Doanh nhân Việt kiều không nợ thuế vẫn bị cấm xuất cảnh, sau khi được giải quyết thì 'trân trọng và khâm phục'
Ông Nguyễn Đình Minh Trị – một người có tiếng trong cộng đồng doanh nhân Việt kiều – kể rằng mới đây bản thân ông đã đối diện nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh dù không nợ thuế.
Trong một bài đăng hôm 10/11 trên trang Facebook cá nhân, doanh nhân Mỹ gốc Việt này kể rằng vào ngày 9/11, sau khi từ Mỹ về Việt Nam giải quyết công việc và dự kiến trở lại Mỹ vào ngày 15/11, ông được nhân viên quản lý xuất nhập cảnh tại sân bay thông báo có vấn đề liên quan đến nghĩa vụ thuế của một công ty cũ do ông từng làm đại diện pháp luật.
Doanh nghiệp được nhắc đến là Công ty TNHH Thương mại và Tư vấn Mỹ Việt (USV) đã ngừng hoạt động gần 20 năm.
Sau khi làm việc với cơ quan thuế tại Hà Nội, ông cho biết cán bộ thuế xác nhận doanh nghiệp không còn nợ thuế. Tuy nhiên, do công ty chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế khi ngừng hoạt động nên hồ sơ vẫn tồn tại trong hệ thống quản lý.
Đến hôm 11/11, ông Trị đăng tải một bài viết khác cho biết Thuế cơ sở 3 Hà Nội đã ban hành thông báo hủy bỏ việc tạm hoãn xuất cảnh đối với ông.
Ông cũng lên tiếng "cảm ơn chân thành", "trân trọng và khâm phục" ngành thuế Việt Nam, đồng thời cho biết sẽ kiến nghị Bộ Ngoại giao Mỹ xem xét bổ sung thông tin liên quan đến rủi ro công dân Mỹ có thể bị tạm hoãn xuất cảnh khỏi Việt Nam vào các tài liệu hướng dẫn dành cho công dân Mỹ đi nước ngoài.
Theo phản ánh trước đó của doanh nhân Nguyễn Đình Minh Trị, để xử lý dứt điểm vụ việc, ông buộc phải thực hiện lại các thủ tục liên quan đến con dấu và hồ sơ pháp lý cũ – dự kiến mất 1-2 tháng.
"Chỉ vì khi ngừng hoạt động gần 20 năm trước, công ty chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế. Bây giờ muốn giải quyết phải xử lý lại con dấu cũ cùng hồ sơ giấy tờ, dự kiến mất từ 30 đến 60 ngày. Không nợ thuế mà vẫn có nguy cơ không được xuất cảnh. Như vậy có hợp tình, hợp lý hay không?" ông viết hôm 10/11.
Ông Trị cũng dẫn các quy định tại một số quốc gia như Mỹ, Úc, Singapore và Malaysia, cho rằng các biện pháp hạn chế xuất cảnh thường được áp dụng đối với người nợ thuế hoặc không thực hiện nghĩa vụ tài chính với nhà nước.
Vị doanh nhân đồng thời đặt vấn đề về trách nhiệm quản lý của cơ quan chức năng khi hồ sơ doanh nghiệp tồn đọng trong thời gian dài.
Theo ông, nếu doanh nghiệp đã ngừng hoạt động và không còn kê khai trong nhiều năm, cơ quan quản lý có thể chủ động kiểm tra, thông báo và hướng dẫn xử lý sớm hơn thay vì để vướng mắc kéo dài hàng chục năm.
Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận trách nhiệm của bản thân trong việc chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế cho doanh nghiệp, song cho rằng việc xử lý cần xem xét từ cả hai phía để bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và quyền lợi của người dân.
"Tôi chỉ mong Thuế cơ sở 3 Hà Nội và các cơ quan có thẩm quyền xem xét một giải pháp đúng pháp luật, hợp tình, hợp lý. Với người không nợ thuế, sẵn sàng hợp tác, có thể cho phép ủy quyền tiếp tục giải quyết thủ tục và xem xét hủy tạm hoãn xuất cảnh khi đáp ứng các điều kiện cần thiết."
Vụ việc của ông Trị diễn ra trong bối cảnh Việt Nam hiện đẩy mạnh chiến dịch mà chính quyền gọi là "làm sạch mã số thuế", tập trung xử lý các mã số thuế tồn đọng của doanh nghiệp và hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế.
Chiến dịch này đã dẫn đến nhiều bất cập khiến các đại biểu Quốc hội tranh luận tại nghị trường trong kỳ họp thứ hai đang diễn ra.
Cơ quan thuế gần đây đã đưa hàng loạt lãnh đạo doanh nghiệp và người đại diện pháp luật vào diện tạm hoãn xuất cảnh nhằm thu hồi nợ thuế.
Báo Tuổi Trẻ hôm 10/11 đưa tin một phụ nữ bị từ chối xuất cảnh khi phát hiện đứng tên đại diện pháp luật công ty nợ thuế 12 tỷ đồng, dù không biết doanh nghiệp này tồn tại.
Danh sách hiện có khoảng 100.000 người với tổng số nợ gần 61.000 tỷ đồng, trong đó có trường hợp chỉ nợ vài ngàn đồng, thậm chí chỉ 600 đồng.
Phạm vi áp dụng sau đó được mở rộng sang cả các cá nhân được xác định là "chủ sở hữu hưởng lợi" của doanh nghiệp, chẳng hạn như cổ đông – tức dù không điều hành công ty, tập đoàn mà chỉ sở hữu cổ phiếu vẫn có thể bị hoãn xuất cảnh.
Thậm chí có trường một Việt kiều khác nộp thừa thuế 40.000 đồng cũng bị hoãn xuất cảnh.
Điều đáng chú ý là trong khi chính quyền đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 23 nhằm huy động nguồn lực từ người Việt Nam ở nước ngoài, thì cách thực hiện chiến dịch "làm sạch mã số thuế" hiện tại lại gây khó các doanh nhân Việt kiều.
Bộ Công an đang đề xuất mở rộng các biện pháp cưỡng chế như hoãn xuất cảnh, cúp điện, nước và internet đối với người vi phạm hành chính.
Tuy nhiên, một số đại biểu Quốc hội cho rằng chỉ nên hoãn xuất cảnh khi có căn cứ rõ ràng về nguy cơ trốn tránh nghĩa vụ, đồng thời đặt câu hỏi về việc áp dụng biện pháp này với cả những trường hợp không nợ hoặc nộp thừa thuế.
Chẳng hạn, Đại biểu Thạch Phước Bình từ đoàn Vĩnh Long vào hôm 29/9 đề xuất chỉ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh khi có căn cứ rõ ràng cho thấy người vi phạm có nguy cơ trốn tránh nghĩa vụ.
"Không nên để người dân chỉ biết mình bị tạm hoãn xuất cảnh khi đến cửa khẩu," Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn nói trong phiên thảo luận tổ Quốc hội chiều 26/10.
Vào hôm 10/11, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề xuất chấm dứt việc áp dụng tạm hoãn xuất cảnh một cách tràn lan đối với người đại diện doanh nghiệp, đặc biệt là các trường hợp chỉ vi phạm thủ tục hoặc có khoản nợ thuế nhỏ.
Theo VCCI, biện pháp này chỉ nên áp dụng khi có quyết định xác định nợ thuế cụ thể và người nộp thuế cố tình chây ỳ.
VCCI cũng kiến nghị đơn giản hóa thủ tục đóng mã số thuế, xử lý các khoản nộp thừa nhỏ và tăng cường liên thông dữ liệu giữa cơ quan thuế với cơ quan đăng ký kinh doanh để giảm vướng mắc cho doanh nghiệp và người dân.
Tổ chức này cũng đề xuất có cơ chế khôi phục quyền kinh doanh cho những người bị mạo danh thành lập doanh nghiệp, thay vì chỉ miễn áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh trong thời gian điều tra.
Tổng Lãnh sự quán Singapore tại TP HCM vào hôm 10/11 đã đưa ra cảnh báo đối với công dân Singapore về nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh nếu còn các nghĩa vụ thuế hoặc thủ tục doanh nghiệp chưa hoàn tất tại Việt Nam.
Trên trang cá nhân, ông Nguyễn Đình Minh Trị cho biết mình sinh năm 1956.
Theo nhiều nguồn tin, ông rời Việt Nam vào năm 1975 sau sự sụp đổ của Việt Nam Cộng hòa. Từ năm 1978 đến 1987, ông làm việc tại trung tâm nghiên cứu của tập đoàn năng lượng Shell tại Mỹ.
Năm 1987, ông trở về Việt Nam trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ Đổi mới. Thay vì tiếp tục con đường nghiên cứu chuyên môn, ông chuyển sang vai trò kết nối doanh nghiệp, công nghệ và nguồn vốn quốc tế với thị trường Việt Nam.
Trong những năm sau đó, ông tham gia các dự án trong lĩnh vực viễn thông, công nghệ, tài chính và đầu tư. Ông từng hợp tác hoặc hỗ trợ các dự án liên quan đến Motorola, US West, VNPT và một số đối tác quốc tế khác.
Ông cũng được nhắc đến trong các hoạt động kết nối doanh nghiệp nước ngoài với thị trường tài chính Việt Nam, bao gồm các tổ chức như ACE Insurance (nay thuộc Chubb), GE Capital và UBS.
Những năm gần đây, ông tập trung nhiều hơn vào lĩnh vực tài chính và bất động sản tại Mỹ. Năm 2023, ông thành lập USV Bancorp tại Houston, bang Texas, với định hướng phát triển mô hình ngân hàng cộng đồng phục vụ nhu cầu kết nối tài chính giữa Việt Nam và Mỹ.
(Theo BBC News Tiếng Việt)
