Hé lộ bên trong chiến dịch tranh cử thất bại của Đảng Cộng hòa

Loạt tiết lộ từ các cuộc họp kín cho thấy đội ngũ ông Trump đã sớm nhận ra nguy cơ thất bại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, song những nỗ lực điều chỉnh chiến lược sau đó vẫn không đủ để xoay chuyển tình thế.

Theo bài điều tra của New York Times ngày 5-11, dựa trên các cuộc phỏng vấn với hơn 70 quan chức, nghị sĩ và chiến lược gia chính trị, thất bại của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ không chỉ bắt nguồn từ môi trường chính trị bất lợi, mà còn phản ánh những vấn đề trong cách điều hành chiến dịch của Tổng thống Donald Trump.

Cảnh báo từ nhiều tháng trước bầu cử

6 ngày trước cuộc bầu cử 3-11, hơn 20 chiến lược gia hàng đầu của Tổng thống Trump tham gia một cuộc họp trực tuyến kín. Bầu không khí ảm đạm đến mức những người tham dự liên tục đùa về chuyện chuẩn bị tang lễ, vào tù, xin ân xá tổng thống, thậm chí bỏ trốn khỏi đất nước.

"Tôi đang thu xếp mọi chuyện trước khi quá muộn. Tôi khuyên mọi người cũng nên làm như vậy" - ông James Blair, người phụ trách chiến lược bầu cử giữa nhiệm kỳ của ông Trump, nói trong tiếng cười của các đồng nghiệp.

Những lời đùa mang màu sắc bi quan phần nào phản ánh tâm trạng của đội ngũ tranh cử khi ngày bỏ phiếu đến gần. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là các cố vấn của tổng thống không phải đợi đến thời điểm này mới nhận ra tình thế bất lợi.

Ngay từ mùa hè, ông Blair đã gửi đến các quan chức Nhà Trắng một bộ tài liệu phân tích tác động của cuộc chiến Iran đối với triển vọng bầu cử của Đảng Cộng hòa.

Dữ liệu cho thấy lợi thế của Đảng Dân chủ tăng mạnh khi giao tranh diễn ra, thu hẹp trong thời gian đàm phán ngừng bắn, rồi lại tăng vọt sau khi thỏa thuận đổ vỡ.

Đến cuối tháng 7, Đảng Dân chủ dẫn trước 10 điểm phần trăm trong các cuộc thăm dò về lựa chọn của cử tri đối với ứng viên Quốc hội.

Tài liệu cảnh báo Đảng Cộng hòa chỉ có thể giữ Hạ viện nếu khoảng cách thu hẹp xuống khoảng 4 điểm phần trăm - điều chỉ xảy ra nếu có một lệnh ngừng bắn kéo dài, eo biển Hormuz mở lại và giá xăng giảm.

Điều này cho thấy đội ngũ ông Trump không thiếu thông tin để đánh giá nguy cơ. Vấn đề nằm ở chỗ các yếu tố quyết định triển vọng bầu cử, đặc biệt diễn biến chiến sự Iran, phần lớn nằm ngoài khả năng điều chỉnh của những người trực tiếp phụ trách chiến dịch.

Nguồn lực lớn nhưng thiếu sự phối hợp

Đảng Cộng hòa bước vào cuộc bầu cử với lợi thế đáng kể về tiền bạc, sự hậu thuẫn của tỉ phú Elon Musk - người giàu nhất thế giới - và khả năng huy động nguồn lực từ các tổ chức chính trị lớn.

Tuy nhiên, nguồn lực dồi dào không đồng nghĩa với việc có thể sử dụng chúng một cách hiệu quả.

Theo New York Times, dù nắm nguồn quỹ khoảng 400 triệu USD, ông Trump lại coi đây là "tiền của tôi" và trì hoãn phê duyệt kế hoạch chi tiêu đến cuối mùa hè. Điều này khiến đến tháng 8 các chiến lược gia phụ trách cuộc đua Thượng viện vẫn chưa biết rõ nguồn lực sẽ được phân bổ ra sao.

Không chỉ vậy, những quyết định liên quan đến việc lựa chọn ứng viên cũng khiến Đảng Cộng hòa phải phân tán nguồn lực sang các địa bàn vốn được xem là an toàn.

Tại Texas - nơi vốn là thành trì vững chắc của Đảng Cộng hòa - ông Trump chọn ủng hộ Tổng chưởng lý Ken Paxton thay vì thượng nghị sĩ đương nhiệm John Cornyn, bất chấp những cảnh báo quyết định này có thể khiến đảng đánh mất chiếc ghế.

Đảng Cộng hòa cuối cùng phải chi gần 300 triệu USD để bảo vệ cơ hội chiến thắng tại Texas, nhưng ông Paxton vẫn thất bại với cách biệt tới 12 điểm phần trăm.

Hai cách ứng phó trước cùng một cuộc bầu cử

Sự khác biệt trong cách tổ chức chiến dịch càng trở nên rõ nét khi đặt Đảng Cộng hòa bên cạnh đối thủ Dân chủ.

Trong khi đội ngũ ông Trump phải liên tục tìm cách bảo vệ những địa bàn vốn được xem là an toàn, Đảng Dân chủ lại chủ động chuẩn bị cho khả năng mở rộng phạm vi cạnh tranh từ nhiều tháng trước.

Tại Thượng viện, lãnh đạo Đảng Dân chủ Chuck Schumer dành nhiều thời gian thuyết phục các ứng viên có sức hút ra tranh cử, trong đó có cựu thống đốc Roy Cooper tại North Carolina và cựu thượng nghị sĩ Sherrod Brown tại Ohio.

Cả hai cuối cùng đều giành chiến thắng.

Tại Hạ viện, đảng tìm kiếm ứng viên ngay cả ở những khu vực ông Trump từng thắng với cách biệt từ 10 điểm phần trăm trở lên, ưu tiên những người có hình ảnh ôn hòa, xuất thân đa dạng và khả năng kết nối với các mối quan tâm kinh tế của cử tri.

Cách tiếp cận này cho thấy Đảng Dân chủ không đơn thuần chờ đợi đối thủ mắc sai lầm, mà chủ động xây dựng lực lượng để tận dụng cơ hội nếu môi trường chính trị thay đổi.

Sau đó họ đưa ra một quyết định đáng chú ý: chuyển khoảng 10 triệu USD từ việc bảo vệ các ghế đương nhiệm sang mở rộng cạnh tranh tại những khu vực nghiêng về Đảng Cộng hòa.

Đây là một lựa chọn có tính toán, bởi nó chấp nhận rủi ro tại những địa bàn hiện có để tìm kiếm cơ hội giành thêm ghế ở nơi trước đây khó cạnh tranh.

Ngược lại, trong những tuần cuối chiến dịch, Đảng Cộng hòa phải rút quảng cáo khỏi North Carolina để chuyển nguồn lực sang Kansas, South Carolina và Mississippi - những bang ông Trump từng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.

Riêng tại Mississippi, ông từng thắng với cách biệt gần 23 điểm phần trăm.

Sự dịch chuyển nguồn lực theo hai hướng trái ngược phản ánh rõ sự khác biệt về thế chủ động: Đảng Dân chủ tìm cách mở rộng chiến trường, còn Đảng Cộng hòa phải thu hẹp mục tiêu để bảo vệ những thành trì truyền thống.

Tuy vậy, không thể quy toàn bộ kết quả bầu cử cho sự khác biệt trong cách tổ chức chiến dịch. Những yếu tố như cuộc chiến Iran, giá cả leo thang và mức độ tín nhiệm của tổng thống vẫn đóng vai trò quan trọng trong quyết định của cử tri.

Dẫu vậy, những tiết lộ hậu trường cho thấy cách hai đảng phản ứng trước cùng một môi trường chính trị đã góp phần định hình quy mô chiến thắng và thất bại.

Đối với Đảng Cộng hòa, nghịch lý lớn nhất có lẽ nằm ở chỗ đội ngũ tranh cử đã sớm nhận diện những nguy cơ, nhưng lại thiếu khả năng chuyển các cảnh báo thành những điều chỉnh đủ sức thay đổi tình thế.

Như lời ông Blair nói trong một cuộc họp nội bộ trước ngày bầu cử: "Tôi đã nhìn thấy kẻ thù. Kẻ thù đó chính là chúng ta".

(Theo Tuổi Trẻ)