoảng 20%,” bà Staňková nhận định.
Giá cả cũng là yếu tố quyết định đối với ông David Ciml, Giám đốc điều hành CD Paliva tại Kájov, thuộc khu vực Český Krumlov. Doanh nghiệp này đã ngừng vận chuyển than bằng tàu hỏa từ 15 năm trước.
“Than được chất lên xe vào buổi tối và sáng hôm sau đã có mặt tại đây,” ông nói.
Theo ông Ciml, chất lượng cũng là một yếu tố quan trọng. Than càng ít phải bốc dỡ và sang tải thì chất lượng càng được bảo đảm. Đây cũng là lý do ông không muốn quay lại sử dụng đường sắt.
Tỷ trọng xe tải trong vận tải hàng hóa nội địa ngày càng tăng
Sản lượng vận tải của xe tải, được tính dựa trên khối lượng hàng hóa và quãng đường vận chuyển, đã tăng khoảng 15% kể từ năm 2021. Ngược lại, sản lượng vận tải đường sắt giảm 1/8, tương đương khoảng 12,5%.
Khoảng 80% tổng lượng hàng hóa vận chuyển trên lãnh thổ Séc hiện được chuyên chở bằng đường bộ. Mức cao kỷ lục được thiết lập vào năm ngoái có thể tiếp tục bị phá trong năm nay. Theo số liệu thống kê sơ bộ, sản lượng vận tải bằng xe tải trong quý II đã đạt mức cao chưa từng có.
“Bộ Giao thông và Bộ trưởng Giao thông Ivan Bednárik, đại diện đảng SPD, đang triển khai theo các kế hoạch của châu Âu. Bộ hỗ trợ xây dựng hoặc khôi phục các tuyến đường sắt nhánh, cũng như các trung tâm trung chuyển đa phương thức. Trong những năm gần đây, hơn 1 tỷ korun từ các quỹ của châu Âu đã được dành cho lĩnh vực này và các dự án hiện đang được triển khai,” người phát ngôn Bộ Giao thông cho biết.
Năm ngoái, các doanh nghiệp vận tải đã trả mức phí đường bộ kỷ lục 19 tỷ korun, cao hơn khoảng 75% so với 6 năm trước. Số đoạn đường thu phí đã tăng lên và từ tháng 7/2027, Bộ Giao thông dự kiến tiếp tục nâng mức phí. Đối với loại xe tải phổ biến nhất chạy trên đường cao tốc, mức phí sẽ tăng gần 20%, lên 7 korun/km.
Tuy nhiên, mức phí này vẫn thấp hơn tại Áo hoặc Đức. Chi phí đi xuyên Séc từ phía tây sang phía đông sẽ tăng thêm 475 korun. Với một xe chở đầy hàng, mức tăng tương đương khoảng 2 haléř cho mỗi kg hàng hóa.
“Nếu nền kinh tế vận hành, nền kinh tế cần vận tải và cần loại hình dịch vụ này. Doanh nghiệp có thể phải trả thêm một chút cho việc vận chuyển, nhưng mức tăng có lẽ chỉ vào khoảng vài phần trăm, thậm chí chỉ ở mức thấp,” ông Vojtěch Hromíř, Tổng thư ký Hiệp hội Vận tải ôtô Česmad Bohemia, nhận định.
Theo ông Michal Štengl, Tổng biên tập tạp chí Transport a Logistika, chi phí và tốc độ là hai yếu tố then chốt đối với các bên liên quan.
“Trong trường hợp này, đường sắt không bao giờ có thể cạnh tranh với đường bộ, bởi vận tải đường bộ vừa rẻ, vừa rất nhanh chóng và linh hoạt,” ông giải thích. “Khi muốn vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt, doanh nghiệp phải thực hiện nhiều công đoạn bốc dỡ và trung chuyển hơn. Điều đó khiến thời gian vận chuyển kéo dài và quan trọng nhất là làm tăng chi phí.”
(Theo ČT24)
