Hạ viện Séc đã thông qua luật công chức mới
Công chức nhà nước tại Séc có thể sắp đối mặt với những thay đổi lớn. Hạ viện nước này đã thông qua dự luật mới, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc thay thế nhân sự và đưa chế độ tuyển dụng, sử dụng công chức đến gần hơn với các quy định của Bộ luật Lao động. Liên minh cầm quyền đã bác quyền phủ quyết của Thượng viện, cơ quan cảnh báo dự luật có thể dẫn tới tình trạng chính trị hóa và làm mất ổn định bộ máy hành chính nhà nước.
Tối 9/9, Hạ viện Séc tiếp tục thông qua dự luật mới về công chức nhà nước. Theo các nghị sĩ trong liên minh cầm quyền, luật này sẽ giúp việc thay đổi đội ngũ công chức trở nên dễ dàng hơn, đồng thời đưa các quy định về tuyển dụng và làm việc của họ gần với Bộ luật Lao động hơn.
Các nghị sĩ đã dùng đa số phiếu để vượt qua quyền phủ quyết của Thượng viện đối với dự luật, vốn dự kiến sẽ thay thế Luật Công vụ hiện hành từ tháng 11 năm nay. Những người phản đối, gồm nhiều thượng nghị sĩ và phe đối lập tại Hạ viện, bày tỏ lo ngại dự luật sẽ làm gia tăng tính chính trị trong bộ máy công quyền và gây xáo trộn nền hành chính nhà nước.
Hạ viện đã bác quyền phủ quyết của Thượng viện với 104 phiếu thuận từ các nghị sĩ thuộc phe cầm quyền gồm ANO, SPD và Motoristé, trong tổng số 173 nghị sĩ có mặt. Dự luật hiện sẽ được chuyển tới Tổng thống Petr Pavel để ký ban hành.
Đại diện Thượng viện, bà Adéla Sucharda Šípová thuộc nhóm SEN21 và đảng Piráti, cho rằng dự luật "tạo ra nguy cơ trực tiếp dẫn tới chính trị hóa nền hành chính nhà nước và mở đường cho các thay đổi nhân sự mang tính phục vụ mục đích riêng".
Bà cho biết do đây là dự luật do nghị sĩ đề xuất, văn bản đã không phải trải qua quy trình đánh giá tác động đầy đủ. Vì vậy, các thượng nghị sĩ không thể xem xét đầy đủ các rủi ro thực tế, các điểm bất cập cũng như chi phí ngân sách liên quan.
Bà Šípová cũng chỉ trích việc bãi bỏ chức vụ tổng thư ký công vụ cao nhất, làm suy yếu vai trò của các hội đồng công vụ và tăng quyền lực của các Bộ trưởng Bộ đối với đội ngũ công chức. Theo bà, Luật Công vụ hiện hành không phải không có thiếu sót, song điều cần sửa là cơ chế tiền lương và bảo đảm lộ trình thăng tiến nghề nghiệp cho công chức. Trong khi đó, dự luật mới về công chức nhà nước lại bị cho là khiến các vấn đề này thêm nghiêm trọng.
Đại diện bên đề xuất dự luật, nghị sĩ Radek Vondráček của đảng ANO, tuyên bố ông tôn trọng Thượng viện và các ý kiến phản đối, nhưng tin rằng Séc cần một nền hành chính nhà nước hiện đại và linh hoạt hơn, thay vì tiếp tục duy trì mô hình hiện tại.
Theo ông Vondráček, dự luật nhằm đưa quan hệ làm việc của công chức nhà nước đến gần hơn với quan hệ lao động thông thường, về cơ bản chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Lao động và tương đồng với quy định áp dụng cho công chức cấp tỉnh, thành và địa phương.
Ông cho rằng việc chuyển từ cơ chế công quyền sang cơ chế dân sự theo luật tư là cách duy nhất để nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính.
Trong khi đó, nghị sĩ Kateřina Stojanová của đảng Piráti chỉ trích cách thức chính phủ tiếp cận cải cách hành chính là "không đáng tin cậy". Theo bà, hình thức cuối cùng của dự luật làm dấy lên những lo ngại rất nghiêm trọng về nguy cơ chính trị hóa nền công vụ của đất nước. Bà cũng cho rằng tính hợp hiến của dự luật cần được Tòa án Hiến pháp xem xét.
Nghị sĩ Karel Dvořák của đảng STAN cũng ủng hộ các lý do bác bỏ của Thượng viện trong phiên tranh luận, dù ông thừa nhận nền hành chính nhà nước cần được hiện đại hóa. Theo ông, dự luật do liên minh cầm quyền đưa ra đã làm suy yếu một số cơ chế bảo đảm tính chuyên nghiệp và ổn định của nền công vụ.
Một trong những thay đổi đáng chú ý của dự luật là bãi bỏ cơ chế gọi là "bể đệm", tức khoảng thời gian ba tháng mà công chức nghỉ việc vẫn được nhận tới 4/5 mức lương. Theo quy định mới, họ sẽ rời vị trí ngay và nhận khoản trợ cấp thôi việc. Trong trường hợp vị trí công tác bị cắt giảm trong quá trình cơ cấu lại biên chế, nhà nước có thể chấm dứt công việc với công chức đó ngay lập tức.
Theo bên soạn thảo, việc cho thôi việc công chức nhà nước, cũng như bãi nhiệm công chức giữ vị trí quản lý, sẽ chỉ có thể thực hiện trên cơ sở các lý do được luật quy định. Nếu cho rằng mình bị xử lý trái pháp luật, công chức có thể khởi kiện ra tòa để bảo vệ quyền lợi.
Dự luật cũng cho phép những người chỉ tốt nghiệp đại học bậc cử nhân được giữ các vị trí lãnh đạo trong bộ máy hành chính nhà nước. Trong khi đó, công chức ở vị trí thông thường chỉ cần trình độ trung học phổ thông.
Luật Công vụ hiện hành, vốn được ban hành từ năm 2015 với mục tiêu phi chính trị hóa nền hành chính nhà nước, ra đời dưới sức ép từ các quy định của Liên minh châu Âu. EU khi đó yêu cầu Séc phải bảo đảm tính trung lập và độc lập trong hoạt động ra quyết định của bộ máy nhà nước.
Nguồn TN.cz
