Chấm dứt lãi suất “cắt cổ”: Các khoản vay dành cho người kinh doanh tại Séc sẽ được áp dụng quy định mới

Các doanh nghiệp nhỏ và người kinh doanh tự do tại Séc sẽ được bảo vệ tốt hơn khi trả các khoản vay và tín dụng từ năm tới. Cụ thể, các khoản phạt và tiền lãi sẽ bị hạn chế khi người vay chậm thanh toán. Họ cũng có vị thế tốt hơn khi lập văn bản công chứng. Những thay đổi này được quy định trong dự luật sửa đổi vừa hoàn tất quá trình lấy ý kiến.

“Nếu người kinh doanh chậm trả nợ và chủ nợ yêu cầu thanh toán ngay toàn bộ khoản vay, theo quy định mới, chủ nợ chỉ có thể yêu cầu trả ngay phần nợ gốc chưa thanh toán, chứ không được đòi cả tiền lãi của toàn bộ thời gian còn lại,” Bộ Tài chính Séc, cơ quan trình dự luật, cho biết.

Tiền lãi sẽ tiếp tục được tính dần cho đến khi khoản nợ gốc được thanh toán hết. Tuy nhiên, chủ nợ không được yêu cầu trả trước khoản lãi này, cũng như không được tính thêm lãi chậm trả trên chính số tiền lãi đó.

Trên thực tế, nếu một người kinh doanh còn khoản nợ gốc 100.000 korun và tổng tiền lãi phải trả cho đến khi kết thúc thời hạn vay là 50.000 korun, theo quy định hiện hành, chủ nợ có thể yêu cầu thanh toán ngay toàn bộ 150.000 korun. Với quy định mới, chủ nợ chỉ có thể đòi ngay 100.000 korun tiền nợ gốc chưa thanh toán.

Siết chặt quy định về văn bản công chứng

Các quy định đối với văn bản công chứng cho phép thu hồi nợ nhanh chóng cũng sẽ được siết chặt. Trong một số trường hợp, những chủ nợ thiếu minh bạch đã lợi dụng công cụ này bằng cách trực tiếp đại diện cho người vay khi lập văn bản. Vì vậy, người vay có thể không được giải thích đầy đủ về những hậu quả nghiêm trọng của cam kết, thậm chí đôi khi không biết văn bản đó đã được lập.

“Theo quy định mới, người vay phải trực tiếp có mặt khi lập văn bản. Văn bản chỉ được lập trước công chứng viên, người có trách nhiệm giải thích rõ nghĩa vụ mà họ cam kết và những hậu quả có thể xảy ra nếu không trả nợ,” Bộ Tài chính cho biết thêm.

Đối với các khoản vay bị chậm thanh toán hơn 90 ngày, luật cũng sẽ quy định mức trần đối với chế tài, tiền phạt và lãi suất.

Hàng chục nghìn người có thể là nạn nhân của tín dụng nặng lãi

Thay đổi này không chỉ áp dụng đối với người kinh doanh tự do thực sự, mà còn bảo vệ cả những người dân bình thường bị bên cho vay thuyết phục đăng ký giấy phép kinh doanh rồi vay tiền dưới danh nghĩa người kinh doanh. Nếu không làm như vậy, họ sẽ không được cấp khoản vay.

Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa với việc người vay từ bỏ phần lớn các biện pháp bảo vệ vốn được áp dụng cho các khoản vay tiêu dùng thông thường, bởi tín dụng dành cho doanh nghiệp chịu ít quy định hơn.

“Trên thực tế, điều này tạo điều kiện cho một số hành vi không phù hợp, thậm chí mang tính trục lợi. Mục tiêu kinh tế của chủ nợ không phải là để người vay hoàn thành nghĩa vụ trả nợ đúng hạn, mà chủ yếu nhằm thu thêm các khoản tiền phát sinh do chậm trả hoặc nhanh chóng xử lý tài sản bảo đảm,” Bộ Tài chính nhận định.

Theo bộ này, những hành vi như vậy có thể khiến khoản nợ tăng mạnh, trong trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến tình trạng mất khả năng thanh toán, thậm chí khiến người vay mất nhà. Hậu quả không chỉ ảnh hưởng đến bản thân người mắc nợ mà còn cả gia đình họ.

Một phân tích gần đây của Viện Phòng ngừa và Giải quyết tình trạng mất khả năng thanh toán cho thấy, các tổ chức cho vay nặng lãi kiểu mới đang nhắm có chủ đích vào chủ sở hữu bất động sản, với số nạn nhân có thể lên tới hàng chục nghìn người. Những bên cho vay này thường sử dụng văn bản công chứng kèm theo điều khoản chấp thuận thi hành trực tiếp.

“Bật đèn xanh” cho việc cưỡng chế tài sản nhanh chóng

“Với văn bản này, người vay đồng ý trước rằng nếu không trả nợ thì không cần đưa vụ việc ra tòa. Trên thực tế, họ đã bật đèn xanh để chủ nợ nhanh chóng tiến hành cưỡng chế và bán đấu giá tài sản,” luật sư Petra Lomozová, đồng tác giả bản phân tích, cảnh báo.

“Chúng tôi mong muốn những thay đổi này nghiêm ngặt hơn nữa. Tuy nhiên, dự luật ít nhất sẽ ngăn chặn được những hành vi tồi tệ nhất, đặc biệt là việc tính trước tiền lãi trong tương lai - động lực lớn nhất của các tổ chức cho vay nặng lãi kiểu mới,” ông Radek Hábl thuộc Viện Phòng ngừa và Giải quyết tình trạng mất khả năng thanh toán nhận định.

Dự luật sửa đổi hiện đã hoàn tất quá trình lấy ý kiến, trong đó chỉ có một số ít phản đối đáng kể. Quy định mới dự kiến áp dụng đối với các khoản tín dụng và khoản vay bằng tiền, nhưng không áp dụng cho các hình thức như cho thuê tài chính. Luật cũng không áp dụng đối với doanh nghiệp và các pháp nhân khác - một điểm bị Cơ quan Bảo vệ Cạnh tranh Séc phản đối.

Sau khi các ý kiến đóng góp được xem xét và xử lý, dự luật sẽ được trình lên Chính phủ, Hạ viện và Thượng viện Séc. Nếu được các nhà lập pháp thông qua, luật sẽ có hiệu lực từ năm 2028.

Theo Novinky