Người nước ngoài không nằm trong khu vực EU kết hôn hoặc có con với công dân Séc có thể sẽ không còn được nộp hồ sơ cư trú ngay tại Séc, mà phải rời đi và chờ xét duyệt từ nước ngoài trong nhiều tháng.

Người nước ngoài kết hôn với công dân Séc, hoặc cùng công dân Séc nuôi con, có thể sắp đối mặt với thủ tục xin cư trú ngặt nghèo hơn nếu dự luật sửa đổi Luật Cư trú của người nước ngoài được thông qua. Dự luật hiện chờ Hạ viện Séc phê chuẩn lần cuối.

Có thể phải rời Séc 3-6 tháng để chờ quyết định
Theo quy định hiện hành, công dân ngoài Liên minh châu Âu (EU) nếu kết hôn với người Séc hoặc có con với công dân Séc có thể nộp hồ sơ xin cư trú theo diện gia đình ngay tại Séc, kể cả khi giấy phép cư trú khác như thẻ lao động hết hạn trong thời gian chờ xét duyệt.

Tuy nhiên, dự luật mới có thể chấm dứt cơ chế này với nhiều trường hợp. Thay vì được ở lại Séc để hoàn tất thủ tục, đương đơn có thể buộc phải rời khỏi nước này và chờ kết quả tại nước sở tại. Thời gian xử lý có thể kéo dài từ 3 đến 6 tháng.

Theo luật sư di trú Anna Pavlíková, thay đổi này chủ yếu ảnh hưởng tới công dân ngoài EU đến từ Việt Nam, Nga, Mông Cổ, Trung Quốc, Anh và Mỹ.

Người Ukraine đang sinh sống tại Séc theo diện bảo hộ tạm thời sẽ không bị tác động.

Lo tác động đến các gia đình trẻ
Bà Pavlíková nêu ví dụ một phụ nữ Mỹ đang cư trú ở Séc bằng thẻ lao động và mang thai. Theo quy định hiện nay, người này có thể chuyển sang giấy phép cư trú theo diện mẹ của con mang quốc tịch Séc mà không cần rời khỏi nước này.

Nếu luật mới có hiệu lực, việc chuyển đổi này có thể không còn được phép.

Trong bối cảnh tỷ lệ sinh ở Séc đang xuống mức thấp kỷ lục, các chuyên gia lo ngại quy định mới có thể khiến nhiều cặp đôi đa quốc tịch ngần ngại chuyện sinh con.

“Người Séc sẽ phải suy nghĩ rất kỹ về việc có con với người nước ngoài hay không”, bà Pavlíková nói.

Rủi ro với người đang chờ gia hạn cư trú
Một nhóm khác cũng có thể bị ảnh hưởng là những người đang ở trong tình trạng gọi là “cư trú giả định” - tức vẫn được ở lại hợp pháp vì cơ quan chức năng chưa xử lý xong hồ sơ gia hạn cư trú trong thời hạn luật định.

Theo bà Lenka Kopecká, đại diện Liên minh các tổ chức phi chính phủ hỗ trợ người di cư, nếu một người kết hôn hoặc có con trong giai đoạn này, họ vẫn có thể bị buộc phải quay về nước để nộp lại hồ sơ theo quy định mới, dù nguyên nhân chậm trễ thuộc về phía nhà chức trách.

“Họ sẽ phải trở về nước của mình để giải quyết thủ tục tại đó”, bà Kopecká nói.

Theo bà, chi phí phát sinh và thời gian các gia đình phải sống xa nhau có thể rất lớn, tùy thuộc quốc tịch và hoàn cảnh từng người.

Người dân nên làm gì?
Các chuyên gia khuyến nghị những người đang có kế hoạch xin cư trú theo diện gia đình nên cân nhắc nộp hồ sơ sớm theo quy định hiện hành. Thông thường, hồ sơ sẽ được xem xét theo quy định có hiệu lực tại thời điểm nộp đơn.

Những người đang ở diện “cư trú giả định” vẫn được coi là lưu trú hợp pháp trong thời gian chờ giải quyết hồ sơ. Tuy nhiên, nếu tình trạng cá nhân sắp thay đổi, họ nên sớm rà soát các phương án pháp lý hiện có.

Người nộp đơn cũng được khuyến nghị chuẩn bị trước các giấy tờ như chứng minh thu nhập, bằng chứng sống chung và giấy tờ xác nhận quan hệ gia đình để tránh bị động nếu quy định mới bổ sung thêm điều kiện.

Bộ Nội vụ Séc nói gì?
Bộ Nội vụ Séc, cơ quan xây dựng dự luật từ năm 2023, cho biết mục tiêu của sửa đổi là số hóa hệ thống tiếp nhận hồ sơ và tăng cường đối soát dữ liệu với các cơ sở dữ liệu nhà nước, chứ không nhằm gây khó khăn cho các gia đình thực sự.

Người phát ngôn Hana Malá nói dự luật chủ yếu nhắm vào các cuộc hôn nhân giả và các trường hợp cư trú bất hợp pháp.

“Quy định này chỉ xử lý các trường hợp cư trú bất hợp pháp. Việc sửa luật sẽ không ảnh hưởng đến phần lớn các cặp đôi đa quốc tịch”, bà nói.

Tuy nhiên, bà Kopecká cho rằng dự luật cũng có thể ảnh hưởng đến người xin tị nạn đang học tập hoặc làm việc tại Séc. Bộ Nội vụ chưa bác bỏ khả năng này.

Vẫn có khả năng được sửa tại Quốc hội
Các nghị sĩ Đảng Cướp biển đã đề xuất sửa đổi nhằm đưa điều kiện áp dụng với thành viên gia đình ngoài EU của công dân Séc ngang bằng với điều kiện dành cho thành viên gia đình ngoài EU của công dân các nước EU khác đang sinh sống tại Séc.

Theo phần thuyết minh, mục tiêu là xóa bỏ những bất bình đẳng lớn nhất giữa gia đình công dân Séc và gia đình công dân các nước thành viên EU khác.

Hiện chưa rõ đề xuất này có được thông qua hay không.

Siết nhập cư giữa lúc thiếu lao động
Theo Bộ Nội vụ Séc, đến cuối tháng 3 có 56.749 công dân nước thứ ba cư trú tại Séc theo diện đoàn tụ gia đình. Ngoài ra, có 4.988 người cư trú vì mục đích kinh doanh, 28.232 người vì học tập và 105.440 người vì việc làm.

Dự luật được đưa ra trong bối cảnh Séc ghi nhận tỷ lệ sinh thấp nhất trong lịch sử và đang thiếu hụt lao động. Trong khi nhập cư được xem là một trong những giải pháp hỗ trợ thị trường lao động, chính phủ nước này lại đang theo hướng siết chặt thay vì nới lỏng chính sách.

Theo Expats