Du lịch đường sắt: Liên Âu tăng thêm các chuyến tàu đêm, trong đó có Séc
Sự phục hồi của du lịch thời kỳ hậu Covid đã khiến cho giá vé máy bay tăng mạnh trong thời gian qua. Theo Tổng cục hàng không dân dụng DGAC của Pháp, tính trung bình giá vé máy bay châu Âu trong năm 2022 đã tăng 43% so với năm 2019. Trong thời buổi ”tiết kiệm năng lượng” cũng như giảm khí thải cacbon, việc phát triển các tuyến du lịch đường sắt là một trong những xu hướng mới đầu năm 2023.
Nhờ vào mạng lưới tàu cao tốc (TGV), hành khách ở châu Âu có thể đi từ Paris/Pháp đến Bruxelles/Bỉ dưới 1 tiếng rưỡi, đi Luân Đôn/Anh khoảng chừng 2 giờ 45 phút, đi Amsterdam/Hà Lan trong 3 giờ 20 phút. Thế nhưng, từ 4 tiếng trở lên, hành khách thường chọn đi máy bay cho tiện. Tuy nhiên, theo tạp chí Géo Voyages, trong năm vừa qua công ty đường sắt Áo (ÖBB) hợp tác với công ty Pháp SNCF đã thu hút được nhiều khách, sau khi khánh thành chuyến tàu đêm NightJet với các khoang có giường nằm nối liền Paris với Vienna trong 14 tiếng. Đoàn tàu rời Paris vào buổi tối, hành khách thức dậy với buổi ăn đầu tiên trong ngày và đến thủ đô nước Áo vào lúc 10 giờ sáng.
Từ Pháp đến Áo: Thành công của tàu đêm NightJet
Sự thành công nói trên là một trong những dấu hiệu lạc quan cho thấy các chuyến tàu đêm ở châu Âu đang hồi sinh. Vào những năm 1980, có nhiều chuyến tàu đêm nối liền các thành phố châu Âu kể cả từ Paris đến Venise hay từ Paris đến Saint Gallen (Thụy Sĩ), thông qua ngõ Milano, nhưng đa số đã ngưng hoạt động trong những năm 2000. Giờ đây, xu hướng đi tàu đêm bắt đầu thịnh hành trở lại, đến nỗi công ty Midnight Trains (mang tên tiếng Anh nhưng lại là của Pháp) thông báo thành lập trong năm 2023 khoảng 10 tuyến đường nối liền Paris với nhiều thành phố châu Âu bằng tàu đêm.
Dựa theo mô hình của công ty Áo (ÖBB), nhiều công ty đường sắt khác cũng lao vào khai thác du lịch đường sắt. Vào mùa hè năm nay, tuyến tàu đêm nối liền hai thủ đô Paris và Berlin, theo dự kiến sẽ được công ty Đức Deutsche Bahn (DB) khánh thành. Một tuyến đường quan trọng khác kết nối hai thành phố Barcelona/Tây Ban Nha và Zurich/Thụy Sĩ qua ngõ Lyon ở miền nam nước Pháp vào cuối năm 2023, đầu năm 2024.
Còn theo phụ trang văn hóa báo Le Figaro, kể từ đầu tháng 12/2022, nhà ga lớn ở trung tâm thủ đô Praha đã tiếp đón hai chuyến tàu đêm mới, chuyến đầu tiên đến từ Zurich/Thụy Sĩ, trong khi chuyến thứ nhì đến từ Bruxelles/Bỉ. Tuy không hẹn, nhưng nhiều nước châu Âu trong năm nay đều lần lượt khai trương hoặc tái lập các chuyến tàu đêm nối liền các thành phố như Hamburg với Stockholm, Stuttgart với Venise, cũng như Vienna với La Spezia.
Châu Âu gợi hứng từ mô hình công ty đường sắt Áo
Trước đây, từng có các chuyến tàu đêm đi từ Zurich đến Praha qua ngõ thành phố Innsbruck ở Áo. Bây giờ, kể từ trung tuần tháng 12/2022, một chuyến tàu đêm khác cũng nối liền Zurich và Praha nhưng lại đi qua ngõ phía bắc nước Đức với các chặng dừng là Dresden, Leipzig và Frankfurt. Mang tên là ”Canopus”, tuyến đường này do công ty đường sắt của Cộng hòa Séc ”České dráhy” (ČD) khai thác. Tuyến đường sắt của Cộng hòa Séc đã bị ngưng hoạt động trong gần một thập niên qua, nay được mở lại với một chuyến tàu đêm kéo dài hơn 13 tiếng. Về phía tuyến đường Bruxelles-Berlin qua ngõ Amsterdam, các chuyến tàu đêm hiện giờ được khai thác bởi European Sleeper, một công ty liên doanh của Bỉ và Hà Lan. Chuyến tàu đêm đầu tiên đã được khánh thành vào ngày 27/12 vừa qua, và theo dự kiến có mỗi ngày đều có một chuyến khứ hồi ngoại trừ thứ Tư. Các chuyến tàu khởi hành sau 7 giờ tối để rồi đến bến vào lúc sáng sớm.
Về phía Thụy Điển, có hai chuyến tàu đêm nối liền thủ đô Stockholm với thành phố Hamburg/Đức, do công ty đường sắt quốc gia Statens Jarnvagar (SJ) khai thác. Dịch vụ này đã được khánh thành từ tháng 09/2022, băng qua ngõ Copenhagen và Malmö. Như vậy, các thành phố quan trọng nhất Bắc Âu được nối liền với nước Đức. Song song với Statens Jarnvagar (SJ), còn có công ty đường sắt tư nhân Snälltaget cũng khai thác một tuyến đường tương tự nối liền hai thủ đô Stockholm và Berlin, nhưng lại không hoạt động vào mùa đông, các chuyến tàu đêm của Snälltaget chỉ chạy từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 11 hàng năm.
Còn tại Pháp, công ty đường sắt quốc gia SNCF đã phục hồi các chuyến tàu đêm nối liền Paris với vùng duyên hải phía nam, nhưng buộc phải dời lại dự án lập tuyến đường đêm Paris-Barcelona do không đạt được thỏa thuận với công ty Renfe của Tây Ban Nha. Bù lại, kể từ ngày 17/12/2022, công ty SNCF của Pháp tăng cường các tuyến đường biên giới phía đông, trong đó có tuyến kết nối trong vòng 8 tiếng thành phố Bordeaux với vùng Rừng đen của Đức (Scharzwald/Black Forest). Mỗi ngày có 6 chuyến khứ hồi kể cả một chuyến tàu đêm.
Giá các khoang giường nằm vẫn còn cao
Nhìn chung giá vé một chiều của các chuyến tàu đêm từ 12 đến 14 tiếng cao hơn một chút giá vé máy bay low cost của Transavia, Vueling, Easy Jet hay Ryanair .….. nhưng vẫn mềm hơn so với giá các hãng hàng không châu Âu như Air France, Iberia, Swiss Air hay Lufthansa. Tính trung bình, giá vé của một giường trong khoang nằm 4 chỗ là khoảng 45 euro, nếu đặt nguyên một cabin riêng (ít nhất hai chỗ) thì phải tính khoảng 150 euro cho một chuyến. Nếu có nhiều hành lý thì sẽ có thêm phụ phí.
Theo tạp chí Géo Voyages, hành khách có thể trả giá vé cao hơn một chút nhưng bù lại khi đi tàu đêm, du khách lại tiết kiệm được các khoản chi phí khác. Các khoang giường nằm kết hợp cùng lúc chỗ ở và phương tiện di chuyển. Trên các chặng đường dài, tàu đêm được xem như một điểm lưu trú di động, giúp cho khách tiết kiệm tiền thuê phòng khách sạn hay nhà trọ.
Nếu như vào mùa đông, trời bắt đầu tối khá sớm sau 5 giờ chiều/17 giờ, thì bù lại vào mùa hè ở châu Âu, trời vẫn còn sáng dù đã sau 10 giờ tối/22 giờ. Cuộc hành trình trên đường sắt tuy dài nhưng lại tạo cơ hội cho khách khám phá, ngắm nhìn các khung cảnh thiên nhiên tuyệt vời của Áo, Slovenia hay Thụy Sĩ, kể cả các hồ nước lớn, khu rừng rậm hay thung lũng yên bình.
Có lẽ cũng vì lý do này mà tàu hỏa đường dài được nhiều hành khách châu Âu chọn lựa, vì đó là giải pháp có thể thay thế cho các phương tiện di chuyển khác, rẻ hơn máy bay, an toàn hơn xe ca hay ô tô. Đổi lại, khách chọn du lịch đường sắt nhất là khi đi tàu đêm buộc phải có thêm thời gian, những kỳ nghĩ cuối tuần hoặc ngắn ngày sẽ không thích hợp với khái niệm ”slow travel”. Để thoát khỏi nhịp sống hối hả, dòng chảy xiết của thực tại, nên chăng tránh đi vội dù đường vẫn còn dài.
