Khí đốt tăng giá kỷ lục, các hộ gia đình Séc nguy cơ gánh thêm hàng chục nghìn korun

Châu Âu đang đứng trước nguy cơ hứng chịu một cú sốc năng lượng mới khi giá khí đốt tự nhiên trên sàn giao dịch châu Âu tăng lên 100 euro (khoảng 2.400 korun) mỗi MWh, mức cao nhất kể từ cuối năm 2022. Nếu giá tiếp tục duy trì ở mức cao, chi phí sưởi ấm của các hộ gia đình Séc có thể tăng mạnh, trong khi doanh nghiệp trong nước cũng sẽ phải đối mặt với các khoản chi phí bổ sung.

Theo chuyên gia kinh tế Lukáš Kovanda của Trinity Bank, nguyên nhân chính khiến giá khí đốt tăng là cuộc chiến tại Iran và tình trạng lưu thông qua eo biển Hormuz vẫn chưa thực sự ổn định. Trên thực tế, tuyến hàng hải này vẫn có thể đi qua, song nguy cơ xung đột bùng phát trở lại vẫn hiện hữu.

“Điều này tiếp tục đẩy giá dầu mỏ và khí đốt tự nhiên xuất khẩu từ khu vực Vịnh Ba Tư tăng lên. Phần lớn lượng khí đốt này không được chuyển đến châu Âu, dù vẫn có một phần, mà chủ yếu đến châu Á. Do vẫn lo ngại về nguồn cung, châu Á hiện phải tìm kiếm nguồn thay thế tại những nơi khác, chẳng hạn Mỹ. Khi đó, Mỹ có thể lựa chọn đưa khí đốt hóa lỏng sang châu Âu hoặc châu Á. Hai châu lục vì thế đang cạnh tranh nguồn cung với nhau”, chuyên gia này giải thích.

Bên cạnh đó còn có những yếu tố khác, như mức dự trữ khí đốt thấp tại châu Âu. Nếu xảy ra các đợt rét đậm, các quốc gia châu Âu sẽ phải mua khí đốt với giá cao và bất lợi. Những lo ngại này đã đẩy giá lên 100 euro/MWh, lần đầu tiên kể từ tháng 12/2022.

“Nếu mức giá này kéo dài, các hộ gia đình trong nước và đặc biệt là ngành công nghiệp Séc chắc chắn sẽ phải trả nhiều tiền hơn cho khí đốt. Điều này sau đó sẽ khiến giá của hầu hết mọi hàng hóa, dịch vụ tăng lên và gây ra một làn sóng lạm phát mới rõ rệt hơn tại Cộng hòa Séc”, ông Kovanda nhận định.

Trong kịch bản xấu nhất, nếu giá khí đốt bán buôn tăng trong dài hạn từ 40 lên 100 euro/MWh, với tỷ giá khoảng 25 korun đổi một euro, chi phí cho mỗi MWh sẽ tăng thêm 1.815 korun, bao gồm thuế giá trị gia tăng.

“Một hộ gia đình tiêu thụ 10 MWh khí đốt mỗi năm, chẳng hạn để sưởi ấm một căn hộ nhỏ và đun nước, trong kịch bản cực đoan này sẽ phải trả thêm hơn 18.000 korun mỗi năm. Đối với một ngôi nhà riêng có mức tiêu thụ 20 MWh, khoản chênh lệch sẽ vượt 36.000 korun”, ông Kovanda nêu trong bài bình luận công bố hai ngày trước.

Những hộ gia đình dễ chịu tác động nhất khi giá khí đốt tăng là các khách hàng không sử dụng biểu giá cố định, gồm những người ký hợp đồng không xác định thời hạn và những người sắp hết thời gian cố định giá.

“Trong cả hai trường hợp, tôi khuyến nghị nên cố định giá, lý tưởng nhất là trong hai năm. Tôi không cho rằng tình hình có thể được giải quyết nhanh chóng chỉ trong một năm, dù đây cũng là một thời hạn cố định giá có thể lựa chọn”, ông Kovanda nói.

Tuy nhiên, theo chuyên gia này, thời hạn ba năm có thể lại quá dài và không cần thiết.

“Trong khoảng thời gian đó, tình hình tại Vịnh Ba Tư có thể đã ổn định. Khi ấy, người dân sẽ vô tình bị ràng buộc với mức giá hiện tại vốn đã tăng lên đáng kể, đồng thời bỏ lỡ cơ hội sử dụng khí đốt rẻ hơn trong năm thứ ba của hợp đồng”, ông nhận định.

Dù vậy, ông Kovanda cho rằng các quốc gia châu Âu hiện đã chuẩn bị tốt hơn để ứng phó với những vấn đề tiềm ẩn so với thời điểm xảy ra cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022. Ông cũng không dự báo kịch bản nghiêm trọng như trên sẽ xảy ra.

(Theo TN Nova)